شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشد چه رهبر» که در جریان قیام‌های سراسری ایران فراگیر شد، بیانگر یک حقیقت عمیق تاریخی و یک خواست مشترک در میان ایرانیان است: پایان دادن به چرخه تکراری سلطه شاه و شیخ و حرکت به سوی استقرار جمهوری دموکراتیک. این شعار نه فقط نفی یک فرد یا یک نظام، بلکه نفی یک قرن استبداد است؛ قرنی که در آن قدرت میان دو شکل از خودکامگی ـ سلطنت و ولایت فقیه ـ دست به دست شده است.
همسانی‌های تاریخی شاه و شیخ
تاریخ ایران همچون آیینه‌ای روشن نشان می‌دهد که میان شاه و شیخ تفاوت ماهوی وجود ندارد. تنها صورت‌ها عوض شده‌اند اما محتوا یکسان مانده است.
شاه خود را «ظل‌لله» و «سایه خدا» می‌نامید، و شیخ «نایب امام زمان» و «نماینده خدا با اختیار تام».
یکی تاج مرصع بر سر داشت و دیگری عمامه سیاه یا سفید.
یکی مدعی «فره ایزدی» بود و دیگری از «امداد غیبی» سخن گفت.
شاه حجاب را با زور از سر زنان برداشت، و شیخ همان حجاب را اجباری کرد.
شاه با شعار مدرنیزاسیون و فرنگی‌مآبی به چپاول ایران پرداخت، و شیخ با ریش و نعلین و قوانین قرون وسطایی همان مسیر را رفت.
شاه گفت «حزب فقط رستاخیز» و شیخ گفت «حزب فقط حزب‌الله».
در سلطنت، شاه فوق قانون بود؛ در ولایت، ولی فقیه.
شاه ساواک را به‌عنوان ابزار شکنجه و سرکوب بنا کرد؛ شیخ وزارت اطلاعات و ساواما را.
در محتوا هیچ تفاوتی میان آن‌ها نیست: هر دو دشمن آزادی، دموکراسی، استقلال، کثرت‌گرایی، حق تعیین سرنوشت مردم و ارزش‌های بنیادین حقوق بشری هستند.
شعار مشترک و هدف نوین
امروز، شعار «مرگ بر شاه» در کنار شعار «مرگ بر ستمگر چه شاه باشد چه رهبر» معنای عمیقی یافته است. مردم ایران در نخستین انقلاب دموکراتیک خود می‌خواهند این چرخه شوم را بشکنند و قدرت را به جای انتقال میان شاه و شیخ، به مردم بازگردانند.
خمینی در نقطه به بار نشستن انقلاب ضد سلطنتی، با شعار فریبنده «همه با هم» که در حقیقت «همه با من» بود، دستاورد مردم را به سرقت برد. آن زمان نیز همانند امروز، کسانی که به دنبال تحکیم قدرت او بودند، هر انتقاد را «تفرقه‌افکنی» می‌نامیدند و مردم را به سکوت و تسلیم فرامی‌خواندند.
خشونت‌پرهیزان وابسته نیز، برای انتقال بی‌دردسر قدرت به خمینی، جوانان را از برداشتن سلاح و تصرف پادگان‌ها بازمی‌داشتند، به این بهانه که «امام هنوز حکم جهاد نداده است». نتیجه این تسلیم‌طلبی، تسلط یک دیکتاتور تازه‌نفس بود.
تکرار تاریخ با چهره‌ای دیگر
امروز نیز صحنه مشابهی در حال بازسازی است: تلاش برای مشروعیت‌بخشی به «بچه شاه»، طرح سلطنت انتخابی، و حتی بلند کردن عکس شکنجه‌گران ساواک. این حرکت‌ها چیزی جز نسخه‌ای کپی‌شده و ناشیانه از موج‌سواری خمینی نیست. همان‌گونه که خمینی توانست بر موج انقلاب ضد سلطنتی سوار شود، این جریان نیز می‌کوشد از خون قیام‌آفرینان امروز برای بازگرداندن سلطنت بهره‌برداری کند.
اما تفاوت بزرگ این بار، وجود یک مقاومت سازمان‌یافته و سراسری است که با ۶۰ سال تجربه، در برابر هر دو قطب استبداد ـ شاه و شیخ ـ ایستاده است. این مقاومت جایی برای میوه‌چینان و فرصت‌طلبان باقی نمی‌گذارد.
در همین زمینه
ارکان دولت شیخ و شاه متکی به زندان و اعدام
پایان عصر وصایت و قیم‌مآبی
دوران تعیین وکیل، وصی و قیم برای مردم ایران به‌طور تاریخی پایان یافته است. هرگونه تلاش برای بازگرداندن این روش، تنها به بقای رژیم خونریز آخوندی کمک می‌کند. مردم امروز دیگر به دنبال جایگزینی یک دیکتاتور با دیکتاتوری دیگر نیستند؛ بلکه خواهان حاکمیتی هستند که بر پایه جمهوریت و دموکراسی بنا شود.
قیام‌آفرینان جان برکف در خیابان‌ها، با شعار «مرگ بر خامنه‌ای»، همزمان هر گونه ستمگری، استبداد، تاج و تخت‌خواهی، ژن‌پرستی، فاشیسم و تمامیت‌خواهی را هدف قرار داده‌اند. این حرکت نشان می‌دهد که جامعه ایران نه به دنبال بازگشت به گذشته است و نه فریب شعارهای تازه دیکتاتورمآبانه را می‌خورد.
نتیجه‌گیری
تاریخ یکصد ساله ایران اثبات می‌کند که شیخ و شاه، دو چهره از یک واقعیت تلخ‌اند: استبداد. یکی با تاج و دیگری با عمامه، یکی با شعار مدرنیته و دیگری با ادعای دین، اما هر دو با سرکوب، چپاول و انکار آزادی مردم. قیام امروز مردم ایران برای نخستین بار در پی شکستن این زنجیره ابتر است؛ زنجیره‌ای که مانع دموکراسی و پیشرفت بوده است.
شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشد چه رهبر» عصاره این تجربه تاریخی است. پیامی روشن که می‌گوید: مردم ایران نه به سلطنت بازمی‌گردند و نه به ولایت تن می‌دهند؛ آن‌ها خواهان جمهوری دموکراتیک و حق حاکمیت مردم بر سرنوشت خویش‌اند. این بار، تاریخ به سود آزادی و مردم‌سالاری ورق خواهد خورد.
