روز شنبه ۱۲ مهرماه ۱۴۰۴، دیوان عالی کشور حکم اعدام محمدجواد وفایی‌ثانی، زندانی سیاسی هوادار سازمان مجاهدین خلق و مربی بوکس اهل مشهد را برای سومین بار تأیید کرد. این خبر در حالی منتشر شد که طی سال‌های اخیر دو بار حکم مشابه او در همین دیوان نقض شده بود. وکیل این زندانی، بابک پاک‌نیا، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:
«حکم اعدام آقای محمدجواد وفایی‌ثانی… با وجود ایرادات فراوان، در شعبه نهم دیوان عالی کشور ابرام شد»
محمدجواد وفایی‌ثانی متولد ۱۳۷۵ و از قهرمانان بوکس مشهد است. او در اسفند ۱۳۹۸ در پی اعتراضات سراسری آبان ۹۸ توسط نیروهای امنیتی دستگیر و به زندان وکیل‌آباد مشهد منتقل شد. به گفته منابع حقوق بشری، او ۶۵ روز نخست بازداشت را تحت شدیدترین شکنجه‌های جسمی و روانی گذراند.
اتهام اصلی او «افساد فی‌الارض از طریق تخریب عمدی اموال عمومی» اعلام شد. در نخستین دادگاه انقلاب، قاضی منصوری او را به اعدام محکوم کرد. این حکم در دیوان عالی کشور نقض و برای رسیدگی مجدد بازگردانده شد. با این حال، دادگاه انقلاب مشهد بار دیگر همان حکم را صادر کرد. روندی که بارها تکرار شد تا سرانجام در شهریور ۱۴۰۳ شعبه سوم دادگاه انقلاب مجدداً حکم مرگ را صادر کرد و اکنون دیوان عالی کشور نیز آن را تأیید کرده است.
نقض گسترده حقوق قانونی
پرونده وفایی‌ثانی به نمونه‌ای آشکار از نقض اصول دادرسی عادلانه بدل شده است. فعالان حقوق بشر به چند نکته کلیدی اشاره می‌کنند:
- عدم دسترسی مؤثر او به وکیل در مراحل بازجویی و تحقیقات.
- استناد به اعترافات اجباری تحت شکنجه.
- نبود شواهد فنی و مستندات عینی برای اثبات نقش او در حوادث ادعایی.
- برگزاری دادگاه‌ها به شکل غیرعلنی و کوتاه‌مدت.
به گفته وکیل او، دخالت نهادهای امنیتی در روند پرونده نیز یکی از عوامل اصلی صدور مکرر حکم اعدام بوده است. پاک‌نیا در نامه‌ای خطاب به رئیس قوه قضاییه خواستار ورود بازرسان ویژه به این پرونده شد و هشدار داد که «قبل از آن‌که دیر شود باید رسیدگی صورت گیرد.»
در همین زمینه
ابراز نگرانی کارشناسان سازمان ملل از موج بی‌سابقه اعدام‌ها در ایران
واکنش‌ها و درخواست‌های بین‌المللی
مقاومت ایران و سازمان‌های حقوق بشری بارها نسبت به خطر اعدام این زندانی هشدار داده‌اند. صدور سه‌باره حکم اعدام برای یک پرونده مشابه نشان‌دهنده فشار دستگاه‌های امنیتی بر قضات و تلاش برای تثبیت یک نتیجه از پیش تعیین‌شده است.
همچنین تأکید شده است که بر اساس موازین بین‌المللی، مجازات اعدام تنها در صورت اثبات جرائم بسیار جدی و پس از دادرسی عادلانه مجاز است؛ در حالی که پرونده وفایی‌ثانی با نقض آشکار این اصول همراه بوده است.
زندگی و پیشینه
محمدجواد وفایی‌ثانی ۲۸ ساله، پیش از دستگیری به عنوان مربی بوکس در مشهد فعالیت داشت و در مسابقات آموزشگاهی به مقام قهرمانی رسیده بود. دستگیری او در فضای پس از اعتراضات آبان ۹۸ و در موج بازداشت گسترده جوانان معترض رخ داد. به گفته هم‌بندی‌هایش، او همواره در زندان بر بی‌گناهی خود تأکید کرده و مقاومتش در برابر فشارهای بازجویان باعث تداوم فشارها بر او بوده است.
تأیید حکم اعدام محمدجواد وفایی‌ثانی در دیوان عالی کشور، بار دیگر موضوع اعدام‌های سیاسی در ایران را به صدر توجهات بین‌المللی کشانده است. فعالان حقوق بشر هشدار می‌دهند که اجرای این حکم، نقض آشکار حقوق بنیادین انسان‌ها و اقدامی برای ارعاب جامعه و سرکوب مخالفان است. اکنون جامعه جهانی، سازمان ملل و نهادهای مدافع حقوق بشر در برابر آزمونی قرار گرفته‌اند تا با اقدام فوری برای توقف این حکم و دیگر اعدام‌های سیاسی، از جان زندانیان بی‌دفاعی که تنها به‌دلیل عقاید یا فعالیت‌های سیاسی خود در معرض مرگ قرار دارند، حفاظت کنند.
