یکی از جذاب‌ترین و بحث‌برانگیزترین سیارات فراخورشیدی که به‌تازگی کشف شده، پروکسیما-بی است. این سیاره در منظومه‌ای ستاره‌ای قرار دارد که با توجه به استانداردهای کیهانی، همسایه ما محسوب می‌شود. از زمان کشف این سیاره، نظرات هیجان‌انگیزی درباره آن مطرح شده است. این احتمال وجود دارد که در این سیاره حیات وجود داشته باشد و حتی ممکن است سیاره‌ای اقیانوسی باشد.
هرجا که آب باشد، احتمال وجود حیات و موجودات زنده در آن وجود دارد. این چیزی است که انتظار داریم تلسکوپ جیمز وب اطلاعات جدیدی در مورد آن به ما ارائه دهد. آیا جیمز وب واقعاً می‌تواند شواهدی از حیات در این سیاره امیدوارکننده پیدا کند؟ در نهایت، جیمز وب چه اطلاعاتی را از این سیاره تازه کشف شده به ما خواهد داد؟
سیستم ستاره‌ای آلفا قنطورس و پروکسیما-بی
ابتدا به بررسی سیستم ستاره‌ای آلفا قنطورس، کشف این سیاره و ویژگی‌های آن می‌پردازیم. سیستم ستاره‌ای آلفا قنطورس در فاصله 4.37 سال نوری از ما قرار دارد. با وجود این فاصله، این سیستم شباهت زیادی به منظومه شمسی ما دارد. این ستاره سه برابر به نزدیک‌ترین ستاره دیگر خود نزدیک‌تر است. آلفا قنطورس A و B یک منظومه سه‌گانه را تشکیل می‌دهند. این منظومه از یک جفت ستاره دوتایی به نام آلفا قنطورس A و B و یک ستاره سوم به نام آلفا قنطورس C تشکیل شده است.
ستاره‌های A و B آلفا قنطورس در فاصله 2 واحد نجومی از یکدیگر قرار دارند که تقریباً معادل فاصله زمین تا خورشید است. (هر واحد نجومی برابر با 150 میلیون کیلومتر است.) این دو ستاره شباهت‌های زیادی به خورشید دارند. آلفا قنطورس A کمی سنگین‌تر از خورشید است و نور زرد آن حدود 1.5 برابر روشن‌تر از خورشید ما است. از سوی دیگر، آلفا قنطورس B رنگ نارنجی دارد. جرم آن کمی از خورشید ما کمتر و روشنایی آن نصف خورشید ما است. این دو ستاره حدود 5 میلیارد سال سن دارند که کمی از خورشید ما مسن‌تر هستند.
سومین عضو این منظومه، ستاره کوتوله قنطورس C است. این ستاره رنگ قرمز دارد و تنها 12 درصد جرم خورشید را دارد و شعاع آن نیز حدود 15 درصد خورشید است. دمای سطح این ستاره پایین است و حدود 2725 درجه سانتی‌گراد است. با این حال، این ستاره کوچک، نزدیک‌ترین فاصله را به خورشید دارد که حدود 0.25 سال نوری است.
درخشندگی کوتوله قرمز فقط 0.17 درصد خورشید است. انفجارهای عظیمی در این ستاره آلفا قنطورس رخ می‌دهد که دانشمندان معتقدند احتمالاً به دلیل فعالیت‌های مغناطیسی این ستاره‌ها است.
سیاره پروکسیما-بی که محققان و ستاره‌شناسان را مجذوب خود کرده است
به‌طور کلی، ستاره پروکسیما قنطورس از جفت ستاره آلفا قنطورس جدا شده است. در حال حاضر، این ستاره در فاصله حدود 13000 واحد نجومی از جفت ستاره آلفا قنطورس قرار دارد. با این حال، مدار این ستاره عجیب و غیراستاندارد است. هر 550 هزار سال یک بار به فاصله بسیار نزدیکی از جفت ستاره آلفا قنطورس می‌رسد و فاصله آن حدوداً به 4300 واحد نجومی می‌رسد.
دانشمندان دریافته‌اند که میلیون‌ها سال پیش، آلفا قنطورس A و B با کشش گرانشی خود، آلفا قنطورس C را جذب کرده‌اند. این اتفاق منجر به تشکیل این منظومه سه‌گانه شد. پروکسیما قنطورس چند سیاره نیز در مدار خود دارد. یکی از این سیارات، سیاره‌ای است که محققان را مجذوب خود کرده است. این سیاره، پروکسیما-بی است که چند سال پیش با روش سرعت شعاعی کشف شد. این روش بر اساس تغییر فاصله یک جسم از ناظر است.
به عبارت دیگر، زمانی که سیاره‌ای به دور ستاره خود می‌چرخد، ستاره کاملاً ثابت نیست. به دلیل کشش گرانشی سیارات کوچکتر، ستاره در یک مدار دایره‌ای کوچک حرکت می‌کند. پس از کشف پروکسیما-بی، این فرضیه مطرح شد که این سیاره به دلیل اندازه و موقعیتش در منطقه قابل سکونت، شبیه به زمین است. تخمین‌ها نشان می‌دهد که جرم پروکسیما-بی حدود 1.3 برابر جرم زمین و شعاع آن حدود 0.9 برابر شعاع زمین است. این شباهت‌ها، هیجان دانشمندان را برای یافتن پتانسیل حیات در این سیاره برانگیخت.
منطقه قابل سکونت:
همانطور که گفته شد، پروکسیما-بی در منطقه قابل سکونت ستاره میزبان خود قرار دارد. این منطقه، محدوده‌ای در اطراف یک ستاره است که شرایط لازم برای وجود آب مایع در سطح سیارات را فراهم می‌کند. وجود آب مایع، که به عنوان “مولکول حیات” شناخته می‌شود، برای پیدایش و استمرار حیات به همان شکلی که ما می‌شناسیم، ضروری است.
جستجوی آب:
حضور پروکسیما-بی در منطقه قابل سکونت، امیدها را برای وجود آب در سطح آن زنده می‌کند. با این حال، تأیید قطعی این موضوع نیازمند تحقیقات بیشتر است. تلسکوپ فضایی جیمز وب، که اخیراً پرتاب شده است، می‌تواند به طور مستقیم این سیاره را رصد کند و اطلاعات ارزشمندی در مورد جو، دما و احتمال وجود آب در سطح آن ارائه دهد.
امید به جیمز وب:
دانشمندان با اشتیاق منتظر تصاویر و داده‌های جیمز وب از پروکسیما-بی هستند. این اطلاعات می‌تواند به درک بهتر شرایط این سیاره و پتانسیل میزبانی از حیات در آن کمک کند. کشف آب در سطح پروکسیما-بی، گامی بزرگ در جستجوی حیات فرازمینی خواهد بود و دریچه‌ای جدید به سوی درک ما از جهان و جایگاهمان در آن خواهد گشود.
