دانشمندان با بررسی دی‌ان‌ای بقایای یک نوزاد معروف به کودک چشم آبی متعلق به عصر یخبندان که در جنوب ایتالیا کشف شده، به اطلاعاتی کم‌نظیر از زندگی و شرایط او دست یافته‌اند. این یافته‌ها نمایی دقیق از سلامت، وضعیت زندگی و رشد انسان‌ها در آن دوره تاریخی را به‌دست می‌دهد و بافت اجتماعی و شرایط زیستی آن دوران را روشن‌تر می‌کند.
این پژوهش که در نشریه معتبر «Nature Communications» منتشر شده، اطلاعات گران‌بهایی را درباره وضعیت زیستی و اجتماعی انسان‌ها در پایان عصر یخبندان به همراه آورده است و به‌درک بیشتر از شرایط زندگی و تطابق‌های زیستی انسان‌های دوران پارینه‌سنگی کمک می‌کند.
بقایای یک کودک چشم آبی در دل تاریخ؛ کشفی استثنایی در جنوب ایتالیا
بقایای این کودک چشم آبی در سال ۱۹۹۸در غاری به نام «گروتا دل مورا» در جنوب ایتالیا یافت شد و شگفتی دانشمندان را برانگیخت. این کشف، از نظر حفاظت استثنایی استخوان‌ها و اطلاعات ارزشمندی که از تجزیه و تحلیل دی‌ان‌ای به دست آمد، مورد توجه قرار گرفته است. بررسی‌های دقیق نشان می‌دهد که این کودک چشم آبی حدود ۱۷هزارسال پیش زندگی می‌کرده و از لحاظ ظاهری احتمالاً چشمانی آبی، موهایی مجعد و تیره و پوستی به رنگ قهوه‌ای داشته است؛ ترکیبی که در دوران پارینه‌سنگی پسین در اروپا رواج داشته است.
ویژگی‌های ظاهری و سلامت کودک چشم آبی
مطالعات دی‌ان‌ای نشان می‌دهد که این کودک چشم آبی پسری بوده و قدی در حدود ۸۲سانتی‌متر داشته است. تحلیل‌های ژنتیکی هم‌چنین حاکی از آن است که کودک به احتمال زیاد از بیماری ارثی به نام «کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک» رنج می‌برده است؛ بیماری‌ای که باعث ضخیم شدن عضله قلب می‌شود و ممکن است در مرگ زودهنگام او نقش داشته باشد.
ارتباطات خانوادگی و مشکلات سلامتی
یکی از یافته‌های شگفت‌انگیز این پژوهش، خویشاوندی نزدیک والدین این کودک چشم آبی بوده است که احتمالاً عموزاده یکدیگر بوده‌اند. این نکته نادری است که معمولاً در دوران پارینه‌سنگی کمتر دیده شده و بیشتر در دوره‌های نوسنگی شایع بوده است. علاوه بر این، بررسی دندان‌های کودک نشان داده است که او در زمان رشد با مشکلات سلامتی متعددی مواجه بوده است. دست‌کم ۹ آسیب فیزیولوژیکی در دندان‌های او ثبت شده که نشان‌دهنده استرس‌های جسمی شدید در دوران کوتاه زندگی اوست.
در همین زمینه
ارتش ناپدید شده زیر شن‌های زمان
تولدی سخت و نشانه‌های سوءتغذیه
بررسی ایزوتوپ‌های موجود در دندان‌ها حاکی از آن است که مادر کودک چشم آبی در ماه‌های آخر بارداری با تحرک کم و شاید حتی سوءتغذیه روبه‌رو بوده است. علاوه بر این، یک شکستگی در استخوان ترقوه نوزاد نشان می‌دهد که فرآیند تولد او دشوار بوده است. این یافته‌ها نمایانگر سختی‌های زندگی و رشد در آن دوران تاریخی است.
بازسازی قدیمی‌ترین ژنوم در ایتالیا؛ نگاهی تازه به تاریخ زیستی شبه‌جزیره
دکتر دیوید کاراملی، پروفسور انسان‌شناسی در دانشگاه فلورانس، معتقد است که این پژوهش موفق به بازسازی قدیمی‌ترین ژنوم یافت‌شده در ایتالیا شده و نشان می‌دهد که ورود گروه‌های انسانی از بالکان به این منطقه، تغییرات قابل‌توجهی را در جمعیت جنوب ایتالیا در پایان عصر یخبندان به دنبال داشته است.
دکتر استفانو بناتزی، استاد انسان‌شناسی جسمی در دانشگاه بولونیا نیز می‌گوید: «این مطالعه پیشگامانه دیدی بی‌سابقه از شرایط زندگی یک کودک چشم آبی در دوره‌ای کلیدی برای سکونت در شبه‌جزیره ایتالیا را ارائه می‌دهد و نمایی دقیق از زندگی و سختی‌های گروه‌های شکارچی،گردآورنده آن دوران را به دست می‌دهد.»
