تناقض گفتار و عمل خامنهای در سخنرانی خود پس از حملات ۱۱سپتامبر ۲۰۰۱به برج‌های دوقلو در نیویورک، با اشاره به غیبت موقت مقامات ارشد آمریکایی، مدعی شد که در ایران، رهبر در زمان بحران پیشاپیش مردم قرار می‌گیرد و لباس رزم می‌پوشد. این ادعا در آن زمان به‌عنوان بخشی از روایت رسمی حکومت ایران برای نمایش اقتدار و شجاعت رهبری در برابر دشمنان خارجی مطرح شد.
با این حال، رفتار اخیر خامنهای پس از شروع جنگ در ۲۳خرداد ۱۴۰۴(۱۳ژوئن ۲۰۲۵) و غیبت ۲۲روزه او از انظار عمومی، به‌ویژه در مراسم‌های مهم مذهبی مانند عزاداری محرم که همواره با حضور او برگزار می‌شد، تناقض آشکاری با این اظهارات پیشین نشان می‌دهد. این غیبت طولانی‌مدت، که به گفته منابع به دلیل انتقال او به پناهگاهی زیرزمینی در لویزان تهران بود، به شدت مورد توجه افکار عمومی و رسانه‌ها قرار گرفت و به سوژه‌ای برای انتقاد و تمسخر در شبکه‌های اجتماعی تبدیل شد. کاربران با هشتگ‌هایی مانند #پناهگاه_خامنهای و #دخمه_ولی_فقیه، این پرسش را مطرح نمودند که آیا تاریخ در حال تکرار است؟
تضعیف جایگاه خامنهای به عنوان فرمانده کل قوا
این تناقض بین گفتار گذشته و عمل کنونی، اعتبار ادعاهای پیشین خامنهای مبنی بر شجاعت و حضور در خط مقدم را به شدت زیر سؤال برده است. به‌ویژه، عدم حضور او در مراسم تشییع فرماندهان ارشد نظامی کشته‌شده ، مانند علی شادمانی، محمد باقری، و حسین سلامی، نشان‌دهنده انزوای او در بحرانی‌ترین لحظات بود، که این خود به تضعیف جایگاه او به‌عنوان “فرمانده کل قوا” منجر شد.
چرا خامنهای به مخفی شدن ادامه داد؟
غیبت طولانی خامنهای حتی پس از اعلام آتش‌بس در ۲۵ژوئن ۲۰۲۵(۴تیر ۱۴۰۴) به دلایل متعددی می‌تواند نسبت داده شود
الف) تهدیدات امنیتی و ترس از ترور
منابع متعدد، گزارش داده‌اند که خامنهای به دلیل نگرانی از حملات هدفمند اسرائیل، به‌ویژه پس از ترور فرماندهان ارشد نظامی و تخریب زیرساخت‌های نظامی و هسته‌ای ایران، به پناهگاهی زیرزمینی منتقل شد. اظهارات دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مبنی بر آگاهی از مکان دقیق مخفیگاه خامنهای و تصمیم به عدم هدف قرار دادن او فعلاً، به این نگرانی دامن زد. همچنین، حمزه صفوی، فرزند مشاور نظامی خامنهای، اظهار داشت که مقامات امنیتی ایران همچنان نگران ترور رهبر هستند. این تهدیدات امنیتی ، احتمالاً خامنهای را وادار به احتیاط حداکثری کرد.
ب) مدیریت بحران و حفظ تصویر اقتدارخامنه‌ای
دفتر خامنهای (بیت رهبری) احتمالاً به این نتیجه رسیدند که حضور زودهنگام در انظار عمومی، به‌ویژه در شرایطی که ایران در جنگ ۱۲روزه متحمل خسارات سنگین نظامی و هسته‌ای شده بود، ممکن است به‌عنوان نشانه‌ای از ضعف یا عجله برای بازسازی چهره سیاسی تعبیر شود. در عوض، او با انتشار پیام‌های ویدیویی از مکانی نامعلوم، سعی کرد روایت رسمی پیروزی بر اسرائیل را ترویج دهد، بدون آنکه خود را در معرض خطر قرار دهد. این پیام‌ها، به‌منظور حفظ ظاهر اقتدار و جلوگیری از شایعات درباره سلامت یا مرگ او منتشر شدند.
