دانشگاه‌ها باز شده‌اند، اما دانشگاه زنده نیست؛ زیر سایه تعلیق، اخراج و سرکوب نفس می‌کشد
با باز شدن دانشگاه در مهر ۱۴۰۵، پرونده‌های انضباطی دانشجویان دوباره به محور اخبار آموزش عالی بدل شده است. گزارش‌های منتشرشده از احضار، تعلیق، ممنوع‌الورودی و اخراج در چندین مرکز آموزشی حکایت دارد. شوراهای صنفی دانشجویان می‌گویند صندلی‌های خالی کلاس‌ها فقط نشانه‌ی غیبت نیست. این صندلی‌ها جای کسانی است که با حکم تعلیق، محرومیت یا اخراج کنار گذاشته شده‌اند.
آمار پرونده‌ها پیش از آغاز ترم
بر پایه‌ی آمار غیررسمی منتشرشده در ۲۴ شهریور ۱۴۰۵، بیش از ۱۰۰ پرونده انضباطی برای دانشجویان تهران تشکیل شده بود. این گزارش یک هفته پیش از آغاز ترم تحصیلی منتشر شد.
در امیرکبیر ۱۶ دانشجو حکم تعلیق و یک دانشجو حکم اخراج گرفته بودند. برای ۴۰ دانشجوی شریف حکم انضباطی صادر شده و دست‌کم ۱۰ نفر از آنان اخراج شده‌اند. در بهشتی سه دانشجو اخراج و سه دانشجوی دیگر تعلیق شدند.
در خواجه‌نصیر چهار حکم دو ترم محرومیت و بیش از ۲۰ پرونده در حال رسیدگی گزارش شد. در تهران بیش از ۱۰ پرونده در آستانه ابلاغ حکم نهایی بود. در ۲۵ شهریور نیز سه دانشجوی ارشد بهشتی در مجموع به پنج ترم محرومیت از تحصیل محکوم شدند.
احکام تازه پس از بازگشایی دانشگاه
کانال دانشجویان متحد در ۲ مهر ۱۴۰۵ گزارش داد کمیته انضباطی هنر تهران ۳۰ دانشجو را محروم کرده است. مدت محرومیت هر دانشجو از دو تا چهار ترم اعلام شد. هویت این دانشجویان منتشر نشده است.
در شهریور ۱۴۰۵ کمیته انضباطی وزارت علوم سه دانشجوی شریف و بهشتی را اخراج کرد. یکی از آنان علاوه بر اخراج، پنج سال محرومیت از تحصیل گرفت. وزارت علوم اعلام کرد در صورت ابراز ندامت، حکم دو نفر به سه ترم محرومیت کاهش می‌یابد.
بیشتر بخوانید
بنا بر گفت‌وگوی منتشرشده در ۱۳ مهر، وزارت علوم حکم اخراج سه دانشجوی بهشتی را تأیید کرده است. شش دانشجوی دیگر بهشتی با حکم تعلیق در مرحله‌ی بدوی‌اند. در شریف فقط حکم یک نفر در وزارت علوم تأیید شده و چند پرونده در تجدیدنظر است.
ممنوع‌الورودی و تحصن دانشجویان
گزارش‌ها از ممنوعیت ورود ۱۵۰ دانشجوی الزهرا حکایت دارد. به نوشته‌ی دانشجویان متحد، برای بسیاری از آنان حکم کمیته انضباطی صادر نشده است. ممنوعیت بدون ابلاغ کتبی و به دستور ریاست دانشگاه اعمال شده است.
برخی ممنوع‌الورودها از ترم گذشته محروم‌اند. مدت این ممنوعیت از مهلت دوماهه‌ی شیوه‌نامه‌ی اجرایی فراتر رفته است. در ۸ مهر نیز حراست دانشگاه خواجه‌نصیر مانع ورود چند دانشجو شد.
