حکمرانی آلوده یا آلودگی هوا؟
آلودگی هوا و تنفس هوایی که پر از ذرات معلق و ریز است، بی‌خبر و در سکوت، در ریه‌های شهروندان جاخوش کرده است.
در روزهایی که ذرات معلق به بیشترین حد خود می‌رسند، ممکن است وارد جریان خون شوند و تبعاتی خطرناک‌تر از سرفه‌های خشک و تحریک دستگاه تنفسی داشته باشند.
افرادی که دچار مشکلات تنفسی مزمن و بیماری‌های زمینه‌ای مانند آسم هستند، وضعیت‌شان از دیگرانی که بیماری خاصی ندارند، بدتر است.
ذرات معلق ریزی که در هوای تهران پراکنده‌اند، اکنون به قاتلان کوچکی تبدیل شده‌اند که طبق آمارها سالانه جان ۵۰هزارنفر را فقط در تهران می‌گیرند.
درباره تأثیر این ذرات در ابتلای افراد سالم به بیماری‌های مزمن و تنفسی و حتی افزایش سرطان، آمار دقیقی وجود ندارد، چون در حکومت ایران هیچ‌گاه چنین آماری منتشر نمی‌شود.
تبعات ریزگردها ناشی از دو مسأله اصلی است. نخست این‌که این ذرات عوارض کوتاه‌مدتی دارند که به سایز آن‌ها بستگی دارد. هر چه ذرات ریزتر باشند، بیشتر به حبابچه‌های ریه که محل تبادل اکسیژن و گاز کربنیک است، می‌رسند.
هم‌چنین هرچه ذرات به قسمت‌های پایین‌تر ریه برسند، احتمال ورود آن‌ها به خون و درگیر کردن سایر ارگان‌ها بیشتر می‌شود. حتی نقش ذرات بسیار ریز در سرطان‌زایی آن‌ها قابل توجه است.
این آلاینده‌ها که عمدتاً از سوخت‌های فسیلی یا ذرات گازهای مختلف تولید می‌شوند، می‌توانند باعث سرطان نواحی دورتر مثل کلیه شوند.
ذراتی نیز وجود دارند که سایز بزرگ‌تری دارند و نواحی فوقانی دستگاه تنفسی یا نواحی گلو را درگیر می‌کنند و نقش محرک‌های شدید را ایفا می‌کنند.
همه افراد درگیر آلودگی هوا
سرفه‌های طولانی، برونشیت حاد و نهایتاً تبدیل آن به برونشیت مزمن، در افرادی دیده می‌شود که بیماری‌های زمینه‌ای ریوی ندارند. اما افرادی که دچار بیماری‌های مزمن ریوی مانند آسم هستند، منتظر یک محرک‌اند.
این محرک‌ها ممکن است ذرات غبار و آلاینده‌های هوا یا بیماری‌های ویروسی باشند که بیماری آن‌ها را بسیار شدیدتر می‌کند و حتی ممکن است خطر مرگ برای این افراد به وجود آید.
وقتی ذرات معلق افزایش می‌یابد، همه افراد تحت تأثیر قرار می‌گیرند. وقتی شاخص آلاینده‌ها در وضعیت ناسالم قرار می‌گیرد، همه افراد مانند کسانی می‌شوند که در تماس شدید با دود قرار دارند.
برخی شغل‌های خاص مانند نانواها یا مقنی‌های قدیمی به دلیل تماس مداوم با غلظت بالای آلاینده‌ها، مانند کربن، دود و سوخت‌های فسیلی، ریه‌های آسیب‌دیده دارند و به مرور دچار مشکلات ریوی می‌شوند.
زمانی که در سطح کلان جامعه، آلاینده‌ها و ریزگردها افزایش می‌یابند، همه افراد به تدریج مستعد بیماری‌های مزمن ریه می‌شوند که باعث تنگ شدن مجاری ریه و نیاز به مصرف بالای داروها و اسپری‌ها می‌شود.
این افراد در نهایت بیماری‌های شدیدتری را تجربه می‌کنند. افزایش ذرات معلق در هوا باعث شده است که در سال‌های اخیر، تعداد بیماران با مشکلات ریوی افزایش یابد و مراجعات به‌دلیل سرفه‌های تحریک‌کننده بیشتر شود.
برخی افراد آلرژی‌هایشان با وجود فاصله گرفتن از فصل آلرژی، هم‌چنان دچار سرفه و تنگی نفس می‌شوند. در گذشته، دلیل مراجعه بیماران بیشتر بیماری‌های مزمن با تنگی نفس بود.
اکنون به‌دلیل تحریک نواحی گلو و فوقانی دستگاه تنفسی، شکایت‌ها بیشتر به مسائل تحریکی مرتبط است که نقش آلاینده‌ها در این میان برجسته‌تر است.
در همین زمینه
نارضایتی گسترده مردم از بحران قطع برق، گاز و آلودگی هوا در ایران
بی‌کفایتی و آلودگی حاکمیت دلیل اصلی آلودگی هوا
ذرات معلق در هوا تنها در فصول سرد و روزهای آلوده پاییز و زمستان خطرناک نیستند، بلکه در فصول گرم نیز با افزایش آلاینده اوزون مواجه هستیم.
در این زمینه، سرپرست مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم اعلام کرده است که سالانه ۵۰هزارنفر بر اثر آلودگی ناشی از ذرات معلق جان خود را از دست می‌دهند و باید سالانه دو میلیون وسیله نقلیه فرسوده اسقاط شود.
آلودگی هوای کنونی نتیجه یک یا دو سال اخیر نیست. بررسی داده‌های آلودگی هوا نشان می‌دهد که روند ذرات معلق افزایشی بوده است.
هم‌چنین افزایش اوزون در فصول گرم مشاهده می‌شود. در سال ۱۳۹۶، برای نخستین بار، ۴۰روز ناسالم از نظر اوزون ثبت شد. عدم تعادل در مصرف سوخت نمایانگر آن است که طی پنج سال گذشته، مصرف بنزین از حدود ۸۶ میلیون لیتر به ۱۳۵میلیون لیتر رسیده است.
در همین سال‌ها، برخی سیاست‌های مؤثر مانند طرح نوسازی ناوگان فرسوده متوقف شد و بیش از یک میلیون وسیله نقلیه جدید وارد کشور شد.
طبق قانون هوای پاک، حکومت ایران موظف بود همه خودروهای فرسوده را از رده خارج کند. از ۱۳ میلیون موتورسیکلتی که در کشور وجود دارد، ۱۱درصد فرسوده‌اند که این خود یکی از عوامل اصلی ناترازی انرژی محسوب می‌شود. هر خودروی فرسوده ۹برابر میانگین یک خودروی غیرفرسوده آلودگی تولید می‌کند.
از سوی دیگر، حکومت ایران باید وسایل حمل و نقل عمومی را توسعه دهد تا مردم کمتر از خودروهای شخصی استفاده کنند، اما چنین انتظاری از حکومت ملایان، مانند آب در هاون کوبیدن است.
