نگاه تحلیلی به وضعیت جنگ
در چهاردهمین روز جنگ گسترده میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران که از ۹ اسفندماه با حملات هوایی غافلگیرکننده آغاز شد و منجر به کشته شدن خامنه ای گردید، رژیم ایران را در موقعیت بی‌سابقه‌ای از انزوا و ضعف قرار داده است. این درگیری که ابتدا بر برنامه هسته‌ای و موشکی ایران متمرکز بود، به سرعت به حملات گسترده ایران علیه اسرائیل، پایگاه‌های آمریکایی و کشورهای حاشیه خلیج فارس گسترش یافت و تنگه هرمز را عملاً مسدود کرد.
تحلیل وضعیت نظامی نشان می‌دهد که ائتلاف آمریکا-اسرائیل ضربه‌های سنگینی وارد کرده است. پنتاگون و مقامات آمریکایی اعلام کرده‌اند بیش از ۱۵٬۰۰۰ هدف در خاک ایران مورد حمله قرار گرفته و بخش عمده‌ای از ظرفیت موشکی، پهپادی و نیروی هوایی رژیم نابود شده است. ادعای دونالد ترامپ مبنی بر انهدام «بیش از ۸۵ درصد ظرفیت پهپادی و ۹۰ درصد ظرفیت تهاجمی» با گزارش‌های میدانی همخوانی دارد؛ پهپادهای اسرائیلی حتی در روز روشن به مواضع داخلی ایران، از جمله ایست‌های بازرسی، حمله می‌کنند. این نشان‌دهنده برتری هوایی مطلق ائتلاف و ناتوانی رژیم در دفاع از حریم هوایی خود است.
انزوای بین‌المللی و تعطیلی وزارت‌خارجه!
در عرصه دیپلماتیک، رژیم با شکست تاریخی روبرو شده است. شورای امنیت سازمان ملل در ۱۱ مارس ۲۰۲۶ قطعنامه ۲۸۱۷ را با ۱۳ رأی مثبت (بدون رأی مخالف و دو ممتنع از چین و روسیه) تصویب کرد. این قطعنامه، به ابتکار بحرین و با حمایت بی‌سابقه ۱۳۵ کشور عضو سازمان ملل، حملات ایران به کشورهای همسایه (بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان، امارات و اردن) را به شدت محکوم و خواستار توقف فوری آن شد. چین و روسیه، علی‌رغم ممتنع ماندن، هیچ حمایت عملی از ایران نشان ندادند و حتی تأکید کردند قطعنامه باید هر دو طرف را محکوم می‌کرد، اما در عمل مانع تصویب نشدند. این انزوای گسترده، رژیم را در بن‌بست کامل دیپلماتیک قرار داده است.
شکاف درونی
در داخل رژیم نیز نشانه‌های شکاف مشهود است. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، در سخنانی علنی از حملات به کشورهای همسایه عذرخواهی کرد و دستور توقف چنین حملاتی را داد (مگر اینکه از خاک آنها حمله‌ای علیه ایران صورت گیرد)، اما ساعاتی بعد تحت فشار تندروها عقب‌نشینی کرد و ادعا نمود ایران تنها پایگاه‌های آمریکایی را هدف قرار داده است. این تناقض، عمق اختلافات داخلی و ضعف رهبری را نشان می‌دهد.
جامعه جهانی نیز واکنش قاطعی نشان داده است. آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) در اقدامی بی‌سابقه، بخشی از ذخایر استراتژیک نفت (حدود یک‌چهارم از بیش از ۱٫۲ میلیارد بشکه ذخایر اضطراری) را آزاد کرد تا افزایش قیمت نفت (که به بیش از ۱۲۰ دلار در هر بشکه رسیده) را مهار کند. این اقدام نه تنها اهرم اقتصادی رژیم (تهدید به بستن تنگه هرمز و افزایش قیمت انرژی) را خنثی می‌کند، بلکه پیامی سیاسی روشن دارد: جهان دیگر حاضر به سیاست مماشات نیست و قصد مقابله جدی با رژیم را دارد.
سناریوهای پیش رو
سناریوهای پیش رو عبارتند از:
۱. ادامه جنگ محدود و فرسایشی
۲. توقف تدریجی و مذاکره احتمالی
۳. گسترش به جنگ منطقه‌ای تمام‌عیار
علاوه بر این، کشورهایی مانند اوکراین (به دلیل استفاده روسیه از پهپادهای ایرانی علیه خود) تخصص خود را برای خنثی‌سازی حملات در اختیار کشورهای منطقه قرار داده‌اند. حتی نیروهای مترقی مخالف جنگ، ضمن درخواست پایان درگیری، رژیم را جنایتکار و عامل گروگان‌گیری ۴۷ ساله مردم ایران می‌دانند و خواستار حذف آن از صحنه سیاسی هستند.
در مجموع، رژیم نه تنها از نظر نظامی در آستانه ناتوانی ظرفیت تهاجمی است، بلکه در انزوای دیپلماتیک بی‌سابقه‌ای گرفتار شده. با این حال هنوز نمی‌توان در مورد پایان جنگی که تاکنون لطمات زیادی به مردم ایران وشهروندان بی گناه وارد کرده است، سخن گفت. تردیدی نیست که رژیم برای بقای خود ترجیح می‌دهد به جنگ ادامه بدهد. چون هر گونه کوتاه آمدن به معنای تسلیم است و رژیم تسلیم شده به دست مردم جارو خواهد شد. بنابراین نباید تردید کرد که تنها با سرنگونی رژیم به دست مردم و قیام آزادی بخش آنان است که امکان پایان این جنگ‌های انسان کش امکان پذیر می شود.
