به گزارش کانال تلگرامی «چند ثانیه» در تاریخ ۸تیر ۱۴۰۴، صدا و سیمای حکومت ایران بار دیگر با انتشار تصاویر جعلی و گمراه‌کننده، تلاش کرد تا تصویری از اقتدار نظامی ایران پس از جنگ ۱۲ روزه به نمایش بگذارد. این رسانه حکومتی، در اقدامی که به‌ظاهر «بی‌دقتی» توصیف شده، تصاویری از انفجارهایی در چین و بمباران عراق توسط آمریکا را به‌عنوان عملیات نظامی ایران علیه اسرائیل در بخش خبری ساعت ۱۴:۰۰پخش کرد. اما این اقدام، فراتر از یک خطای ساده، بخشی از استراتژی دیرینه حکومت ایران برای قدرت‌نمایی پوشالی در برابر بحران‌های داخلی و خارجی است. سوال این است، چرا دیکتاتورها، به‌ویژه در اوج ضعف و استیصال، به چنین نمایش‌های فریبکارانه‌ای متوسل می‌شوند.
دروغ‌پردازی صدا و سیما، از «بی‌دقتی» تا فریب سازمان‌یافته
تلگرام «چند ثانیه»، که خود به حکومت ایران وابسته است، با لحنی محترمانه این اقدام صدا و سیما را «بی‌دقتی» خواند. اما شواهد نشان می‌دهد که این‌گونه تحریف‌های رسانه‌ای نه ناشی از خطا، بلکه بخشی از یک کمپین آگاهانه برای بازسازی وجهه مخدوش حکومت پس از شکست‌های اخیر است. جنگ ۱۲ روزه که به تخریب گسترده زیرساخت‌های نظامی و هسته‌ای ایران، از جمله تأسیسات فردو و اصفهان، و کشته شدن صدها نفر منجر شد، حکومت را در موقعیتی شکننده قرار داده است. در چنین شرایطی، صدا و سیما با پخش تصاویر جعلی از انفجارها و عملیات نظامی، تلاش کرد تا روایتی غیرواقعی از «پیروزی» ایران ارائه دهد.
این اقدام، که حتی انتقاد محافل نزدیک به حکومت را برانگیخت، نشان‌دهنده عمق بحران مشروعیت و ناتوانی حکومت در ارائه دستاوردهای واقعی است. انتشار تصاویر آرشیوی از رویدادهای بی‌ربط، مانند انفجار در چین یا حملات آمریکا به عراق، نه‌تنها فاقد اعتبار است، بلکه به‌سرعت توسط کاربران شبکه‌های اجتماعی، افشا شد. این رسوایی رسانه‌ای، که به قول منتقدان «آش آن‌قدر شور بود که صدای خان‌های خودی را هم درآورد»، بار دیگر پرده از تلاش‌های حکومت ایران برای فریب افکار عمومی برداشت.
چرا دیکتاتورها به قدرت‌نمایی نیاز دارند؟
رفتار حکومت ایران در این مورد خاص، نمونه‌ای کلاسیک از استراتژی دیکتاتورها در مواجهه با ضعف و استیصال است. برای درک این پدیده، باید به ریشه‌های روان‌شناختی، سیاسی و اجتماعی این نیاز به قدرت‌نمایی پوشالی پرداخت:
جبران ضعف داخلی و مشروعیت‌زدایی
دیکتاتوری‌ها، به‌ویژه در زمان بحران، فقدان مشروعیت مردمی خود را مورد توجه قرار می‌دهند. حکومت ایران، که پس از جنگ اخیر با خسارات سنگین نظامی، اقتصادی و انسانی روبه‌رو شده، با موجی از نارضایتی عمومی، از جمله اعتراضات بالقوه و فعالیت‌های سازمان‌یافته آلترناتیو سازمان یافته و انقلابی، دست‌وپنجه نرم می‌کند. در چنین شرایطی، قدرت‌نمایی از طریق رسانه‌های حکومتی، مانند صدا و سیما، تلاشی است برای بازسازی اعتماد هواداران و ایجاد ترس در میان مخالفان. پخش تصاویر جعلی از «پیروزی‌های نظامی» به حکومت این امکان را می‌دهد که به‌طور موقت توجه عمومی را از شکست‌های واقعی منحرف کند.
