تلسکوپ فضایی جیمز وب برای نخستین‌بار موفق به ثبت تصویر مستقیم از سیاره فراخورشیدی TWA 7 b شد؛ دستاوردی که در سال ۲۰۲۵ میلادی به وقوع پیوست و به‌عنوان نقطه عطفی در تاریخ ستاره‌شناسی شناخته می‌شود. تصویربرداری مستقیم از سیاراتی خارج از منظومه شمسی بسیار دشوار است، زیرا درخشش فراوان ستاره میزبان معمولاً نور ضعیف سیارات را پنهان می‌کند.
TWA 7 b یک سیاره غول‌پیکر گازی با جرمی نزدیک به زحل است و در فاصله‌ای حدود ۱۰۰ سال نوری از زمین، در سامانه‌ای جوان به نام TWA 7 قرار دارد که تنها ۶ میلیون سال از شکل‌گیری آن می‌گذرد. این منظومه دارای سه حلقه هم‌مرکز از غبار و سنگ است و سیاره TWA 7 b در میان یکی از شکاف‌های این حلقه‌ها جای گرفته است. به همین دلیل، اخترشناسان آن را «سیاره چوپان» می‌نامند؛ جرمی که با حرکت خود شکاف‌هایی در دیسک‌های سیاره‌ای ایجاد می‌کند.
برای ثبت تصویر این سیاره، از ابزار مادون قرمز میانی جیمز وب و فناوری «کرونوگرافی» بهره گرفته شد. این فناوری با مسدود کردن نور شدید ستاره، زمینه مشاهده اجرام کم‌نور اطراف را فراهم می‌سازد. ترکیب این روش با پردازش پیشرفته داده‌ها، امکان شناسایی دقیق TWA 7 b را فراهم کرد.
اهمیت این کشف در آن است که TWA 7 b سبک‌ترین سیاره فراخورشیدیی است که تاکنون به‌صورت مستقیم تصویربرداری شده است؛ جرمی حدود ۱۰ برابر کمتر از نمونه‌های مشابه پیشین دارد. این موفقیت نه‌تنها توانایی‌های فوق‌العاده تلسکوپ جیمز وب را به نمایش می‌گذارد، بلکه درک ما از چگونگی شکل‌گیری منظومه‌های سیاره‌ای را گسترش می‌دهد. این سیاره در فاصله‌ای حدود ۵۲ برابر فاصله زمین تا خورشید از ستاره خود می‌گردد، و یک گردش کامل آن ممکن است صدها سال به طول انجامد.
کشف TWA 7 b تأیید می‌کند که سیارات قادرند شکاف‌هایی در دیسک‌های غباری اطراف ستارگان جوان ایجاد کنند؛ پدیده‌ای که پیش‌تر تنها از نظر تئوریک مطرح شده بود. این موفقیت همچنین مسیر تازه‌ای برای مطالعه سیارات سرد و کم‌جرم مشابه سیارات منظومه شمسی گشوده است. دانشمندان اکنون قصد دارند ترکیب جو این سیاره را بررسی کرده و در جست‌وجوی سیارات هم‌رده دیگر برآیند.
کشف رودخانه‌های عظیم با تلسکوپ جیمز وب!
کشف کهکشان بسیار دوردست MoM z14
کهکشان MoM z14، دورترین کهکشان شناخته‌شده تا ژوئن ۲۰۲۵، با استفاده از داده‌های تلسکوپ فضایی جیمز وب شناسایی شد. این کهکشان با انتقال به سرخ (redshift) برابر ۱۴٫۴۴، نوری را به ما می‌رساند که تنها ۲۸۰ میلیون سال پس از انفجار بزرگ ساطع شده است؛ زمانی که جهان تنها حدود ۲.۱ درصد از عمر کنونی خود را داشت. این فاصله معادل ۱۳.۵۳ میلیارد سال نوری در فواصل نوری یا ۳۳.۸ میلیارد سال نوری در فواصل واقعی است.
MoM z14 کهکشانی است به‌طور غیرمعمول درخشان که نور آن بیشتر از ستارگان پرجرم نشئت می‌گیرد و نشانی از هسته فعال یا سیاه‌چاله مرکزی ندارد. این کهکشان حدود ۲۴۰ سال نوری قطر دارد- یعنی ۴۰۰ برابر کوچک‌تر از کهکشان راه شیری- و جرم آن تقریباً برابر با ۱۰⁸ برابر جرم خورشید است. پژوهش‌ها نشان می‌دهد این کهکشان در مرحله‌ای از فعالیت شدید ستاره‌زایی قرار دارد و پرتوهای یونیزه‌کننده فراوانی از ستارگان داغ خود ساطع می‌کند.
یکی از ویژگی‌های قابل‌توجه MoM z14 نسبت بالای نیتروژن به کربن در آن است، وضعیتی مشابه با خوشه‌های کروی کهن در کهکشان راه شیری. این شباهت نشان می‌دهد محیط تشکیل ستارگان در این کهکشان، شرایطی همانند نخستین مراحل شکل‌گیری کهکشان ما دارد.
MoM z14 در زمانی پدید آمده که هیدروژن خنثی در کیهان آغاز به یونیزه شدن کرد؛ دوره‌ای که نخستین ستارگان و کهکشان‌ها در حال شکل‌گیری بودند. کشف این کهکشان رکورد دورترین جرم شناخته‌شده (JADES-GS-z14-0) را شکسته و نگاه دانشمندان به فرایند پیدایش کهکشان‌ها در کیهان اولیه را دگرگون ساخته است.
تلسکوپ جیمز وب با استفاده از ابزار NIRCam و طیف‌نگاری دقیق توانست این کهکشان را در صورت فلکی «سکستانس» شناسایی کند. نور آن در طول‌موج‌های کمتر از ۱.۸ میکرون قابل‌مشاهده نیست، نشانه‌ای از فاصله عظیم و کشیدگی طول‌موج بر اثر انبساط کیهان.
درخشش غیرمنتظره MoM z14 پرسش‌های تازه‌ای درباره چگونگی پیدایش کهکشان‌های پرنور در آغاز تاریخ کیهان برانگیخته است: آیا این درخشندگی حاصل انفجارهای پرشمار ستاره‌ای است یا ناشی از حضور سیاه‌چاله‌های نخستین؟ انتظار می‌رود مأموریت‌های آینده مانند تلسکوپ فضایی «نانسی گریس رومن» نمونه‌های بیشتری از چنین کهکشان‌هایی را آشکار کند. این دستاورد، مرز دید ما به کیهان را گسترش داده و درک ما از خاستگاه ستارگان و کهکشان‌های اولیه — از جمله راه شیری — را عمیق‌تر می‌سازد.
