وال‌استریت ژورنال استدلال می‌کند که ضعف‌های ساختاری حکومت ایران، از جمله فشارهای اقتصادی شدید، اعتراضات مردمی مداوم و انزوای بین‌المللی، شرایطی را ایجاد کرده که می‌تواند به یک «فرصت ژئوپلیتیکی بی‌سابقه» برای تغییر حکومت منجر شود. این دیدگاه تا حدی قابل‌توجه است.
تحریم‌های اقتصادی دهه گذشته، به‌ویژه پس از خروج آمریکا از برجام در ۲۰۱۸، اقتصاد ایران را به شدت تضعیف کرده و تورم و بیکاری را به اوج رسانده است. اعتراضات گسترده در سال‌های ۱۳۹۸، ۱۴۰۱و پس از آن، از جمله جنبش مردمی در اعتراضات ۱۴۰۱که شش ماه ادامه داشت نشان‌دهنده نارضایتی عمیق بخش‌هایی از جامعه از نظام حاکم است. انزوای دیپلماتیک ایران، به‌ویژه پس از تنش‌های اخیر با اسرائیل (مانند جنگ ۱۲روزه در خرداد ۱۴۰۴)، نیز فشار بر حکومت ایران را افزایش داده است.
در همین زمینه
رژیم ایران در دو راهی تعیین‌کننده: از «مکانیزم ماشه» تا سناریوی سرنگونی
مقایسه حکومت ایران با عراق ۱۹۹۱در مقابل ۲۰۰۳
مقایسه وضعیت کنونی حکومت ایران با عراق ۱۹۹۱، که پس از جنگ خلیج فارس با ضعف نظامی و سیاسی دولت وقت عراق مواجه شد، از منظر تاریخی جالب است. در ۱۹۹۱، ائتلاف به رهبری آمریکا با هدف آزادسازی کویت، بدون تغییر مستقیم حکومت، به موفقیت نسبی رسید و هزینه‌های نظامی آن محدود بود. این در تضاد با تهاجم ۲۰۰۳است که با هدف سرنگونی دولت عراق انجام شد و به اشغال طولانی، بی‌ثباتی و هزینه‌های انسانی و مالی هنگفت منجر گردید.
اگر فرض کنیم ضعف فعلی حکومت ایران مشابه ۱۹۹۱باشد، یک مداخله محدود ممکن است با حمایت از اپوزیسیون داخلی و فشار اقتصادی، بدون نیاز به عملیات نظامی گسترده، نتیجه دهد. اما این فرضیه نیازمند بررسی عمیق‌تر است، زیرا ساختار سیاسی ایران با شبکه پیچیده سپاه پاسداران و ایدئولوژی ولایت فقیه، از عراق متمایز است.
فرصت‌ها و چالش‌هااز منظر ژئوپلیتیکی
تغییر حکومت ایران می‌تواند به کاهش نفوذ ایران در منطقه (مانند حمایت از حزب‌الله و حوثی‌ها منجر شود. همچنین، اگر این تغییر با خواست مردم ایران همراه باشد، می‌تواند به استقرار حکومتی دموکراتیک و همسو با غرب کمک کند.
وال‌استریت ژورنال به درستی به نفع مردم ایران و ثبات منطقه‌ای اشاره می‌کند، اما این سناریو به شرط موفقیت نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و حمایت بین‌المللی است. تجربه عراق ۲۰۰۳ نشان داد که بدون استراتژی پس از سرنگونی، نتیجه می‌تواند فاجعه‌بار باشد. در مقابل، رویکرد ۱۹۹۱با فشار غیرمستقیم و تقویت اپوزیسیون ممکن است مدل بهتری باشد، به شرطی که آمریکا از تکرار اشتباهات گذشته پرهیز کند
شرایط کنونی ایران، با ضعف اقتصادی و نارضایتی مردمی، فرصتی بالقوه برای تغییر حکومت ایران فراهم کرده است.
