روزنامه وال استریت ژورنال در مقاله‌ای که در تاریخ 21ژوئیه 2025منتشر شد، به بررسی حمله هکری گسترده توسط گروه هکری موسوم به «گنجشک درنده» به زیرساخت‌های مالی حکومت ایران، به‌ویژه بانک سپه و پلتفرم صرافی ارز دیجیتال نوبیتکس و ابعاد گسترده این حمله پرداخته است.
این گزارش ادعا می‌کند که این حملات نه‌تنها نظام بانکی حکومت ایران را با بحران جدی مواجه کرده، بلکه مشروعیت سیاسی و اقتصادی حکومت را نیز به چالش کشیده است.
جزئیات حمله هکری گنجشک درنده
بر اساس گزارش وال استریت ژورنال، حمله هکری «گنجشک درنده» که پیش‌تر نیز حملاتی به زیرساخت‌های حکومت ایران انجام داده بود، با هدف قرار دادن بانک سپه و نوبیتکس، یکی از بزرگ‌ترین صرافی‌های ارز دیجیتال در ایران، ضربه‌ای قابل‌توجه به سیستم مالی کشور وارد کرد. این حملات باعث اختلال گسترده در دسترسی مشتریان به حساب‌های بانکی و دارایی‌های دیجیتالشان شد.
گزارش می‌افزاید که این اختلال به سرعت به یک بحران عمومی تبدیل شد، به‌طوری که وحشت عمومی از عدم دسترسی به پول نقد، منجر به هجوم مردم به بانک‌ها شد. حتی بانک‌های بزرگی مانند بانک ملی ایران، که مستقیماً هدف این حمله هکری و سایبری قرار نگرفته بودند، نتوانستند پاسخگوی تقاضای بالای مشتریان برای برداشت پول نقد باشند. این وضعیت، فشار بی‌سابقه‌ای بر نظام بانکی حکومت ایران وارد کرد و اعتماد عمومی به سیستم مالی را به شدت کاهش داد.
واکنش بانک مرکزی حکومت ایران، چاپ پول برای مهار بحران
وال استریت ژورنال گزارش می‌دهد که بانک مرکزی ایران، در تلاش برای کنترل این بحران و جلوگیری از فروپاشی مالی، به چاپ گسترده پول و تزریق ذخایر نقدی به نظام بانکی روی آورد. این اقدام، که به نظر می‌رسد واکنشی فوری برای تأمین نقدینگی مورد نیاز بانک‌ها بوده، می‌تواند تبعات اقتصادی بلندمدتی مانند افزایش تورم و کاهش ارزش پول ملی را به دنبال داشته باشد.
این گزارش همچنین اشاره می‌کند که حمله هکری و سایبری «گنجشک درنده» به‌گونه‌ای طراحی شده بود که نه‌تنها دسترسی عمومی به خدمات بانکی را مختل کند، بلکه به‌طور خاص مقامات وفادار به دولت و مأموران امنیتی را از دسترسی به منابع مالی خود محروم سازد. این امر، به گفته نویسندگان گزارش، «مشروعیت حکومت ایران را به شکلی عمیق تضعیف کرد»، زیرا حتی افراد نزدیک به حاکمیت نیز از تبعات این حملات در امان نماندند.
در همین زمینه
گزارش پولیتیکو از باج‌دهی حکومت ایران به هکرهای بانکی
نقش تحریم‌ها و برتری سایبری
نویسندگان مقاله در وال استریت ژورنال ادعا می‌کنند که تحریم‌های اقتصادی آمریکا نقش مهمی در تشدید اثرات این حملات سایبری داشته است. این تحریم‌ها، حکومت ایران را به سمت استفاده از روش‌های جایگزین مانند ارزهای دیجیتال و «بانکداری در سایه» سوق داده است. اما به گفته این گزارش، این حوزه‌ها دقیقاً همان جایی هستند که «ابزارهای سایبری آمریکا و… برتری دارند». در نتیجه، حکومت ایران در برابر حملات سایبری به زیرساخت‌های مالی خود آسیب‌پذیرتر شده است.
گزارش تأکید می‌کند که گروه «گنجشک درنده» احتمالاً با حمایت یا هماهنگی نهادهای غربی، به‌ویژه آمریکا عمل می‌کند. این گروه با استفاده از ابزارهای پیشرفته سایبری، توانسته است به سیستم‌های حساس مالی نفوذ کند و با حمله هکری حساب شده خسارات قابل‌توجهی به زیرساخت‌های اقتصادی ایران وارد آورد.
تحلیل و پیامدهای حمله سایبری
حمله سایبری «گنجشک درنده» نمونه‌ای از جنگ سایبری مدرن است که هدف آن نه‌تنها ایجاد اختلال اقتصادی، بلکه تضعیف اعتماد عمومی و مشروعیت سیاسی یک دولت است. اقدام بانک مرکزی ایران در چاپ پول برای جبران کمبود نقدینگی، اگرچه ممکن است در کوتاه‌مدت به تثبیت موقت اوضاع کمک کند، اما در بلندمدت می‌تواند به افزایش تورم و بی‌ثباتی اقتصادی منجر شود.از سوی دیگر، این گزارش بار دیگر نشان‌دهنده آسیب‌پذیری زیرساخت‌های دیجیتال حکومت ایران در برابر حملات سایبری است.
وابستگی روزافزون به فناوری‌های دیجیتال، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند ارزهای دیجیتال که به دلیل تحریم‌ها اهمیت بیشتری در اقتصاد ایران پیدا کرده‌اند، ضعف و درماندگی امنیت سایبری حکومت ایران را آشکار می‌کند. گزارش وال استریت ژورنال تصویری نگران‌کننده از وضعیت نظام مالی حکومت ایران در برابر حملات سایبری ترسیم می‌کند. حمله هکری گروه «گنجشک درنده» به بانک سپه و نوبیتکس، همراه با واکنش بانک مرکزی در چاپ پول، نشان‌دهنده چالش‌های عمیقی است که حکومت ایران در حوزه امنیت سایبری و مدیریت بحران‌های مالی با آن مواجه است. این گزارش همچنین نقش تحریم‌ها و برتری سایبری کشورهای غربی را به‌عنوان عواملی کلیدی در تشدید این بحران برجسته می‌کند.
