گرانی نهاده‌های دامی بسیاری از دامداران و دامپروان را ورشکست کرد
در ادامه گرانی کالاهای اساسی و راهبردی در ایران، رسانه‌های داخلی گزارش داده‌اند که قیمت نهاده‌های دامی طی یک سال اخیر 60 تا 70 درصد افزایش یافته است. دود این مسئله نه‌فقط به چشم تولیدکنندگان دام می‌رود، بلکه اشک مردم را هم در بازار و هنگام خرید گوشت درمی‌آورد.
نهاده‌های دامی گران و دامداران متضرر
بر اساس گزارش‌ها، طی یک سال اخیر قیمت خوراک دام رشد قابل‌توجهی را به خود دیده است به طوری که از اسفند ۱۳۹۹ تا اسفند ۱۴۰۰ قیمت کاه با ۱۴۰ درصد افزایش در صدر جدول قیمت‌ها قرار دارد. پس از آن، یونجه با ۶۹ درصد، جو با ۶۱ درصد و سبوس گندم نیز با ۴۷ درصد بیشترین افزایش قیمت را داشته‌اند.
دامداران برای پرورش دام‌های خود نیاز به ذرت، جو، سبوس گندم و کاه دارند. بدون این نهاده‌ها کار آن‌ها عملاً تعطیل می‌شود و حیات دام‌هایشان نیز به خطر می‌افتند؛ چنانکه طی سه سال گذشته بسیاری از دامداران صنعتی به دلیل گرانی و کمبود نهاده‌های دامی متحمل خسارت‌های جبران‌ناپذیری شدند و حتی برخی کسب‌وکار خود را تعطیل کردند.
بی‌ثباتی اقتصادی و سیاست‌گذاری غلط نهادهای جمهوری اسلامی باعث شد نهاده‌های دامی در سال ۹۹ در ۳ مرحله افزایش قیمت داشته باشند. اگر افزایش هزینه‌های دیگر مانند حمل‌ونقل و انتقال نهاده‌های خریداری‌شده از بنادر به محل دامداری‌ها، هزینه دارو، واکسن و… را نیز به هزینه‌های جاری فعالان این صنعت اضافه کنیم، بحران موجود در این صنعت ملموس‌تر می‌شود.
[شوری خاک؛ روشهای اصلاح خاکهای شور]
کمبود نهاده‌های دامی و گرانی گوشت
طی دو سه-سال گذشته بسیاری از دامدارها میلیون‌ها رأس دام خود را به دلیل کمبود و گرانی نهاده، ذبح کردند؛ دام‌هایی که بسیاری از آن‌ها مولد، شیرده یا آبستن بودند و زنده‌بودنشان می‌توانست همچنان محل درآمد برای صاحبشان باشد و برای مردم ایجاد شغل کند.
بخش زیادی از نهاده‌های دامی شامل ذرت، جو، سبوس گندم و کنجاله سویا از کشورهای خارجی وارد ایران می‌شوند. واردکنندگان می‌گویند دلیل اصلی کمبود نهاده‌های دامی، عدم تخصیص ارز دولتی است و به همین دلیل برخی واردکنندگان که از اعتبار مالی لازم برخوردارند، خوراک دام را با ارز آزاد وارد می‌کنند و مجبورند آن را به قیمت بالاتر در میان دامداران عرضه کنند.
همچنین خشکسالی نیز معضل دیگری به شمار می‌رود که بر صنعت دامداری اثر منفی گذاشته است. خسرو مدیری، رئیس اتحادیه دامداران و گاوداران خراسان شمالی درباره کاهش تولید علوفه می‌گوید «خشکسالی شدید امسال سبب شده است تا مراتع با فقر مطلق مواجه شوند، این در حالی است که مراتع با دامداری لازم و ملزوم یکدیگر است.»
نبود علوفه و گرانی خوراک، قیمت تمام‌شده محصولات دامداران را به شدت افزایش داده است. به طوری که مرکز آمار ایران در گزارش بهمن امسال از قیمت کالاهای مصرفی، اعلام کرده است که قیمت یک کیلوگرم گوشت گوساله و گوسفندی به ترتیب 36.8 درصد و 21.9 درصد نسبت به بهمن پارسال گران‌تر شده است.
اما واقعیت‌های کفت بازار بسیار بهتر از گزارش مرکز آمار، سوءمدیریت و سیاست‌گذاری غلط جمهوری اسلامی را نشان می‌دهد. بررسی‌های میدانی بیانگر این است که متوسط قیمت یک کیلوگرم گوشت گوسفندی به 145 هزار تومان و متوسط قیمت گوشت گوساله نیز به 165 هزار تومان رسیده است.
خانواده مدلل؛ مافیای نهاده‌های دامی
گفته می‌شود خانواده مدلل که در رأس آن «حاج جواد مدلل» ایستاده، در پشت پرده گرانی نهاده‌های دامی قرار دارد؛ خانواده‌ای که بزرگ‌ترین واردکننده نهاده‌های دام و طیور در ایران محسوب می‌شود و دستی در سیمان، روغن، فولاد و آب‌معدنی دارد. این خانواده ثروتمند با زد و بند با حکومت و دریافت رانت‌های کلان ارزی، زور زیادی پیدا کرده و حتی قادر است وزارتخانه‌های صمت و جهاد کشاورزی را هم با خود همراه کند.
شواهد و قرائن بیانگر این است که خانواده مدلل با نفوذ گسترده‌ای که در نهادهای اقتصادی جمهوری اسلامی به ویژه در وزارت صمت دارد، هرساله میلیون‌ها دلار ارز دولتی به بهانه واردات کالای اساسی دریافت می‌کند و صنایع خود را با پول‌های بادآورده توسعه می‌دهد.
مدلل‌ها با وجود اینکه هرسال ده‌ها میلیون دلار ارز 4200 هزار تومانی برای واردات نهاده‌های دامی دریافت می‌کنند تا این ذرت، جو و سبوس گندم به قیمت مناسب به دست دامدارها برسد، بخش قابل‌توجهی از واردات خود را به قیمت آزاد در بازار عرضه می‌کنند و دولت هم کاری به کارشان ندارد.
حاج جواد مدلل سال 92 در اوایل دولت حسن روحانی محموله‌ای از روغن و مواد روغنی را وارد اسکله بندر «خمینی» و از بانک مرکزی درخواست دریافت 650 میلیون یورو ارز دولتی برای ترخیص این محموله کرد. به فاصله چند روز محمدرضا نعمت زاده، وزیر وقت صنعت، معدن و تجارت نامه‌ای را به ولی‌الله سیف، رئیس اسبق بانک مرکزی نوشت و از او خواست با تقاضای ارزی مدلل موافقت کند.
مجتبی احمدی | تحلیلگر مسائل ایران
