به نظر می رسد مذاکرات هسته‌ای میان رژیم ایران و ایالات متحده به سوی بن‌بست پیش می رود و تهران در موضع ضعف و استیصال قرار گرفته است. اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مبنی بر عدم اجازه به هرگونه غنی‌سازی اورانیوم توسط رژیم ایران، همراه با رد پیشنهاد واشنگتن از سوی تهران، نشان‌دهنده شکست استراتژیک رژیم ایران در پیشبرد اهداف هسته‌ای و دیپلماتیک خود است. این گزارش خبری به بررسی آخرین تحولات مذاکرات و دلایل بن‌بست کنونی می‌پردازد.
تندتر شدن مواضع آمریکا در مورد غنی‌سازی
روز دوشنبه ۱۲ خرداد ۱۴۰۴، دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی «تروث سوشیال» اعلام کرد: «طبق توافق احتمالی، ما اجازه هیچ‌گونه غنی‌سازی اورانیوم را نخواهیم داد!» این موضع‌گیری صریح پس از گزارش وب‌سایت اکسیوس منتشر شد که ادعا می‌کرد پیشنهاد مکتوب آمریکا به رژیم ایران اجازه غنی‌سازی محدود با خلوص پایین (حدود ۳ درصد) را برای دوره‌ای مشخص می‌دهد.
اظهارات ترامپ نشان‌دهنده بازگشت به سیاست «غنی‌سازی صفر» است که پیش‌تر توسط مارکو روبیو، وزیر خارجه، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، نیز تأکید شده بود.
در مقابل، عباس عراقچی، وزیر خارجه رژیم ایران، پیشنهاد آمریکا را «غیرقابل قبول» خواند و اعلام کرد که تهران در حال تهیه پاسخی به این پیشنهاد است. یک دیپلمات ارشد نزدیک به تیم مذاکره‌کننده رژیم ایران به رویترز گفت که پیشنهاد واشنگتن «یک‌جانبه» است و هیچ توضیح روشنی درباره رفع تحریم‌ها ارائه نمی‌دهد. این دیپلمات افزود که کمیته مذاکرات هسته‌ای رژیم ایران، تحت نظارت رهبر این رژیم، پیشنهاد آمریکا را ناکافی و فاقد تأمین منافع تهران ارزیابی کرده است.
در همین زمینه
گزارش‌های آژانس و فشار بر رژیم ایران
دو گزارش جدید آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که در ۱۲ خرداد ۱۴۰۴ منتشر شد، موقعیت رژیم ایران را بیش از پیش تضعیف کرده است. به گزارش وال استریت ژورنال، این گزارش‌ها نشان می‌دهند که رژیم ایران از فوریه ۲۰۲۵ ذخایر اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصدی خود را حدود ۵۰ درصد افزایش داده و این میزان برای ساخت ۱۰ سلاح هسته‌ای کافی است. این سطح از غنی‌سازی، که فاصله کمی با خلوص مورد نیاز برای سلاح هسته‌ای دارد، رژیم ایران را به‌عنوان تنها کشور غیرهسته‌ای با چنین توانمندی معرفی می‌کند. گزارش دوم آژانس نیز بر عدم پایبندی رژیم ایران به تعهداتش در قبال تحقیقات مواد هسته‌ای اعلام‌نشده تأکید دارد و نشان می‌دهد که تهران همچنان در حال فریبکاری در برنامه هسته‌ای خود است.
این گزارش‌ها زمینه را برای جلسه ۱۹ خرداد هیئت‌مدیره شورای حکام فراهم کرده‌اند، جایی که آمریکا و کشورهای اروپایی ممکن است قطعنامه‌ای علیه رژیم ایران به دلیل نقض معاهده منع گسترش تسلیحات هسته‌ای (NPT) پیشنهاد کنند. وال استریت ژورنال تأکید کرد که این گزارش‌ها شواهد کافی برای توجیه بازگشت سریع تحریم‌های بین‌المللی علیه رژیم ایران را فراهم می‌کنند، اقدامی که می‌تواند فشار اقتصادی و سیاسی بر تهران را تشدید کند.
ابهام در ادامه مذاکرات
شبکه سی‌ان‌ان در ۱۳ خرداد ۱۴۰۴ گزارش داد که برگزاری دور ششم مذاکرات هسته‌ای میان رژیم ایران و آمریکا در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و ممکن است اصلاً برگزار نشود. منابع آگاه به این شبکه گفتند که رژیم ایران پیشنهاد جدید آمریکا را «بی‌ربط»، «غیرواقع‌بینانه» و «دارای توقعات زیاد» می‌داند. یک مقام ارشد رژیم ایران اظهار داشت که تغییرات مکرر در مواضع آمریکا، از جمله عقب‌نشینی از پیشنهاد غنی‌سازی محدود به اصرار بر غنی‌سازی صفر، مذاکرات را دشوارتر کرده است. این مقام افزود که پیشنهاد آمریکا با تفاهمات دور پنجم مذاکرات در رم (۲۳ مه ۱۴۰۴) در تناقض است، که نشان‌دهنده نبود استراتژی منسجم از سوی واشنگتن است.
بن‌بست استراتژیک رژیم ایران
رژیم ایران در مذاکرات هسته‌ای در موضع ضعف قرار دارد. از یک سو، گزارش‌های آژانس اتمی و فشارهای بین‌المللی، تهران را در معرض خطر بازگشت تحریم‌های گسترده قرار داده است. از سوی دیگر، اقتصاد رژیم ایران تحت تأثیر تورم، بیکاری و کاهش ارزش پول ملی در آستانه فروپاشی است.
