اینترنت سفید و دزدی مضاعف از جیب مردم
اینترنت سفید شاید تا چندی پیش برای اکثر مردم ایران پدیده ناشناخته‌ای بود. افشای قابلیت جدید شبکه اجتماعی «ایکس» که موقعیت جغرافیایی و شیوه اتصال حساب‌ها را آشکار می‌سازد، پرده از یکی از بزرگ‌ترین تبعیض‌های دیجیتال در ایران برداشت؛ تبعیضی که سال‌ها زیر لایه‌ای از پنهان‌کاری و سوءاستفاده ساختار حکومتی مخفی شده بود.
برای نخستین بار مشخص شد بسیاری از کسانی که مردم را به «صبر»، «تاب‌آوری» و «کنار آمدن با فیلترینگ» دعوت می‌کردند، خود با اینترنت آزاد، بدون محدودیت و از طریق سیم‌کارت‌های ویژه- موسوم به اینترنت سفید- در فضای مجازی فعالیت می‌کردند. در حالی که میلیون‌ها شهروند برای دسترسی به شبکه‌های اجتماعی ناچار به پرداخت هزینه‌های گزاف و استفاده از فیلترشکن هستند، مقامات حکومتی و افراد وابسته به نهادهای امنیتی بدون هیچ مانعی به اینترنت جهانی وصل‌اند.
این افشاگری زمانی جنجالی‌تر شد که معلوم گردید بخش قابل توجهی از فعالان حکومتی، تحلیلگران رسانه‌ایِ وابسته و حتی اکانت‌های ناشناسی که به عنوان «شهروند عادی» فعالیت می‌کردند، همگی از داخل ایران و با خطوط ویژه امنیتی مدیریت می‌شدند. این مسئله نشان داد که تبعیض سازمان‌یافته دیجیتال، صرفاً یک بی‌عدالتی ساده نیست بلکه بخشی از سازوکار قدرت و کنترل اجتماعی در ایران است؛ سازوکاری که با انحصار اینترنت، آن را به ابزاری برای سرکوب و منحرف‌سازی افکار عمومی تبدیل کرده است.
اینترنت سفید؛ امتیازی طبقاتی برای ساختار قدرت
ساختار اینترنت کشور عمدتاً در اختیار دولت و شرکت‌های شبه‌دولتی است؛ شرکت‌هایی که با شبکه‌ای از رانت و پیوند با نهادهای امنیتی اداره می‌شوند و کوچک‌ترین پاسخگویی ندارند. بر همین اساس، رژیم قادر است بدون مانع سرعت اینترنت را کاهش دهد، پلتفرم‌ها را فیلتر کند، یا به‌طور کامل دسترسی را قطع نماید. در مقابل، طیفی از افراد حکومتی – از نمایندگان مجلس و اعضای دولت گرفته تا نهادهای امنیتی و اکانت‌های وابسته – با سیم‌کارت‌های سفید و دسترسی کامل به اینترنت آزاد فعالیت می‌کنند. همین تفاوت فاحش باعث شده اصطلاح اینترنت طبقاتی در فضای سیاسی-اجتماعی ایران رایج شود.
اینترنت سفید تنها یک امتیاز ویژه نیست؛ بخشی از سیستم کنترل است. بر اساس آنچه در افشاگری‌ها مشخص شد، بیش از ۸۴ درصد مردم ایران به دلیل فیلترینگ گسترده مجبورند از فیلترشکن استفاده کنند، در حالی که مقامات بدون محدودیت از اینترنت آزاد بهره می‌برند. این کنترل شدید، مشابه سیاست‌هایی است که رژیم در جریان جنگ‌ها، اعتراضات یا قیام‌های مردمی اجرا کرده است؛ از جمله کاهش عمدی سرعت اینترنت در جنگ ۱۲ روزه، یا قطع کامل آن در قیام‌های سال‌های گذشته. هدف همواره جلوگیری از ارتباط‌گیری گسترده مردم و کنترل گردش اطلاعات بوده است.
