تا به حال به این فکر کرده‌اید که در زیر پای ما چه داستان‌هایی نهفته است و چه کسانی در گذشته آمده و رفته‌اند؟ ما تقریباً هیچ چیز از آن‌ها نمی‌دانیم؛ شهرهایی که زمانی قلب تپنده‌ای در آن روزگاران بوده‌اند. شهرهایی که ما حتی نام آن‌ها را نمی‌دانیم یا فقط در کتاب‌های قدیمی از آن‌ها شنیده‌ایم.
شهر ری یکی از این مناطق است که از قدیمی‌ترین محل‌های سکونت در ایران و جهان به‌شمار می‌رود. در دوران نوسنگی، زمانی که بشر توانست حیوانات را اهلی کند، این مکان برای سکونت انتخاب شد. چشمه سورن که در ری قرار دارد، به همان دوران برمی‌گردد. در همین نقطه، فتحعلی‌شاه قاجار نیز تلاش کرد اثری از خود برجای بگذارد.
شهر ری در اوستا به‌عنوان یکی از مقدس‌ترین شهرهای زرتشتی ثبت شده است. این شهر در کتاب‌های باستانی به نام‌های راگا، رگا و رَقَّه آمده است. راگا در منابع یونانی نیز آمده و به‌عنوان شهری مهم در دوران مادها شناخته می‌شد. در دوره‌های مختلف تاریخ ایران، شهر ری همواره از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده است. از عصر مادها تا هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان و اوایل دوره اسلامی، این شهر در مسیر اصلی جاده ابریشم قرار داشت؛ جاده‌ای که کاروان‌های بی‌شماری از آن عبور می‌کردند و دادوستدهای تجاری در آن رواج داشت.
منطقه شهر ری، به‌دلیل اهمیتی که داشت، نقش کلیدی در ارتباط تمدن‌های شرق و غرب ایفا می‌کرد. در شورش‌های داخلی دوران هخامنشی، داریوش بزرگ رقیب خود، فرورتیش مادی، را در همین منطقه دستگیر کرد. در دوره اشکانی، شهر ری یکی از پایگاه‌های مهم نظامی و اداری بود. سکه‌هایی از دوران مهرداد اول و دوم در این منطقه کشف شده‌اند که نشان از اهمیت اقتصادی و حکومتی آن دارد.
در همین زمینه
کعبه زرتشت؛ شگفت‌ترین مستند تاریخ ایران!
جایگاه شهر ری در تمدن ایران
از لحاظ مذهبی نیز، این منطقه همواره جایگاه خاصی داشته است؛ چه در دوران زرتشتیان و چه در دوره اسلامی که پایتخت آل بویه بود. شهر ری از نخستین مکان‌هایی بود که اسلام به آن راه یافت و بعدها یکی از مراکز اصلی شیعه در ایران شد. وجود بارگاه حضرت عبدالعظیم حسنی که از نوادگان امام حسن مجتبی (ع) است، موجب شد که این شهر به زیارتگاه مهمی در دوره اسلامی تبدیل شود.
شهر ری یکی از مناطق مهم در امپراتوری اشکانی بود و در دوران حکومت ساسانیان، اوج شکوفایی خود را تجربه کرد. در زمان خلافت عباسی، خلفایی مانند مأمون و معتصم در بغداد و شام همواره با شهر ری و کاخ‌ها و عمارت‌هایش در رقابت بودند.
دوران تاریک شهر ری با حمله مغول‌ها آغاز شد؛ زمانی که شهر به‌طور کامل ویران شد. پس از آن، انبوهی از آثار به‌جا مانده از دوران باستان نابود شد و اثری از آن‌ها باقی نماند. آخرین نفس‌های شهر ری نیز در دوران تیمور کشیده شد؛ زمانی که مردم شهر به‌تدریج آن‌جا را ترک کردند و پایه‌های شهر تهران کم‌کم شکل گرفت.
گفته می‌شود در قرن نهم هجری، یک رصدخانه بزرگ در شهر ری وجود داشته است. این رصدخانه یکی از پیشرفته‌ترین رصدخانه‌های آن زمان به‌شمار می‌رفته و زیر نظر دانشمندان و اخترشناسان بزرگ ایرانی اداره می‌شده است. این رصدخانه کتابخانه‌ای بزرگ نیز داشته که در آن، کتاب‌هایی از زمان باستان نگهداری می‌شده است. گفته می‌شود این محل و کتاب‌هایش در حمله مغول‌ها از بین رفته‌اند.
امروز نیز، به‌طور قطع می‌توان گفت که در زیر محله‌های جنوبی تهران، بقایای معابد زرتشتی، کاخ‌های ساسانی و تونل‌های شهری وجود دارد. بسیاری از باستان‌شناسان باور دارند که هنوز بخش عمده‌ای از آثار ارزشمند شهر ری زیر خاک مدفون است. روزی خواهد رسید که بتوانیم آن‌ها را کشف کنیم و اطلاعات بیشتری درباره‌شان به دست آوریم.
ما را در ایکس ایران آزادی دنبال کنید
ما را در تلگرام ایران آزادی دنبال کنید