در ۱۲ مهر جمعی از دانشجویان خواجه‌نصیر با تصاویر و اسامی دانشجویان محروم، در دانشکده ریاضی تحصن کردند. برخی ممنوع‌الورودها پس از اعتراضات دی‌ماه بازداشت شده بودند و اکنون قصد بازگشت داشتند. تحصن در اعتراض به احکام انضباطی صادرشده برگزار شد. پیش‌تر گزارش‌هایی از منع ورود گسترده‌ی دانشجویان شریف و چند مرکز دیگر نیز منتشر شده بود.
مقایسه با موج بهاری در دانشگاه‌ها
در خرداد ۱۴۰۵، هم‌زمان با نزدیک‌شدن تعطیلی دانشگاه به سه ماه، پرونده‌های تازه تشکیل شد. در شریف برای ۳۰ تا ۴۰ دانشجو پرونده باز شد و حدود شش یا هفت نفر حکم اخراج گرفتند.
در بهشتی سامانه آموزشی حدود ۲۵ دانشجو بسته شد و دست‌کم ۲۰ نفر تعلیق شدند. میان آنان سه تا چهار فعال شورای صنفی بودند. در تهران نیز برآورد دانشجویان از ۱۰۰ تا ۲۰۰ پرونده‌ی انضباطی حکایت داشت.
مقایسه‌ی این ارقام با گزارش‌های مهر نشان می‌دهد پرونده‌های بهار اکنون به احکام اجرایی رسیده است. با باز شدن دانشگاه، ممنوعیت ورود نیز در الزهرا و خواجه‌نصیر به خبرها راه یافته است.
ریشه‌ی موج احضارها و شکایت از شیوه‌ی رسیدگی
گزارش‌ها نشان می‌دهد دور تازه‌ی احضارها از اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد. شمار پرونده‌ها در خرداد و تیر ۱۴۰۵ به اوج رسید. گزارشی در ۲۱ تیر ۱۴۰۵ از احضار نزدیک به ۲۰۰ دانشجوی تهران خبر داد.
اتهام‌های مطرح‌شده معمولاً برهم‌زدن نظم، تجمع غیرقانونی و توهین به شعائر است. رضا نیاپرست، دانشجوی تاریخ تهران، می‌گوید اواخر فروردین سامانه، او و پنج دانشجوی دیگر بدون ابلاغ بسته شد. به گفته او، از اواخر خرداد تا اواخر مرداد هیچ تماسی با او برقرار نشد. رضا دالمن، دانشجوی ارشد کامپیوتر، با وجود تبرئه در مراجع قضایی اخراج شد. او چهار سال از تحصیل در همه‌ی دانشگاه‌های کشور محروم شده است.
در ۳۰ مرداد از ۴۰ احضاریه‌ی تازه و ۲۲ پرونده‌ی پیشین در خواجه‌نصیر خبر داده شد. این ارقام بیش از ۶۰ دانشجو را در بر می‌گرفت. دبیر صنفی شریف نیز از سوگیری سیاسی برخی اعضای کمیته انضباطی دانشگاه انتقاد کرده است.
روایت رسمی و پرسش‌های قانونی
رسانه‌های نزدیک به حکومت از حکم کمیته مرکزی وزارت علوم برای سه دانشجوی خواجه‌نصیر خبر دادند. این دانشجویان به دو ترم محرومیت از تحصیل محکوم شده‌اند. اتهام‌ها شامل نقش در ناآرامی‌های اسفند ۱۴۰۴، تجمع غیرقانونی و فعالیت علیه نظام است.
رئیس دانشگاه تهران در مرداد ۱۴۰۵ گفت دو دانشجو به دلیل توهین به پرچم اخراج شده‌اند. او افزود این افراد در مرحله‌ی تجدیدنظرند و حقوق دانشجویان نادیده گرفته نمی‌شود.
بر اساس شیوه‌نامه‌ی ۱۴۰۳، کمیته‌ی هر مرکز حداکثر تا یک نیم‌سال منع موقت از تحصیل صادر می‌کند. گزارش‌های خرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد اخراج‌های بهار با این سقف همخوان نبود. دانشجویان از ابلاغ‌نشدن رأی و بسته‌شدن سامانه‌ها شکایت دارند.
