۲۰تا ۳۰ درصد جنگلهای ایران طی دو دهه اخیر از بین رفته است!
مقدمه
جنگل‌ها برای ما سرپناه، معیشت، آب، غذا و امنیت سوخت فراهم می‌کنند. همه این فعالیت‌ها به طور مستقیم یا غیرمستقیم به وجود جنگل‌ها مرتبط است. دیدن برخی از این موارد آسان است مثل میوه‌ها، چوب درختان و غیره. اما برخی دیگر کمتر دیده می‌شوند، مانند محصولات جانبی که وارد اقلام روزمره می شوند مانند داروها، لوازم آرایشی، مواد شوینده و …
با نگاهی به دورتر از چشم انداز محدود ما، جنگل ها زیستگاه گونه‌های مختلف جانوران را نیز فراهم می‌کنند. آنها منزل‌گاه بیش از نیمی از تنوع زیستی زمینی جهان هستند و همچنین منبع امرار معاش ۷۵۰ میلون نفر از جمله ۶۰ میلیون نفر ساکنان بومی هستند. با این حال، ما نسبت به حفظ و نگهداری آنها بی توجه هستیم.
بین سال‌های ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۰، حدود ۱۷۸ میلیون هکتار از جنگلهای جهان توسط انسان از بین برده شده است. این برابر مساحتی به اندازه کشور لیبی است. وقتی ما جنگل را از بین می‌بریم، فقط درختان نیستند که از بین می روند. کل اکوسیستم شروع به از هم پاشیدن می‌کند و عواقب بسیار مخربی برای همه خواهد داشت.
بدون جنگل‌ها، نه هوای تمیز، نه آب آشامیدنی و نه غذای کافی برای زنده ماندن خواهیم داشت. بنابراین، ما به جنگل‌ها بدهکار هستیم. با این وجود، جنگل زدایی در حال گسترش است و اکوسیستمی را به خطر می اندازد که ثروت طبیعی کره زمین و توانایی آن برای مقابله با تغییرات آب و هوایی به آن بستگی دارد.
منابع طبیعی غنی و وسیع کشور ما به طور کلی و جنگل‌ها به طور خاص در زمان حکومت آخوندها رو به زوال روزافزون بوده است. به گفته فرزاد علیزاده، فعال محیط زیست: «در ۷۰ سال گذشته هفت میلیون هکتار از جنگلهای زاگرس از بین رفته و اکنون تنها پنج میلیون هکتار از جنگلهای زاگرس باقی مانده است. اینطور که به نظر می‌رسد با این روند تا ۵۰ سال آینده تمام جنگل‌ها و مراتع ایران را از دست خواهیم داد».
آمارهای رسمی نشان می دهد که مساحت جنگل‌ها پس از سال ۱۳۵۷ به طور تصاعدی کاهش یافته است و بر اساس گزارش بانک جهانی در سال ۱۳۸۴، سالانه ۱۲۵۰۰۰ هکتار از جنگلهای ایران از بین رفته است. این سازمان پیش بینی کرده که ایران تا ۵۰ سال آینده جنگلی نداشته باشد. بی توجهی به نقش جنگل‌ها، ضعف مدیریت، عدم اجرای قانون، طولانی شدن روند پرونده‌های جنگل زدایی و از همه مهم‌تر بی توجهی به نقش جوامع محلی در مدیریت جنگل منجر به از دست رفتن بخش بزرگی از جنگلهای کشور شده است.
سودهای کلان ناشی از تصرف جنگل‌ها
سود حاصل از ساخت ویلاهای مجلل در جنگل های شمال کشور در سال‌های اخیر بسیار افزایش داشته است، به طوری که با بهره‌گیری از خلأهای موجود در قوانین و مقررات مربوط به جنگل‌ها، برخی از ویلا سازان از هر فرصتی برای نفوذ به عمق جنگل‌ها استفاده می‌کنند.
به گزارش ۲۵ دی روزنامه همشهری: ساخت و ساز در مناطق جنگلی در سال‌های اخیر با افزایش سرسام آور قیمتها توجیه اقتصادی قوی پیدا کرده است. برخی ویلاهای مجلل متری ۷۰ میلیون تومان به فروش می رسند. تا اوایل دهه ۱۳۷۰ با ارزش ترین زمین‌ها و ویلاها متعلق به مناطق ساحلی بود.
