عباس عراقچی در اظهاراتی اعلام کرده بود که در ۲۶ مهرماه ۱۴۰۴ (۱۸ اکتبر ۲۰۲۵) «قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت و تحریم‌های مرتبط با آن خاتمه پیدا می‌کند و ایران از دستور کار شورای امنیت خارج می‌شود». این سخن نه‌تنها با مبانی حقوق بین‌الملل ناسازگار است، بلکه تحولات جدید در شورای امنیت به‌روشنی آن را باطل کرده است.
۱. تفسیر نادرست از ماهیت قطعنامه ۲۲۳۱
قطعنامه ۲۲۳۱ سندی است که در سال ۲۰۱۵ برای تأیید توافق هسته‌ای ایران (برجام) صادر شد. این قطعنامه خودبه‌خود منقضی نمی‌شود، بلکه فقط برخی محدودیت‌های خاص مانند تحریم‌های تسلیحاتی یا موشکی در دوره‌های زمانی معین قابل پایان یافتن‌اند، آن‌هم مشروط به پایبندی ایران به تعهدات برجامی.
در متن هیچ اشاره‌ای به «انقضای خودکار کل قطعنامه» نشده است. از نظر حقوقی، لغو یک قطعنامه شورای امنیت تنها با رأی جدید شورا ممکن است، نه با گذر زمان. پس ادعای عراقچی مبنی بر «پایان خودکار قطعنامه» از اساس بی‌پایه است.
۲. واقعیت تازه: فعال شدن مکانیسم ماشه در سال ۲۰۲۵
مهم‌ترین تحول اخیر، اقدام سه کشور اروپایی (فرانسه، آلمان و بریتانیا) در تابستان ۲۰۲۵ برای فعالسازی مکانیسم اسنپ‌بک است. آن‌ها رسماً به شورای امنیت اطلاع دادند که ایران به تعهداتش پایبند نبوده و در نتیجه خواستار بازگشت تحریم‌های لغوشده شدند.
در ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۵، شورای امنیت نتوانست قطعنامه‌ای برای ادامه تعلیق تحریم‌ها تصویب کند؛ بنابراین، طبق سازوکار ۲۲۳۱، تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران دوباره به‌طور خودکار فعال شدند.
در همین زمینه
این واقعیت تازه نشان می‌دهد که:
- قطعنامه ۲۲۳۱ نه تنها منقضی نشده، بلکه همچنان مبنای تصمیم‌گیری شورای امنیت است؛
- سازوکار درون آن (اسنپ‌بک) عملیاتی و مؤثر باقی مانده است؛
- و در نتیجه، ادعای عراقچی درباره «خروج ایران از دستور کار شورا» عملاً برعکس شده است: ایران دوباره در کانون توجه و تصمیم‌گیری شورای امنیت قرار گرفته است.
در این شرایط، سخن گفتن از «خاتمه تحریم‌ها» بیش از هر چیز یادآور خودفریبی سیاسی است تا تحلیل واقع‌گرایانه.
۳. مغالطه سیاسی در استناد به جنبش عدم تعهد
عراقچی با تکیه بر حمایت جنبش عدم تعهد (NAM) می‌گوید ۱۲۱ کشور نظر ایران را تأیید می‌کنند. اما این جنبش قدرت الزام‌آور در نظام سازمان ملل ندارد. حتی اجماع کامل NAM نمی‌تواند جایگزین تصمیم رسمی شورای امنیت شود. این استناد بیشتر مصرف تبلیغاتی دارد تا پشتوانه حقوقی.
در حقوق بین‌الملل، تنها قطعنامه‌های شورا قدرت اجرایی دارند، نه بیانیه‌های سیاسی.
۴. تناقض میان گفتار و واقعیت
ادعای «خروج ایران از دستور کار شورای امنیت» در حالی مطرح می‌شود که درست در همین زمان، موضوع ایران یکی از فعال‌ترین پرونده‌ها در شورای امنیت است.
فعالسازی اسنپ‌بک، گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، و بیانیه‌های متوالی کشورهای غربی، همگی نشان می‌دهد که ایران نه‌تنها خارج نشده، بلکه بار دیگر در مرکز مناقشه بین‌المللی قرار گرفته است.
۵. نتیجه‌گیری: انکار واقعیت به‌جای دیپلماسی
اکنون که شورای امنیت در ۲۰۲۵ مکانیسم ماشه را فعال کرده و تحریم‌ها بازگشته‌اند، ادعای «پایان قطعنامه» دیگر نه صرفاً اشتباه تفسیری، بلکه خلاف واقع عینی است.
عراقچی در واقع با وارونه‌سازی معنای قطعنامه، شکست سیاست خارجی را به‌صورت پیروزی نمادین عرضه می‌کند. او در جهانی که تصمیم‌های شورا در اسناد رسمی منتشر می‌شوند، گویی ترجیح می‌دهد واقعیت را انکار کند و از درون انکار خویش احساس ظفر بسازد.
در پرتو تصمیم اخیر شورای امنیت، دیگر تردیدی نیست که:
۱. قطعنامه ۲۲۳۱ پایان نیافته؛
۲.تحریم‌های شورا دوباره برقرار شده‌اند؛
۳.. رژیم ایران همچنان در دستور کار شورای امنیت قرار دارد.
بنابر این باید گفت که عراقچی خود گوید و خود خندد. او تنها برای پنهان کردن شکست دیپلماسی خود به چنین غول بی یال و دم و اشکمی متوسل شده است.