نقش اینترنت سفید در سرکوب و مهندسی افکار عمومی
بخشی از کارکرد اینترنت سفید، اختصاص آن به ارتش سایبری، ترول‌ها و اکانت‌های جعلی رژیم است. افشاگری شبکه اکس نشان داد بسیاری از حساب‌هایی که با هویت‌های ساختگی، تصویرهای هوش مصنوعی و روایت‌های جعلی فعالیت می‌کردند، از داخل ایران و با دسترسی ویژه به اینترنت سفید اداره می‌شدند.
این اکانت‌ها، علاوه بر حمله به مخالفان سیاسی و مقاومت ایران، ماموریت داشتند افکار عمومی را منحرف کنند، اخبار جعلی منتشر نمایند، و فضای مجازی را با اطلاعات آلوده اشباع سازند تا اعتماد مردم به خودِ فضای مجازی از بین برود. حتی گزارش حساب فارسی وزارت خارجه آمریکا نیز تأیید کرد که این اکانت‌های فیک بخشی از شبکه سیستماتیک رژیم ایران برای انتشار اطلاعات غلط و جا زدن خود به جای گروه‌های مخالف هستند.
این عملیات سایبری صرفاً به داخل ایران محدود نیست. نمونه‌هایی از دخالت رژیم در پرونده‌های بین‌المللی – مانند ماجرای حساب «جستیکا» در جریان بحث برگزیت – نشان می‌دهد که فعالیت سایبری حکومت دامنه‌ای جهانی دارد و مکمل اقدامات تبلیغاتی و حتی اقدامات تروریستی آن در خارج از کشور است.
آپدیت جدید X؛ از «اینترنت سفید» تا شناسایی حساب‌های سایبری سازمان‌یافته
تناقض رفتاری حکومت؛ از وعده رفع فیلترینگ تا گسترش اینترنت طبقاتی
رفتار دولت‌ها و مقامات رژیم، از پزشکیان گرفته تا دولت‌های قبل، نشان می‌دهد که تناقض آشکاری بین وعده‌هایشان و عملکرد واقعی‌شان وجود ندارد؛ زیرا این تناقض، بخشی از ساختار و ماهیت حکمرانی جمهوری اسلامی است. وعده‌هایی همچون «رفع فیلترینگ»، «کنترل‌نشده نبودن اینترنت»، یا «تصمیم مردم‌محور» تکراری است، اما در عمل نه تنها فیلترینگ گسترده‌تر شده، بلکه اینترنت طبقاتی و سرکوبگرانه نیز عمق یافته است.
نمونه‌های آشکار این تناقض فراوان است: گرانی آب، برق، بنزین، آلودگی هوا و ده‌ها خدمت عمومی در حالی بر مردم تحمیل می‌شود که دولت مدعی «حمایت از معیشت» بود. در زمینه اینترنت نیز همان سیاست اعمال شده، اما این‌بار با یک نظام امتیازدهیِ ویژه برای طبقه حاکم. حتی فیلترشکن‌ها – که دولت ظاهراً با آن‌ها مخالف است – توسط شبکه‌های رانت وابسته به خودشان وارد و توزیع می‌شود و سود کلانی نصیب آن‌ها می‌کند.
اینترنت سفید، نماد یک آپارتاید دیجیتال
آنچه در افشاگری اخیر روشن شد، تنها یک مسئله تکنیکی یا یک خطای امنیتی نیست؛ نماد یک آپارتاید دیجیتال است. اینترنت سفید، امتیازی است که به اعضای طبقه حاکم و وابستگان امنیتی داده می‌شود و مردم عادی از آن محروم‌اند. همین تبعیض، یکی از ستون‌های اصلی حکومت برای سرکوب، کنترل روایت‌ها، جلوگیری از شکل‌گیری قیام‌های اجتماعی و تحریف افکار عمومی است.
این ساختار تا زمانی باقی خواهد ماند که رژیم بتواند انحصار اطلاعات را حفظ کند؛ اما افشاگری‌های اخیر نشان داد که هرچه رژیم در پنهان‌کاری و مهندسی افکار تلاش کند، شکاف بین مردم و ساختار قدرت عمیق‌تر می‌شود و فضای مجازی همچنان می‌تواند به بستری برای افشاگری، آگاهی و مقاومت اجتماعی تبدیل گردد.
