با ورود جنگ اوکراین به سومین سال خود، این درگیری نه‌تنها به یک بحران بین‌المللی بدل شده، بلکه نقش بازیگران منطقه‌ای و جهانی را نیز بیش از پیش آشکار کرده است. در این میان، رژیم ایران به یکی از اصلی‌ترین حامیان نظامی و سیاسی روسیه در جنگ علیه اوکراین تبدیل شده است. حمایت‌های مستقیم و غیرمستقیم تهران از مسکو، نه تنها به طولانی‌تر شدن جنگ منجر شده، بلکه موجب افزایش فشارهای دیپلماتیک و اقتصادی بر رژیم ایران شده است.
پهپادهای مرگبار در خدمت کشتار
یکی از جنبه‌های کلیدی نقش رژیم ایران در جنگ اوکراین، تأمین تسلیحات برای ارتش روسیه است. از پاییز ۲۰۲۲، روسیه به‌طور گسترده از پهپادهای انتحاری “شاهد” که توسط ایران ساخته شده‌اند، برای حمله به اهداف غیرنظامی و زیرساخت‌های حیاتی اوکراین استفاده کرده است. این پهپادها به عنوان نمادی از مشارکت رژیم ایران در این جنگ شناخته شده و بارها باعث ویرانی شهرهای اوکراین و مرگ غیرنظامیان شده‌اند.
اگرچه تهران در ابتدا تلاش داشت حمایت نظامی خود از روسیه را انکار کند، اما شواهد غیرقابل‌انکاری از انتقال این تسلیحات وجود دارد. مقامات اوکراینی و غربی اعلام کرده‌اند که این پهپادها به‌طور گسترده در حملات هوایی روسیه علیه اوکراین مورد استفاده قرار گرفته‌اند. افزون بر این، گزارش‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد رژیم ایران به دنبال فروش موشک‌های بالستیک به روسیه نیز بوده است؛ مسئله‌ای که می‌تواند جنگ را وارد مرحله‌ای خطرناک‌تر کند.
در همین زمینه
چرا رژیم ایران از روسیه حمایت می‌کند؟
حمایت رژیم ایران از روسیه در جنگ اوکراین ناشی از چندین انگیزه سیاسی، اقتصادی و نظامی است:
۱. منافع ژئوپلیتیک: رژیم ایران، روسیه را به عنوان یک متحد راهبردی در برابر غرب می‌بیند و معتقد است که تضعیف اروپا و آمریکا در جنگ اوکراین به نفع آن خواهد بود.
۲. دریافت تسلیحات پیشرفته: در ازای حمایت نظامی از روسیه، رژیم ایران به دنبال دریافت جنگنده‌های سوخو-۳۵، سامانه‌های پدافندی و فناوری‌های نظامی پیشرفته از مسکو است. این تجهیزات می‌توانند قدرت نظامی رژیم را در منطقه افزایش دهند.
۳. دور زدن تحریم‌ها: جنگ اوکراین و تحریم‌های گسترده غرب علیه روسیه، فرصتی برای رژیم ایران فراهم کرده تا از طریق همکاری‌های اقتصادی با مسکو، برخی از اثرات تحریم‌های بین‌المللی علیه خود را کاهش دهد.
۴. جلب حمایت سیاسی: رژیم ایران امیدوار است که حمایت از روسیه، موجب حمایت بیشتر کرملین از آن در سازمان‌های بین‌المللی و نهادهای دیپلماتیک شود.
تأثیر جنگ بر روابط ایران و اوکراین
پیش از آغاز جنگ، روابط تهران و کی‌یف عمدتاً بر مبادلات تجاری و همکاری‌های اقتصادی متمرکز بود. اما پس از سرنگونی هواپیمای مسافربری اوکراینی توسط سپاه پاسداران در سال ۱۳۹۸ و پنهان‌کاری مقامات رژیم ایران در این حادثه، مناسبات دو کشور دچار بحران شد. با آغاز جنگ اوکراین و حمایت نظامی تهران از مسکو، این روابط بیش از پیش به تیرگی گرایید.
مقامات اوکراینی بارها تأکید کرده‌اند که حمایت نظامی رژیم ایران از روسیه به معنای همدستی این رژیم در جنایات جنگی علیه مردم این کشور است. دولت اوکراین پیشنهاد قطع کامل روابط دیپلماتیک با تهران را مطرح کرده، اما تاکنون این تصمیم نهایی نشده است. با این حال، بدبینی گسترده‌ای در میان مردم اوکراین نسبت به رژیم ایران شکل گرفته که حتی می‌تواند بر آینده روابط دو ملت نیز تأثیر بگذارد.
واکنش غرب به نقش ایران در جنگ اوکراین
حمایت نظامی رژیم ایران از روسیه، واکنش شدید کشورهای غربی را در پی داشته است. ایالات متحده و اتحادیه اروپا تحریم‌های بیشتری علیه نهادها و مقامات مرتبط با برنامه پهپادی ایران وضع کرده‌اند. هم‌چنین، تلاش‌ها برای منزوی‌سازی بیشتر رژیم ایران در سطح بین‌المللی شدت گرفته است.
نتیجه‌گیری: همدستی در جنایات جنگی
رژیم ایران، با حمایت از جنگ ، نشان داده که نه‌تنها در سرکوب مردم ایران، بلکه در کمک به جنایات جنگی علیه مردم اوکراین نیز نقش ایفا می‌کند. این هم‌پیمانی، رژیم را بیش از پیش در انزوای جهانی قرار داده و فشارهای اقتصادی و دیپلماتیک بر آن را افزایش داده است.