قیمت‌های نجومی
نگاهی به آگهی‌های ویلاسازی در شمال کشور نشان می دهد که در مناطقی مانند سیسنگان و امیررود نوشهر، سرخرود، محمودآباد، چمستان، سعادت آباد نور که همگی در استان مازندران قرار دارند، ساخت یک ویلای ۲۰۰متری در سال ۱۳۹۷ حدود ۵۰۰ میلیون تومان قیمت داشت.
قیمت ویلاهای لوکس در همین مناطق اکنون تا ۳۰ میلیارد تومان است. اما وقتی همین ویلاها در مناطق جنگلی ساخته می‌شوند، قیمت آنها تا ۲ برابر افزایش می‌یابد و قیمت ویلاهای آنها گاهی تا ۱۰۰ میلیارد تومان می‌رسد. در آگهی‌های ویلاهای جنگلی ممکن است عباراتی مانند «منطقه بکر»، «انشعاب آب و گاز از لوله اصلی»، «استخر و جکوزی از چشمه جنگلی»، «جاده اختصاصی» و برق رایگان تا 5 سال” دیده شود.
وضعیت جنگلهای استان‌های شمالی ایران
بر اساس گزارش سازمان املاک و مستغلات کشور، در سال‌های اخیر بیش از ۲۰ درصد از اراضی جنگلی و کشاورزی استان گیلان و بیش از ۳۳ درصد از مراتع و جنگلهای استان مازندران به مناطق مسکونی تبدیل شده‌اند.
در این گزارش آمده است: هجوم سرمایه داران به اراضی جنگلی شمال در حالی صورت می گیرد که معاملات ملکی در این اراضی به هیچ وجه برای مردم محلی توجیه اقتصادی ندارد، اما برخی از مشاوران املاک که تعداد آنها در دهه گذشته دهها برابر شده است توانسته اند سرمایه گذارهای زیادی را بدین منظور جذب کنند.
نفوذ در میان مقامات به نفع ساخت و ساز ویلاهای جنگلی
یکی از دلایلی که ویلاسازی را در مناطق جنگلی فراگیر کرده است وجود خلاءها و ضعف‌های قانونی است. مقامات دولت هیچ تلاشی برای بستن این شکاف‌ها و اعمال تدابیر حفاظتی برای جنگل ها ندارند.
این امر سبب وضعیت نابسامان جنگلهای کشور و عدم مدیریت صحیح آنها است. مقامات فاسد و بی صلاحیت در ارگان‌های عالی دولتی حاکم بر جنگل‌ها مسئولینی هستند که به جوامع محلی که برای حفظ و احیای جنگلهای کشور تلاش می کنند اجازه ورود نمی دهند.
به گفته محمد الموتی، دبیر شبکه محیط زیست و منابع طبیعی کشور، «این شبکه درهم تنیده و پیچیده از یکطرف اجازه دسترسی به تمامی اطلاعات و منابع را دارد و از طرف دیگر در قبال تصمیمات خود پاسخگو نیست، بنابراین طبیعی است که این شبکه فساد به افراد دیگر اجازه ورود به چرخه انحصاری خود را نمی دهند. متاسفانه مدیریت جنگلهای کشور در سال‌های اخیر توسط این عوامل وابسته به سپاه پاسداران، سران حکومت و آخوندهای با نفوذ دچار سوء مدیریت کامل شده است.
چشم انداز
با گذشت ماه‌ها و سال‌ها، خبرهای ناخوشایندی از وضعیت ویران شده جنگل های ایران به گوش می رسد. در حکومت ولایت فقیه که حقیقت کالای کمیاب ولی دروغ گویی فراوان است، وضعیت واقعی جنگل های ایران بسیار وخیم تر از آن چیزی است که بتوان تصور کرد. جان انسان و حیات طبیعت برای آخوندها اهمیتی ندارد. در چنین شرایطی تنها راه بهبود این وضعیت یکی بیش نیست و آن تغییر این رژیم ضد ایرانی و وطن برباده است.
ح. بیضایی