یک دانشجوی ارشد گفته بیمه و خوابگاهش بدون ابلاغ رأی قطع شده است. دانشجویان از تعلیق‌های طولانی بدون تعیین تکلیف سخن می‌گویند. وزارت علوم و مراکز آموزشی تاکنون درباره‌ی این شکایت‌ها توضیح مشخصی منتشر نکرده‌اند. آمار رسمی جامعی از شمار پرونده‌ها نیز در دسترس نیست. ارقام این مطلب از گزارش‌های میدانی و برآورد دانشجویان گرفته شده است.
روایت شوراهای صنفی از فضای دانشگاه
شوراهای صنفی دانشجویان کشور می‌گویند صندلی‌های خالی فقط نشانه‌ی غیبت نیست. به باور آنان، این صندلی‌ها جای دانشجویانی است که از حق تحصیل کنار گذاشته شده‌اند.
دانشجویان بازگشته نیز بنا بر این روایت هر روز با تهدید کمیته‌های انضباطی روبه‌رو هستند. احکام معلق، تذکرهای اجباری و فضای امنیتی از دیگر مواردی است که شوراها برمی‌شمارند. این روایت با شکایت دانشجویان از بسته‌شدن سامانه‌ها همخوان است.
به باور شوراها، وقتی پاسخ مطالبه‌گری تعلیق و هزینه‌ی سخن گفتن اخراج باشد، نام آن مدیریت نیست. آنان این وضعیت را حذف صدای دانشجو می‌دانند و می‌پرسند دانشگاه خانه‌ی علم است یا فضای سکوت.
منابع
- ۱. دانشجویان دانشگاه خواجه‌نصیر در اعتراض به احکام انضباطی تحصن کردند، رادیو فردا، ۱۲ مهر ۱۴۰۵
- ۲. محرومیت از تحصیل سه دانشجوی هتاک دانشگاه خواجه نصیر در اتفاقات اسفند ۱۴۰۴ جزئیات، خبرگزاری دانشجو، ۱۲ مهر ۱۴۰۵
- ۳. می‌گفتند کمیته‌های انضباطی باید صحرایی برگزار شوند؛ مصاحبه با دبیران صنفی دانشگاه‌های شهید بهشتی و شریف، انصاف‌نیوز، ۱۳ مهر ۱۴۰۵
- ۴. ۳۰ دانشجوی دانشگاه هنر تعلیق شدند، ایران‌وایر، ۲ مهر ۱۴۰۵
- ۵. احضار ۱۰۰ دانشجو به کمیته‌های انضباطی، آوش، ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
- ۶. محکومیت سه دانشجوی دانشگاه شهید بهشتی به محرومیت از تحصیل، کومله، ۲۵ شهریور ۱۴۰۵
- ۷. اتهام نامشخص، حکم سنگین؛ پشت پرده بیش از ۱۰۰ پرونده انضباطی دانشجویان چیست؟، اقتصاد۲۴، ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
- ۸. از اخراج در شریف تا تعلیق در بهشتی؛ موج جدید تشکیل پرونده و صدور احکام انضباطی در دانشگاه‌ها، فرارو، ۱۱خرداد ۱۴۰۵
- ۹. اخراج دانشجویان؛ سرکوب بی‌سابقه دانشگاه‌ها، تریبون زمانه، ۲۱ تیر ۱۴۰۵
- ۱۰. از پرونده انضباطی تا پرونده امنیتی؛ تشدید سرکوب دانشجویان در دانشگاه‌های ایران، تریبون زمانه، ۲۱ خرداد ۱۴۰۵
- ۱۱. ترس جمهوری اسلامی از دانشگاه‌ها؛ ۴۰ دانشجو به کمیته انضباطی احضار شدند، پیام جوان، ۳۰ مرداد ۱۴۰۵
- ۱۲. زمان آغاز سال تحصیلی جدید دانشگاه تهران اعلام شد؛ اخراج ۲ دانشجو به دلیل توهین به پرچم، شرق، ۲۴ مرداد ۱۴۰۵