چرا خامنهای تن به آبروریزی داد؟
غیبت طولانی‌مدت خامنهای، به‌ویژه در مراسم مذهبی محرم که برای حکومت ایران از اهمیت نمادین بالایی برخوردار است، به قیمت از دست رفتن بخشی از اعتبار سیاسی و معنوی او در بین نیروهای خود تمام شد. دلایل پذیرش این آبروریزی را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:
در همین زمینه
خامنهای و پانتومیم مرگ!
الف) اولویت حفظ جان بر اعتبار
با توجه به سن بالای خامنهای (۸۶سال) و تهدیدات واقعی علیه او، حفظ جان به‌عنوان اولویت اصلی بر هرگونه ملاحظه سیاسی یا نمادین ترجیح داده شد. این تصمیم، به گفته رایزن فرهنگی ایران در لبنان، به توصیه حوزه حفاظت بود. خامنهای احتمالاً ترجیح داد به جای ریسک حضور عمومی، به روایت‌سازی از طریق پیام‌های ویدیویی اکتفا کند، حتی اگر این کار به قیمت بی‌آبرویی او تمام شود. او که مدعی بود که بعد از حمله به برج‌های دوقلو رئیس جمهور آمریکا خود را گم و گورکرده حالا خودش در این مخمصه گرفتار آمد.
ب) تأثیر افکار عمومی و شبکه‌های اجتماعی
واکنش‌های گسترده در شبکه‌های اجتماعی، به‌ویژه مقایسه خامنهای، نشان‌دهنده تغییر در نگاه افکار عمومی به اومی‌باشد. این واکنش‌ها، که با طعنه و تمسخر همراه بود، نشان می‌دهد که غیبت او نه‌تنها به اعتبار شخصی‌اش لطمه زد، بلکه به تضعیف جایگاه نظام به‌عنوان یک نیروی مقاوم در برابر دشمنان خارجی منجر شد. با این حال، خامنهای و اطرافیانش احتمالاً به این نتیجه رسیدند که با بازگشت به انظار عمومی در مراسم عاشورا (۱۴تیر ۱۴۰۴)، می‌توانند این خسارت را تا حدی جبران کنند.
با این حال، این مقایسه در افکار عمومی ایران تأثیر عمیقی داشته و به نمادی از تضعیف جایگاه خامنهای تبدیل شده است. کاربران شبکه‌های اجتماعی با طعنه به این نکته اشاره کرده‌اند که خامنهای، که زمانی دیگران را به دلیل مخفی شدن تحقیر می‌کرد، خود در شرایط مشابهی قرار گرفته است.
بر باد رفتن اعتبار سیاسی و معنوی خامنهای
با این حال، این غیبت و تناقض آشکار با اظهارات پیشین او درباره شجاعت و حضور در خط مقدم، به شدت به اعتبار سیاسی و معنوی او لطمه زد. مقایسه او با دیگران در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها، نشانه‌ای از تغییر در نگاه همان معدود افرادی است که زمانی خامنهای را به‌عنوان نماد مقاومت میدیدند.. این وضعیت نشان‌دهنده چالش‌های عمیقی است که خامنهای و حکومت او در مواجهه با بحران‌های نظامی و سیاسی و اجتماعی با آن روبرو هستند. ظهور او در مراسم عاشورا، هرچند تلاشی برای بازسازی چهره‌اش بود، اما نمیتواند خسارت واردشده به اعتبار او را جبران کند، به‌ویژه در شرایطی که بحران‌های لاعلاج در جامعه و نارضایتی‌های داخلی و فشارهای بین المللی همچنان ادامه دارد.
