فرمان مشروطیت در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ صادر شد
فرمان مشروطیت یا در اصل همان فرمان تشکیل مجلس شورای ملی فرمانی است که در تاریخ ۱۳ مرداد سال ۱۲۸۵ هجری شمسی توسط مظفرالدین شاه قاجار امضاء و در روز ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ صادر شد.
با امضاء و صدور فرمان مشروطیت مظفرالدین شاه قاجار ناچار شد درخواست متحصنین جنبش مشروطه ایران را پذیرفته و به آن گردن نهاده و مردم را در کنترل امور حکومتی از طریق مجلس شورای ملی مشارکت دهد.
این پیروزی بزرگی برای جنبش مشروطه به شمار می‌آمد چرا که بعد از قرن‌ها برای نخستین بار در ایران مردم ایران موفق شده بودند نخستین حکومت مشروطه را تأسیس کنند.
زمینه‌های انقلاب مشروطه و صدور فرمان مشروطیت
نزدیک به ۲ دهه قبل از انقلاب مشروطه، نخستین جنبش بزرگ مردم ایران که به جنبش تنباکو موسوم گشت شروع و ادامه پیدا کرد.
مردم ایران در این جنبش بر شاه قاجار پیروز شدند و زمینه برای خواست‌های آتی آزادیخواهانه مردم ایران هموار شد.
اولین جرقه‌های جنبش مشروطه
اولین جرقه‌های جنبش مشروطه با اعتراضات به پیمان گمرکی با روسیه در اواخر سال ۱۲۸۲ شمسی زده شد.
در آن زمان مسیو نوز بلژیکی وزارت گمرکات ایران را بر عهده داشت و طی قراردادی خائنانه که با روسیه بسته بود منافع ملت ایران را به روسیه واگذار کرده و تمهیدات سختی را علیه تجار و بازرگانان ایرانی اعمال می‌کرد.
این قرارداد و همچنین اقدامات نوز بلژیکی به اعتراضاتی در میان مردم انجامید که در نهایت به جنبش تنباکو انجامید.
شروع قحطی و تاثیر آن در شروع جنبش
همچنین در سال‌های ۱۲۸۲ و ۱۲۸۳ قطحی و گرسنگی شدیدی ایران را در برگرفت.
این قحطی باعث ایجاد شورش‌هایی در شهرهای مختلف ایران شد و ادامه این شورش‌ها باعث عزل اتابک و جایگزینی عین‌الدوله به جای وی شد.
اما این اقدامات تاثیری در خشم مردم نداشت و اعتراضات ادامه پیدا کرد.
در سال ۱۲۸۴ اعتراضات مردمی در تهران و تبریز شکل سازماندهانه به خود گرفت.
اوج‌گیری اعتراضات به دلیل شلاق‌زدن یکی از تجار تهران
تهران در آن موقع پایتخت و شهر تبریز شهر ولیعهد نشین بود. در اثر اعتراضات مردمی علاء‌الدوله فرماندار تهران به حکم عین‌الدوله؛ نخست‌وزیر در آذر ۱۲۸۴ یکی از تجار تهران را به بهانه افزایش بهای قند شلاق زد.
این اقدام باعث اقدامات اعتراضی مردم تهران شد و مردم تهران با بستن بازار و دکان‌‌های خود در مسجد شاه گرد آمده و با عوامل حکومت درگیر شدند.
تحصن در حرم عبدالعظیم
سرانجام مردم با حمایت ۲ تن از روحانیون؛ طباطبایی و عبدالله بهبهانی در حرم عبدالعظیم تحصن کردند.
مردم متحصن خواستار تاسیس عدالتخانه و برکناری نوز بلژیکی و برکناری عین‌الدوله شدند.
مظفرالدین شاه قاجار سرانجام مجبور شد خواست‌های مردم را بپذیرد. اما به رغم این، عین‌الدوله در اردیبهشت سال ۱۲۸۵ اعلام کرد که عدالتخانه تاسیس نخواهد شد.
علاوه بر تهران در شهرهای دیگر مانند شیراز و مشهد نیز اعتراضاتی واقع شد که توسط نیروهای حکومتی سرکوب گشت.
کشتار مردم و تحصن در حرم حضرت معصومه و درخواست مشروطیت
نهایتا حکومت مظفرالدین شاه قاجار در سرکوب اعتراضات، ۷۰ تن از مردم تهران را کشتار کرد و مردم در واکنش به این کشتار به حرم حضرت معصومه در قم رفته و در آنجا تحصن کردند.
در آنجا اعلام حکومت مشروطه به جای برقراری عدالتخانه در راس خواسته‌های مردم تهران قرار گرفت.
شاه قاجار مجبور به پذیرش مشروطیت می‌شود
در پی افزایش اعتراضات و گسترش آن و فشارهای مردمی و حمایت برخی از علمای نجف، سرانجام مظفرالدین شاه مجبور به پذیرش مشروطیت شد و در روز ۱۳ مرداد ۱۲۸۵ آن را امضاء و فرمان مشروطیت در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ صادر شد.
بیشتر بخوانید
در اولین فرمان مشروطیت نواقصی از جمله شرکت ندادن نمایندگان مردم در مجلس وجود داشت که با اعتراضات مردم، این بند نیز در فرمان مشروطیت گنجانده شد.
بدین ترتیب اولین مجلس شورای ملی بعد از صدور فرمان مشروطیت در ایران تشکیل و انتخابات آن در شهرهای مختلف کشور برگزار گردید.
عجیب آن است که۱۱۷سال بعد از سقوط و سرنگونی پادشاهی در ایران و ظهور مشروطه هنوز هم برخی مزدبگیران و وابستگان در ایران خواب سلطنت را می بینند و می خواهند با چارق و چارقد آن را بازگردانند. خوابی البته بسیار آشفته که هرگز تعبیر نمی شود.
