بحران آلودگی هوای شهرهای ایران گزارشی است از خبرگزاری رویترز که در تاریخ۱۱بهمن‌ماه ۱۴۰۳ منتشرکرده است. درحال حاضر تهران در میان آلوده‌ترین شش شهر جهان قرار دارد.
با وجود تعهدات رسمی در خصوص کاهش انتشار آلاینده‌ها از طریق حذف خودروهای فرسوده و کنترل مصرف سوخت‌های آلاینده، آلودگی هوا هم‌چنان به‌عنوان یک بحران زیست‌محیطی در شهرهای ایران به‌ویژه در فصل زمستان باقی مانده است. این معضل، علاوه بر اثرات زیان‌بار بر سلامت عمومی، پیامدهای گسترده‌ای بر محیط زیست و اقتصاد کشور دارد.
تهران یکی از آلوده‌ترین شهرهای جهان
طی ماه‌های اخیر، آلودگی شدید هوا هزاران نفر را به‌مراکز درمانی کشانده، مدارس را به‌تعطیلی واداشته و مسئولان را مجبور به‌پذیرش کمبود اقدامات مؤثر برای کاهش آلاینده‌ها کرده است. تهران، به‌عنوان یک کلان‌شهر با جمعیتی بیش از ۱۸میلیون نفر، تنها در بازه زمانی مارس تا دسامبر سال گذشته پنج روز هوای پاک را تجربه کرده است.
بر اساس گزارش شرکت نظارت بر کیفیت هوا مستقر در سوئیس (IQAir)، «تهران یکی از آلوده‌ترین شهرهای جهان محسوب می‌شود. علاوه بر تهران، کلان‌شهرهایی نظیر اصفهان، مشهد، تبریز، اهواز و زابل نیز با سطح خطرناک آلودگی هوا مواجه هستند که به‌طور ویژه گروه‌های حساس، از جمله کودکان، سالمندان و بیماران قلبی-ریوی را در معرض تهدید قرار می‌دهد».
پیامدهای آلودگی هوا بر سلامت عمومی
بر اساس گزارش سازمان ملل متحد، «آلودگی هوا بزرگ‌ترین تهدید زیست‌محیطی برای سلامت انسان‌هاست که سالانه حدود هشت میلیون مرگ زودرس را در سراسر جهان رقم می‌زند». در ایران، وزیر بهداشت اعلام کرده است که «آلودگی هوا هر ساله منجر به‌مرگ بیش از ۵۰ هزار نفر می‌شود و حدود ۱۵درصد از مرگ‌ومیر کودکان زیر پنج سال به‌طور مستقیم به این معضل ارتباط دارد».
این آمار تکان‌دهنده ضرورت اقدام فوری برای کاهش منابع آلاینده را بیش از پیش نمایان می‌سازد. اما متاسفانه بحران‌های اقتصادی که حکومت خامنه‌ای گرفتار آن می‌باشد پرداختن به‌مشکل و بحران آلودگی هوا در هیچ اولویتی قرار ندارد.
منابع اصلی آلودگی هوا و چالش‌های پیش‌رو
یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر در افزایش آلودگی هوا، مصرف سوخت مازوت در نیروگاه‌ها و صنایع است. مازوت، به‌عنوان یک سوخت سنگین و کم‌کیفیت، در شرایطی که با کمبود گاز طبیعی در فصل زمستان مواجه هستیم، به‌طور گسترده در صنایع و نیروگاه‌ها به‌کار می‌رود. این در حالی است که مصرف این سوخت به انتشار گسترده ذرات معلق و آلاینده‌های خطرناک منجر شده و کیفیت هوای شهرها را به‌شدت کاهش داده است.
برای هر راه‌کاری برای کاهش آلودگی هوا در ایران پیشاپیش جواب آن مشخص است. «بودجه نداریم».
در صورتی که برای مقابله با این بحران، یک حکومت مردمی و دموکراتیک با پیشرفت امروزی علم به‌سادگی می‌تواند این بحران را حل کند.
اما حکومت خامنه‌ای که درگیر بحران‌های جدی می‌باشد هیچ‌گاه به‌سلامت مردم نه فکر می‌کند و نه در اولویت قرار می‌دهد چون بقای حکومت به گفته خودشان« اوجب واجبات است».
در همین زمینه
نارضایتی گسترده مردم از بحران قطع برق، گاز و آلودگی هوا در ایران
چگونگی حل این بحران با وجود حکومت دموکراتیک و مردمی
با وجود یک حکومت مردمی و دموکراتیک می‌توان به سهولت این بحران را حل کرد به‌عنوان مثال جایگزینی مازوت با سوخت‌های پاک‌تر مانند گاز طبیعی و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را در برنامه قرار داد.
اجرای برنامه‌های مؤثر برای اسقاط خودروهای قدیمی و توسعه ناوگان حمل‌ونقل عمومی برقی و هیبریدی پیشرفت جدی برای رفع آلودگی هوای کشور محسوب می‌شود.
کاشت درختان و توسعه فضای سبز برای جذب آلاینده‌ها و بهبود کیفیت هوا یکی از اقدامات دیگری است که در توان یک حکومت مردمی و دموکراتیک است درحالی که امروزه در حکومت خامنه‌ای بخش زیادی از جنگل ها نابود می‌شود و یا در آتش می‌سوزد ازجمله جنگل‌های هیرکانی که مساحت زیادی از این جنگل‌ها در سال جاری در اثر آتش سوزی از بین رفت.
اعمال محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌تر بر صنایع آلاینده و استفاده از فناوری‌های کنترل آلودگی در کارخانه‌ها و نیروگاه‌ها کمک بسیار زیادی در جهت رفع آلایندگی هوا خواهد کرد.
چگونه می‌توان با برقراری یک حکومت دموکراتیک از این بحران عبورکرد؟
بحران آلودگی هوا در ایران، به‌ویژه در فصل زمستان، نیازمند یک رویکرد جامع است که در حال حاضر در توان حکومت ولایت فقیه نیست. اتخاذ سیاست‌های پایدار و اجرای اقدامات فوری می‌تواند گامی مؤثر در جهت بهبود کیفیت هوا و حفظ سلامت عمومی باشد.
در حال حاضر عوامل حکومتی هیچ جدیتی در این مورد ندارند که به‌حل این معضل بپردازند. حکومت‌گران که تنها در سرکوب مردم جدیت دارند هرگز به‌سلامت نسل‌های آینده فکر نمی‌کنند. به همین دلیل باید اذعان کرد وقتی حکومتی متعلق به‌مردم نیست شایسته قرار داشتن در قدرت را ندارد و باید به‌دست مردم و با قیام‌های برخاسته از خشم انباشته شده در سینه‌ها طی چهار دهه، این حکومت شیطانی را سرنگون کنند.
