وضعیت مطالبات گندمکاران در مهر ۱۴۰۵؛ تأخیر پرداخت و فشار بر معیشت کشاورزان
سال زراعی جدید آغاز شده، اما مطالبات گندمکاران از خرید تضمینی سال زراعی پیش هنوز کامل پرداخت نشده است. بخشی از کشاورزان باید بدون دریافت پول محصول پیشین، هزینه کشت پاییزه را تأمین کنند.
روند پرداخت‌ها تا ۸ مهر ۱۴۰۵
خرید تضمینی گندم در سال ۱۴۰۵ حدود ۸.۵ میلیون تن گزارش شده است. دولت پرداخت مطالبات گندمکاران را به‌صورت مرحله‌ای انجام داده است. تا ۴ شهریور، مجموع واریزی‌ها به ۲۱۸ هزار میلیارد تومان رسید که حدود نیمی از مطالبات بود. از ۴ شهریور تا یکم مهر، حدود ۵۷ همت به این مجموع افزوده شد.
تا یکم مهر، مجموع پرداختی‌ها به ۲۷۵ همت رسید. در ۴ مهر، ۷۳.۴ همت دیگر به حساب کشاورزان واریز شد و رقم کل به ۳۴۸.۴ همت رسید. چهار روز بعد، یعنی ۸ مهر، ۴۱.۸ همت دیگر پرداخت شد. با این واریز، مجموع پرداختی به گندمکاران به ۳۹۰.۲ همت رسید. در هشت روز نخست مهر نیز، حدود ۱۱۵ همت واریز شد.
واریز اخیر فقط شامل گندم تحویلی تا ۶ مهر است. مدیرعامل بنیاد ملی گندمکاران مبلغ باقی‌مانده را حدود ۳۵ همت برآورد کرده است. جمع پرداخت‌شده و مبلغ باقی‌مانده، کل مطالبات را حدود ۴۲۵ همت نشان می‌دهد. این رقم با برآورد حدود ۹۰ درصدی پرداخت‌شده همخوانی دارد. مقام‌های دولتی وعده داده‌اند تسویه کامل تا پایان مهر انجام شود، وعده‌ای که با توجه به سابقه امر در همان حد وعید خواهد ماند.
تفاوت پرداخت‌ها بر اساس زمان تحویل
سهم دریافتی هر کشاورز به زمان تحویل گندم وابسته بوده است. بر اساس آمار ۴ مهر، گندم تحویلی از ۱۶ اردیبهشت تا ۲۰ خرداد حدود ۹۵ درصد پرداخت شده بود. این رقم برای تحویل‌های ۲۱ خرداد تا ۸ تیر به ۷۷ درصد کاهش یافت. این الگو نشان می‌دهد پرداخت‌ها تقریباً بر اساس ترتیب زمانی تحویل پیش رفته است.
برای گندم تحویلی از ۹ تیر تا ۱۹ مرداد، فقط ۵۱ درصد مطالبات پرداخت شده بود. در بازه ۲۰ مرداد تا ۲۱ شهریور نیز تنها ۳۰ درصد مطالبات واریز شده بود. اختلاف ۶۵ واحد درصدی میان نخستین و آخرین بازه، شکافی قابل‌توجه را نشان می‌دهد. بنابراین کشاورزانی که دیرتر محصول تحویل دادند، انتظار طولانی‌تری را تجربه کردند.
بیشتر بخوانید
پرستاران در بن‌بست معیشت؛ ماندن در حرفه‌ای که دیگر صرفه اقتصادی ندارد
این تفاوت‌ها نشان می‌دهد پرداخت به گندمکاران با جریان تحویل محصول هماهنگ نبوده است. ارقام اعلام‌شده برای مبلغ باقی‌مانده نیز یکسان نیست. در روزهای ابتدایی مهر، رقم‌هایی مانند بیش از ۱۰۰ همت و حدود ۷۰ همت مطرح شد. پس از واریزهای تازه، برآورد بنیاد ملی گندمکاران به ۳۵ همت رسید.
فشار نقدینگی بر گندمکاران در آستانه کشت پاییزه
کشت پاییزه در مناطق سردسیر از نیمه‌ی شهریور آغاز شد و در سایر مناطق در حال شروع است. کشاورزان برای تهیه‌ی بذر، کود، سم، سوخت و ماشین‌آلات به نقدینگی نیاز دارند. هزینه‌ی این اقلام معمولا پیش از کاشت و به‌صورت نقدی پرداخت می‌شود. تأخیر در پرداخت مطالبات گندمکاران، تأمین این هزینه‌ها را دشوار کرده است.
نایب‌رئیس بنیاد ملی گندم کشور در ۴ مهر گفت برخی کشاورزان ۱۰ تا ۳۰ درصد پول گندم تحویلی را نگرفته‌اند. به گفته او، این کشاورزان برای تأمین بذر، کود و سم با کمبود نقدینگی روبه‌رو هستند. در استان تهران نیز ۱۰ تا ۳۰ درصد مطالبات هنوز پرداخت نشده است.
او در ۸ مهر نیز گفت دولت با وجود آغاز سال زراعی جدید، هنوز مطالبات را کامل نپرداخته است. به گفته او، شرایط مناسبی برای کشت پاییزه وجود ندارد و کشاورزان به‌حق گلایه دارند. در چنین وضعی، احتمال تأخیر در کاشت یا کاهش مصرف نهاده‌ها افزایش می‌یابد.