خلأ دستاوردهای واقعی
حکومت‌های اقتدارگرا، وقتی نمی‌توانند دستاوردهای ملموس و قابل‌اتکایی ارائه دهند، به ابزارهای تبلیغاتی و جعل واقعیت متوسل می‌شوند. در چنین شرایطی، حکومت برای حفظ ظاهر اقتدار، به دروغ‌پردازی روی می‌آورد تا ناکامی‌های خود را بپوشاند و تصویری از «قدرت شکست‌ناپذیر» ارائه دهد.
ایجاد ترس و کنترل اجتماعی
دیکتاتورها از قدرت‌نمایی، حتی اگر پوشالی باشد، برای ایجاد رعب و وحشت در میان مردم و جلوگیری از اعتراضات استفاده می‌کنند. اعدام‌های اخیر، که به اتهامات واهی جاسوسی انجام شد، و پخش تصاویر جعلی از حملات نظامی در صدا و سیمای حکومتی، بخشی از این نمایش اقتدار است. حکومت با این اقدامات به مردم پیام می‌دهد که همچنان کنترل اوضاع را در دست دارد و هرگونه مخالفت با سرکوب شدید مواجه خواهد شد.
مخاطب خارجی، پیام به رقبا و متحدان
قدرت‌نمایی پوشالی تنها برای مخاطب داخلی نیست. حکومت ایران، با نمایش تصاویر جعلی در صدا و سیما و ادعای پیروزی، سعی دارد به رقبای منطقه‌ای و جهانی نشان دهد که همچنان قدرتمند است. این نمایش، به‌ویژه در شرایطی که حکومت در انزوای دیپلماتیک به سر می‌برد، تلاشی برای حفظ متحدان منطقه‌ای، مانند گروه‌های نیابتی در لبنان و عراق، و جلوگیری از تضعیف جایگاه ژئوپلیتیک آن است.
در همین زمینه
مراسم سالگرد جنگ ضد میهنی و قدرت‌نمایی پوشالی نیروی نظامی حکومت ایران
روان‌شناسی دیکتاتور در استیصال
از منظر روان‌شناختی، دیکتاتورها در زمان ضعف به مکانیزم‌های دفاعی مانند انکار، بزرگ‌نمایی و جعل واقعیت پناه می‌برند. این رفتار ریشه در ترس از سرنگونی و از دست دادن کنترل دارد. حکومت ایران، که با بحران‌های چندلایه‌ای مواجه است از تخریب زیرساخت‌ها گرفته تا نارضایتی عمومی و فشارهای بین‌المللی با این اقدامات سعی دارد خود را از فروپاشی روانی و سیاسی نجات دهد. اظهارات خامنه‌ای در ۵تیر ۱۴۰۴، که به «پیروزی بر حکومت آمریکا» اشاره کرد، نمونه‌ای از این بزرگ‌نمایی است که در تضاد کامل با واقعیت‌های میدانی قرار دارد.
پیامدهای قدرت‌نمایی پوشالی
این استراتژی، اگرچه ممکن است در کوتاه‌مدت اثری موقت داشته باشد، در درازمدت به ضرر حکومت تمام می‌شود.
پست‌های کاربران در شبکه‌های اجتماعی و واکنش‌های محافل نزدیک به حکومت نشان‌دهنده رسوایی اخیر صدا و سیماست.
تشدید بی‌اعتمادی عمومی، دروغ‌پردازی‌های آشکار، مانند پخش تصاویر جعلی، خشم و بی‌اعتمادی مردم را نسبت به حکومت افزایش می‌دهد. این امر می‌تواند به تحرکات اعتراضی، به‌ویژه با حمایت آلترناتیو انقلابی و سازمان‌یافته دامن بزند.
جعل‌های رسانه‌ای و ادعاهای غیرواقعی، اعتبار حکومت ایران را در صحنه جهانی بیش از پیش تضعیف می‌کند و امکان مذاکره یا جلب حمایت دیپلماتیک را کاهش می‌دهد.
پایان بازی قدرت‌نمایی
تلاش حکومت ایران برای قدرت‌نمایی از طریق دروغ‌پردازی رسانه‌ای، مانند پخش تصاویر جعلی در صدا وسیما، نشان‌دهنده عمق استیصال و ضعف آن در برابر بحران‌های چندجانبه است. دیکتاتورها در چنین شرایطی به نمایش‌های پوشالی متوسل می‌شوند تا مشروعیت ازدست‌رفته را بازسازی کنند، مخالفان را مرعوب سازند و متحدان را امیدوار نگه دارند. اما این استراتژی، در جهانی که اطلاعات به‌سرعت منتشر و افشا می‌شود، محکوم به شکست است.
