انقلاب کوبا که از اوایل دهه ۱۹۵۰ آغاز شد. سیما و ماهیت کوبا را برای همیشه تغییرداد انقلابی که مبتنی بر مارکسیسم بود و اقتصاد سوسیالیستی را برای خود پی ریزی کرد.
فیدل کاسترو و چه گوارا در جریان این انقلاب آموختند تغییر انقلابی مستلزم مبارزه سیاسی و طبقاتی است. درنتیجه نقش احزاب پیشتاز و جنگ چریکی، کمک به ایجاد شرایط لازم برای تغییر و تسخیر قدرت است. هرچند این عمل در شرایط عینی خاص صورت می گیرد، هرچند عوامل برای انقلاب، زمینه را فراهم می کند. اما خودبه خودی نیست بلکه این مردم اند که به پا می خیزند.
سه هفته پیش از انتخابات ریاست جمهوری کوبا درسال ۱۹۵۲، ژنرال فولخنسیو باتیستا در رقابتی سه نفره در رده سوم قرار داشت به همین دلیل او تلاش کرد قدرت را با اسلحه به دست بیاورد. در دهم مارس ۱۹۵۲، باتیستا و افسرانش وارد پادگان کلمبیا در هاوانا شدند که منجر به سرنگونی حکومت «کارلوس پریو یوکاراس» شد.
کودتای دهم مارس «سرآغاز آشنایی دنیا با فیدل کاسترو بود. از آن روز، او سازماندهی نخستین جنبش خود را آغاز کرد.
درباره نیروهای انقلابی علیه دیکتاتوری خمینی بیشتر بخوانید
سردار الله قلی خان تفنگت را بردار!
اولین گام انقلاب کوبا
در۲۶ ژوئیه ۱۹۵۳ فیدلیست ها به مونداکا، دومین پادگان بزرگ کوبا حمله کردند. این عملیات شکست خورد و نیمی از فیدلیست ها جانشان را در راه آرمانشان از دست دادند. از این پس جنبش فیدل به نام جنبش ۲۶ ژوئیه معروف شد.
حکومت باتیستا، درپی حمله فیدلیست ها به پادگان مونکادا، فرمانی صادر کرد که به موجب آن در ازای هر سربازی که کشته شده بود باید جان ده شورشی را گرفت. ازاین رو صد فیدلیست به قتل رسیدند.
قیدل به همراه ۱۲۲ رفیق رزمنده‌اش در۲۱ سپتامبر۱۹۵۳ در دادگاه محاکمه شدند. فیدل از تریبون دادگاه برای بیان آرمان های انقلاب کوبا استفاده کرد و گفت: «من آموزه های انقلابی خوزه مارتی و عقاید تمام مردانی را به یام می‌آورم که از آزادی مردم دفاع کرده اند. من باعث شورشی علیه یک قدرت یکه تاز غیرقانونی شده ام که کشور را غصب کرده است. می دانم که به سال ها زندان محکوم خواهم شد. اما صدای من هرگز خاموش نخواهد شد.
فیدل به پانزده سال زندان در جزیره پینوس محکوم شد. زندانی که کسی از آن زنده بر نمی گشت. شاید بتوان گفت مونکادا یک فاجعه بود، اما یقیناً این جنبش بیست وششم ژوئیه بود که انقلاب را اجتناب ناپذیرکرد.
مهیای جنگ چریکی
نیروهای انقلابی کوبا و در رأس آنها، چه گوارا و فیدل معتقد بودندکه نیروهای سرمایه داری ملی از هراس انقلاب توده ای علیه خود، در نهایت آنها را به دوستی با قدرت های استعماری وا می دارد و تضادهای آشتی ناپذیر طبقات را تشدید می کند. از این رو تنها با یک انقلاب سیاسی سوسیالیستی می توان بنیادهای اقتصادی نظام اجتماعی پیشین را منهدم کرد.
در۱۵ مه ۱۹۵۵ به موجب درخواست حزب مخالف حکومت باتیستا، فیدل ورفقایش آزاد شدند. فیدل پس از آزادیش اعلام کرد که دیگر مبارزه مسالمت آمیز جوابگو نیست و قصد ترک کوبا را دارد و عازم مکزیکو شد و شروع به آماده سازی و سازماندهی مجدد کرد. آنجا بود که به آموزش چریک ها همت گماشت.
نبرد جنگل های سیئرا مائسترا
پس ازیک سفر دریایی، فیدل و هشتاد و یک تن از رفقایش در پلایا کولورادا در ساحل جنوب شرقی کوبا پیاده شدند. نقشه فیدل مستلزم حمله سحرگاهی به «نیکرو» درسی ام نوامبر بود. سپس با کامیون به مانثانیو حمله می بردند و بعد ازآنجا بر اثر حملات هوایی حکوت باتیستا، به سیئرا مائسترا حرکت کردند.
همزمان با آن قراربود که فیدلیست ها تحت فرمان فرانک پائس درسانتیاگو، قیام خود را پیش ببرند. اما این قیام شکست خورد.
درپی حمله نیروهای باتیستا تقریباً تمامی نیروهای فیدل، کشته شدند و تنها دوازده نفر باقی ماندند. قیدل درکنار برادرش رائول و ارنستو چه گوارا به همراه مرد کوهستان گارسیا، موفق شدند گروه گوچک خود را دوباره در سیئرا مائسترا گرد هم آورند.
چه گوارا برای جنگ چریکی یک روش می نویسد: «راه رهایی مردم قاره آمریکا که راه سوسیالیسم است، تقریباً درتمام کشورها با مبارزه مسلحانه گشوده خواهد شد
پیروزی انقلاب کوبا
به گزارش رویداد ۲۴ در تابستان۱۹۵۸، باتیستا به آخرین حمله خود دست زد. یک نیروی باتیستا به فرماندهی ژنرال کانیو در اواخ رژوئیه اکثرچریک های فیدل را تحت محاصره درآورد. اکثر رزمندگان و فیدلیست ها از حلقه محاصره عبورکردند. پس از این، شورشیان حملات خود را به سیئرا معطوف کردند. حملات چنان برق آسا بود که تا نیمه نوامبر۱۹۵۸ نیروهای چه گوارا بر تمامی حمل و نقل ریلی و جاده ای در اورینته مسلط شدند.
باتیستا عید سال نو۱۹۵۹ را جشن گرفته بود. اما با شنیدن خبر پیشروی نیروهای انقلابی، ساعت سه بامداد از مقام ریاست جمهوری استعفا و به مقصد دومینیکن فرار کرد.
فیدل کاسترو در ظرف ۲۵ماه راه درازی به سوی تحقق بخشیدن به سرنوشتتش و وعده پیشوایش، خوزه مارتی، طی کرده بود. توان نظامی باتیستا را درهم شکست، کنترل کشور را به دست گرفت. فیدل حالا می توانست از واقعی بودن انقلاب بگوید.
تأثیرات انقلاب کوبا
انقلاب کوبا مهر خودش را بر تاریخ قرن بیستم زده است، دستکم برای اکثر ساکنان این جزیره زیبا. تاریخ زندگی آنان به شکل بی سابقه ای عوض شده است. هر ناظر منصفی که کمترین آشنایی با انقلاب کوبا دارد. به این امرمعترف است. از طرف دیگر انقلاب کوبا و شخصیت چه گوارا الهام بخش بسیاری جوانان و مردم آزادیخواه در سراسر جهان بوده است که هنوز هم تاثیرات آن پابرجاست.