دولت در روزهای اخیر درباره‌ی مبلغ باقی‌مانده، ارقام متفاوتی اعلام کرده است. رئیس سازمان برنامه و بودجه در ۲ مهر از پرداخت ۳۰۰ همت و باقی‌ماندن بیش از ۱۰۰ همت خبر داد. معاون وزیر جهاد کشاورزی نیز مبلغ باقی‌مانده را حدود ۷۰ همت اعلام کرد. اعلام این ارقام متناقض را جز به بی‌کفایتی و سوء مدیریت به چیز دیگری نمی‌توان تفسیر کرد.
تفاوت این برآوردها، شفافیت حسابداری مطالبات را کاهش می‌دهد. یعنی بخشی از مطالبات پس از آغاز سال زراعی جدید همچنان باقی مانده است. با وجود پرداخت‌های مرحله‌ای، تسویه کامل تا آغاز کشت پاییزه محقق نشد.
خرید تضمینی در جریان و تعهدات تازه
خرید تضمینی گندم تا پایان مهر ادامه دارد. هر محموله جدید، تعهد مالی تازه‌ای برای دولت ایجاد می‌کند. بنابراین پرداخت مطالبات گذشته و تسویه تحویل‌های تازه هم‌زمان در جریان است. از این‌رو، رقم بدهی ممکن است تا پایان فصل خرید دوباره تغییر کند.
پرداخت ۸ مهر فقط تحویل‌های تا ۶ مهر را پوشش داد. گندمکاران تحویل‌دهنده روزهای پس از آن باید منتظر مرحله‌های بعدی بمانند. کشاورزانی که در شهریور گندم تحویل داده‌اند، کمترین سهم دریافتی را داشته‌اند. برای آنان، حدود ۷۰ درصد پول محصول تا ۴ مهر معوق مانده بود.
اعلام نشدن برنامه‌ی زمان‌بندی‌شده برای مراحل بعدی، عدم‌قطعیت مالی را افزایش می‌دهد. کشاورز نمی‌داند پول محصول را پیش از زمان کاشت دریافت می‌کند یا نه. این وضعیت بر تصمیم او برای خرید نهاده‌ها اثر مستقیم می‌گذارد.
پیامدهای معیشتی و شغلی تأخیر
شغل کشاورز به چرخه تولید وابسته است و تأخیر در دریافت درآمد، آن را مختل می‌کند. درآمد حاصل از گندم، منبع اصلی تأمین هزینه خانوار و کشت بعدی است. وقتی این درآمد به تعویق می‌افتد، هر دو نیاز هم‌زمان تحت فشار قرار می‌گیرند.
تورم نیز ارزش واقعی پولی را که دیرهنگام واریز می‌شود، کاهش می‌دهد. کشاورز ناچار است نهاده‌ها را با قیمت روز بخرد. در نتیجه، قدرت خرید مطالبات تحویلی در ماه‌های قبل کمتر می‌شود. این فشار مالی، معیشت گندمکاران را در آغاز سال زراعی جدید دشوار کرده است. یعنی زحمتکش‌ترین قشر که برای تامین معاش کل کشور هست‌و‌نیست خود را مایه می‌گذارند، این‌گونه با بی‌کفایتی و سوء مدیریت حاکمیت، با مشکلات معاش خود روبه‌رو می‌شوند. پولی که دیرتر پرداخت می‌شود تا سود حاصل از آن جیب ملایان را پر کند.
منابع
- ۱. رئیس بنیاد گندم تهران: تأخیر در پرداخت پول گندم، کشت پاییزه را به نقدینگی گره زده است، تجارت نیوز، ۴ مهر ۱۴۰۵
- ۲. دولت مطالبات گندمکاران را به طور کامل پرداخت نکرد، تجارت نیوز، ۸ مهر ۱۴۰۵
- ۳. مطالبات گندمکاران ۱۴۰۵؛ آخرین خبر از واریز پول گندم، مبلغ باقی‌مانده و زمان تسویه کامل، اندیشه معاصر، ۱۲ مهر ۱۴۰۵
- ۴. مطالبات گندمکاران مهر ۱۴۰۵ به کجا رسید؟ کشاورزانی که تا ۶ مهر گندم تحویل دادند چه مبلغی دریافت کردند؟، نبض قیمت، ۱۱ مهر ۱۴۰۵
- ۵. مطالبات گندمکاران در مهر پرداخت می‌شود؛ واریز بیش از ۱۰۰ همت باقی‌مانده آغاز شد؛ سهم کشاورزان بر اساس زمان تحویل گندم چقدر است؟، نبض قیمت، ۴ مهر ۱۴۰۵
- ۶. پرداخت مطالبات گندمکاران وارد مرحله تازه شد؛ بیش از ۱۰۰ همت باقی‌مانده در مهرماه پرداخت می‌شود، نبض قیمت، ۴ مهر ۱۴۰۵
- ۷. آخرین وضعیت پرداخت مطالبات گندمکاران در ۵ مهر ۱۴۰۵، اندیشه معاصر، ۵ مهر ۱۴۰۵
- ۸. آخرین وضعیت مطالبات گندمکاران در یکم مهر ۱۴۰۵، اندیشه معاصر، ۱ مهر ۱۴۰۵
- ۹. مطالبات گندمکاران کی پرداخت می‌شود؟ آخرین خبر از واریز پول گندمکاران در مهر ۱۴۰۵، اندیشه معاصر، ۵ مهر ۱۴۰۵
