بر اساس داده‌های وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی ایران در سال ۱۳۹۸، حدود ۲۶ میلیون ایرانی زیر خط فقر زندگی می‌کردند. پیش‌بینی میشد این رقم در سال ۱۳۹۹ به ۳۰ میلیون نفر افزایش یابد. با یک حساب ساده این به معنی این است که ۴ میلیون نفر در عرض یکسال به جمعیت فقرا اضافه شده است. یعنی ۳۳۳۳۰۰ در هر ماه.
یک اقتصاد فروپاشیده به دلیل فقر یا سوء مدیریت
حکومت ایران و همه لابی‌هایش در مواقعی عنوان می‌کردند که علت تنگنای اقتصادی و فقر بی‌سابقه مردم ایران در کشوری که سرشار از معادن و ذخایر طبیعی است، تحریم‌های اعمال شده امریکاست. اما کاهش ارزش ریال در برابر دلار آمریکا از شروع حکومت یعنی از چهل سال پیش، ثابت می کند که خراب شدن اقتصاد ایران و فقر مردم یک روند بی وقفه از زمان بدست گرفتن حکومت توسط آخوندها بوده است.
در این مدت باوجود درآمد قابل توجهی که از فروش نفت به دست آمده، اما وضع اقتصاد اصلاً بهبود نیافته و برعکس، به‌ویژه در سال‌های اخیر که همراه با غارت همه منابع توسط سپاه پاسداران بوده بسیار وخیم تر شده است. البته نمی‌توان تاثیر تحریم‌ها را بر اقتصاد ایران انکار کرد. اما اگر تحریم‌ها عامل اصلی تمام چالش‌ها و کمبودهای اقتصادی ایران است، چرا خامنه ای به بهانه‌های مختلف مذاکرات هسته‌ای را بیش از شش ماه به تعویق انداخت؟
مقامات حکومت به خوبی می‌دانند که اگر با کشورهای غربی به یک توافق برسند، حداقل می‌توانند نفت خود را بفروشند و درآمد زیادی بدست آورند. با این وجود، به نظر نمی‌رسد آنها چندان اشتیاقی برای دستیابی به توافق دیگری دارند.
بودجه ایران و فقر رو به رشد
اولویت خامنه ای اما اقتصاد و مردم فقیر ایران نیست بلکه دست یابی به بمب اتمی است که بقای رژیمش را تضمین می‌کند. قابل توجه اینکه بودجه‌ای‌که ابراهیم رئیسی برای بررسی و تصویب به مجلس ارائه کرد با یک افزایش ۲۲۰ درصدی برای ارگانهای سرکوب تماما در جهت منافع سپاه پاسداران و سایر نهادهای امنیتی در داخل حکومت بود! در بودجه پیشنهادی رئیسی رفاه و آسایش مردم ایران اصلا در نظر گرفته نشده است.
آنها این افزایش بزرگ بودجه ارگانهای سرکوب به بهانه دفاع در برابر آمریکا و اسرائیل توجیه میکنند. البته خامنه ای همواره از شعار مرگ بر آمریکا برای سرکوب داخلی استفاده کرده است. او برای محدود کردن بیشتر حقوق مردم و کنترل آنها، اکنون دو وزارتخانه اطلاعات متفاوت و موازی ایجاد کرده است که یکی توسط سپاه و دیگری توسط دولت اداره می‌شود. ولی همه می‌دانند که تمام مانورها برای مقابله با وضعیت انفجاری جامعه است و نه مقابله با آمریکا یا اسرائل.
ارسال چندین هزار نیروی سرکوبگر از سراسر ایران برای سرکوب تظاهرات مسالمت آمیز اخیر در اصفهان به روشنی این امر را نشان داد.
اولویت های خامنه ای
خامنه ای سرنوشت و بقای حکومت خود را در به دست آوردن بمب اتم گره زده است و به همین دلیل مطلقاً حاضر نیست این نیت خود کوتاه بیاید. چون هرگونه عقب نشینی در این رابطه و همچنین در برنامه های موشکی و یا مداخله در کشورهای منطقه به منزله شکستن شیشه حیات حکومتش است. هدف او از خرید زمان و تاکتیک‌های ارعاب هم برای متقاعد کردن کشورهای 1+5 برای در همین راستا است. به زبان ساده، او می‌خواهد با فروش آزادانه نفت خود و فرار از هرگونه تغییر در زیرساخت‌های هسته‌ای، برنامه موشکی یا نفوذ منطقه‌ای خود، به توافق قبلی برجام ۲۰۱۵ برگردد.
زمان بر علیه رژیم در حال حرکت است
در مذاکرات اخیر وین، ایران تلاش کرده است تا هرچه بیشتر مشوق‌ها را بدون اعطای امتیاز به دست آورد. به عبارت دیگر، ساختار هسته‌ای خود را حفظ کند و برنامه موشکی و دخالتهای خود در کشورهای منطقه ادامه دهد. ولی، خامنه ای در اشتباه است چون که زمان به نفع او نیست.
وضعیت اقتصادی فاجعه باری که او ایجاد کرده ، هر سال چهار میلیون نفر را به زیر خط فقر میبرد. این افراد ارتش گرسنگان و بیکاران را افزایش میدهند. اما قیام ۲۰۱۹، قیام‌های خوزستان، بلوچستان و اصفهان که توسط همین افراد صورت گرفت زنگ خطر را برای حکومت به صدا درآورده است.
آیا خامنه ای می تواند از زمان سبقت بگیرد؟
در حال حاضر خامنه ای در بن بست کامل قرار گرفته است و دو انتخاب در پیش رو دارد.
اولین انتخاب این است که به خواسته‌های جامعه جهانی عمل کند و از نفوذ منطقه‌ای خود و دستیابی به تسلیحات هسته‌ای دست بردارد – که بسیار بعید به نظر می‌رسد – چون در این صورت بنابر گفته خودش باید تسلیم شود. و باید پاسخ گوی چهار دهه سرکوب و ویرانی ایران باشد. در این صورت، ولایت فقیه که تاکنون بر روی دو رکن نفوذ منطقه‌ای و تروریسم در خارج و سرکوب در داخل حرکت کرده‌اند، اهرم های قدرت خود را از دست خواهد داد و چاره‌ای جز فروپاشی ندارند.
انتخاب دوم این است که اگر ایران مذاکرات را به هم بزند و از 1+5 همکاری نکند، که در آن صورت پرونده اتمی ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد خواهد رفت و تحریم های گسترده تری بر حکومت خامنه ای اعمال خواهد شد که نتیجه آن نارضایتی بیشتر مردم است که بصورت قیام دیگری که بسیار شدیدتر و گسترده‌تر از قیام ۲۰۱۹ بروز خواهد کرد که منجر به سرنگونی رژیم ولایت فقیه خواهد شد.
ح. بیضایی
