لغو طرح فروش تجاری نان در کرمانشاه؛ اعتراض مردم جواب داد
همزمان با انتشار گزارشهایی درباره اجرای طرح مدیریت خرید سهمیهبندی نان در ایران، برخی کانالهای تلگرامی خبر دادند که در پی اعتراض نانوایان و شهروندان کرمانشاه، اجرای طرح فروش تجاری نان در این شهر متوقف شده است. با این حال، تاکنون تأیید مستقلی از سوی رسانههای خبری یا کارگزاران حکومت ایران درباره این عقبنشینی منتشر نشده است.
اجرای ناگهانی طرح فروش تجاری نان
طرح فروش تجاری نان بدون اطلاعرسانی قبلی در کرمانشاه اجرا میشد. نانوایان و شهروندان از ناگهانی بودن آن گلایه داشتند. اعتراضها در شهر گسترده بود و سرانجام به توقف کامل طرح انجامید.
این اجرای بیاعلام به کرمانشاه محدود نبود. بر پایه گزارشهای ۲۶ و ۲۷ آبان، «طرح مدیریت خرید نان» روی کارتخوانهای نانواییها در استانهای مرکزی، خوزستان و زنجان فعال شد. رامین صادقی، مدیر صنعت، معدن و تجارت اردبیل، گفت این استان یکی از ۱۰ استان منتخب است.
نانوایان و شهروندان پیشاپیش توضیحی دریافت نکردند. در برخی نانواییها ازدحام و درگیری لفظی گزارش شد. این وضعیت نارضایتی را شدت بخشید. اطلاعرسانی از قبل میتوانست نانوایان را برای پاسخ به مشتریان آماده کند. نبود آن، بار اعتراض را مستقیماً بر دوش صاحبان نانواییها انداخت.
نان؛ اصلیترین کالای سفره کمدرآمدها
بر پایه گزارشها، سهمیه ماهانه هر خانوار حدود ۸ کیلوگرم آرد با نرخ ۲۳۰۰ تومان بود. خرید مازاد با نرخ آزاد، یعنی ۱۲۶۵۰ تومان، محاسبه میشد. این رقم در حدود ۵ برابر قیمت کنونی نان برآورد شد. گزارشهای محلی در خوزستان از سهمیه روزانه ۲ تا ۲.۵ قرص نان برای هر نفر و نرخ ۱۳۱۵۰ تومان برای هر قرص مازاد گفتند. «این ارقام ناهمخوان است.»
بیشتر بخوانید
نان برای خانوارهای کمدرآمد به اصلیترین کالای سفره تبدیل شده است. هر محدودیت خرید یا افزایش قیمت مستقیماً بر معیشت اثر میگذارد. در چنین شرایطی، حتی تغییر اندک در قاعده خرید نان برای خانوادهها محسوس است. اگر ارقام گزارششده درست باشد، مصرف مازاد چند برابر گرانتر میشود. اجرای ناگهانی چنین طرحی فشار مضاعفی بر خانوادهها وارد میکند.
اعتراض نانوایان و شهروندان کرمانشاه پیامی روشن داشت: وقتی مسئله نان و معیشت مردم باشد، سکوت راهحل نیست و اعتراض میتواند تصمیمها را تغییر دهد. هر حقی از مردم ایران ضایع شده است، کسی آن را به مردم ایران پس نمیدهد؛ باید توسط مردم و بهصورت جمعی آن را پس گرفت.
روایتهای ضدونقیض درباره طرح فروش تجاری نان
معاون اقتصادی استاندار مازندران شایعه سهمیهبندی و افزایش قیمت نان را رد کرد. برخی رسانهها نیز نام طرح را «مدیریت خرید» دانستند و برچسب سهمیهبندی را نپذیرفتند. در مقابل، گزارشها از اعمال سهمیه و نرخ آزاد برای مازاد خرید حکایت داشت. این تفاوت در رویکرد استانها، ابهام درباره دامنه اجرای طرح را بیشتر کرد.
امید جهاننژادیان، مدیرکل غله و بازرگانی خوزستان، عملاً سهمیه را تأیید کرد. به گفته او، سهمیه بر پایه سرپرست خانوار محاسبه میشود و خرید سایر اعضای خانواده نیز در سهم همان خانوار ثبت میشود.
یکی از مقامهای خوزستان گفت طرح سراسری است، اما خرید روزانه محدود نمیشود. دولت مرکزی تا ۲۸ آبان، پس از ۳ روز سکوت، توضیح رسمی نداده بود. ناهمخوانی اظهارات نشان میدهد هماهنگی روشنی در اطلاعرسانی وجود نداشت.
ابعاد معیشتی طرح فروش تجاری نان
محاسبه سهمیه بر پایه سرپرست خانوار میتواند خانوارهای پرجمعیت را بیشتر زیر فشار بگذارد. خانواری که مصرف نانش از سهمیه بیشتر باشد، مازاد را با نرخ آزاد میخرد. این هزینه برای اقشار کمدرآمد سنگین است. اگر خانواری چند نسل را دربر بگیرد، سهمیه بر پایه یک سرپرست ممکن است نیاز واقعی را پوشش ندهد. چنین خانوارهایی ناچار میشوند بخشی از نان را گرانتر بخرند.
نانوایان نیز در این میان درگیر شدند. آنان ناچار بودند بدون آگاهی از جزئیات، با مشتریان معترض روبهرو شوند. ازدحام، درگیری لفظی و ابهام درباره قواعد، کار نانواییها را دشوار کرد. فشار این وضعیت میان نانوایان و مشتریان تقسیم شد، در حالی که تصمیمگیری جای دیگری بود.
پرسشهای بیپاسخ حاکمیت ملایان نیز بر ابهام افزوده است. طرح با چه ضابطهای و در کدام استانها اجرا میشود؟ نرخهای اعلامشده چقدر دقیق است؟ تا ۲۸ آبان پاسخ رسمی و یکپارچهای منتشر نشده بود. این سکوت، شایعه و برداشتهای متفاوت را تقویت کرد. افزون بر این، معیشت خانوارها به پیشبینیپذیری قیمتها وابسته است. تغییر ناگهانی قاعده خرید این پیشبینیپذیری را از میان میبرد.
منابع
- ۱. واکنشهای ضدونقیض مقامهای دولتی ایران به «سهمیهبندی» نان، رادیو فردا، ۲۷ آبان ۱۴۰۵
- ۲. سهمیهبندی سؤالبرانگیز نان در ۲ استان ۲۵ آبان ۱۴۰۵







