ترک طبابت؛ چرا برخی پزشکان عمومی به مسافرکشی و مراقبت از سالمندان روی آورده‌اند
گزارش‌ها از افزایش هزینه‌های مطب‌داری و کاهش درآمد حکایت دارد. برخی پزشکان عمومی طبابت را رها کرده‌اند و به مسافرکشی و مراقبت از سالمندان روی آورده‌اند. به گفته مسئولان صنفی، حدود ۳۵ درصد پزشکان عمومی دیگر در چرخه اصلی درمان فعالیت ندارند. این روند، پرسش‌هایی درباره آینده دسترسی مردم به خدمات درمانی پدید آورده است.
روایت رسانه‌ها از وضعیت پزشکان
شرق نوشته است کاهش درآمد و افزایش هزینه‌ها، بسیاری از پزشکان عمومی را از حرفه خود دور کرده است. برخی از آنان به دلیل ناتوانی در تأمین هزینه‌های مطب، آن را تعطیل کرده‌اند. این افراد طبابت را کنار گذاشته‌اند و به شغل‌های دیگر روی آورده‌اند. مسافرکشی و مراقبت از سالمندان از نمونه‌های ذکرشده در گزارش است.
بر پایه این گزارش، حقوق ماهانه بسیاری از این افراد بین ۲۵ تا ۳۵ میلیون تومان است. این درآمد با افزایش هزینه‌های زندگی و مخارج حرفه پزشکی، ادامه فعالیت مستقل را برای برخی دشوار کرده است. گزارش، مطب‌داری را دیگر برای بخشی از این گروه مقرون‌به‌صرفه نمی‌داند.
سخنگوی سازمان نظام پزشکی، محمدرضا لاری‌پور، تأیید کرده گزارش‌هایی از فعالیت پزشکان در تاکسی‌های اینترنتی به این سازمان رسیده است. او این پدیده را ناشی از فشار هزینه‌های زندگی، از جمله اجاره مسکن، دانسته است. به گفته او، مطب‌داری به‌عنوان یک بنگاه اقتصادی تقریباً ناممکن شده است.
تعرفه ویزیت و سهم هزینه‌ها
تعرفه ویزیت پزشک عمومی در سال ۱۴۰۵ در مراکز دولتی ۱۴۰ هزار تومان است. این رقم در مراکز غیردولتی ۲۴۵ هزار تومان و در بخش خصوصی ۳۶۸ هزار تومان تعیین شده است. درآمد هر پزشک به نوع مرکز محل خدمت او بستگی دارد.
با این حال، پس از کسر سهم مراکز درمانی، درآمد یک پزشک تمام‌وقت کمتر از ۴۰ میلیون تومان برآورد می‌شود. بسیاری از آنان بیش از ۵۰ ساعت در هفته و گاه تا ۷۰ ساعت کار می‌کنند. اضافه‌کار این گروه معمولاً متناسب با سختی کار محاسبه و پرداخت نمی‌شود.
بیشتر بخوانید
تعرفه‌های رسمی، مبنای محاسبه درآمد بخش بزرگی از جامعه پزشکی است. به گفته سخنگوی نظام پزشکی، تعرفه خدمات پزشکی در هند و پاکستان ۸ تا ۱۰ برابر ایران است. در کشورهای حوزه خلیج فارس و ترکیه نیز تعرفه‌ها بسیار بالاتر است.
فشار ساعت کار بر درآمد
بر پایه ارقام گزارش، درآمد کمتر از ۴۰ میلیون تومانی با ۵۰ تا ۷۰ ساعت کار هفتگی همراه است. با فرض ۴.۳ هفته در ماه، این رقم حداکثر به حدود ۱۳۰ تا ۱۸۵ هزار تومان در ساعت می‌رسد. این برآورد فقط درآمد پزشک تمام‌وقت در مراکز درمانی را نشان می‌دهد. پزشکی که مطب مستقل دارد، علاوه بر دستمزد خود، هزینه‌های ثابت مطب را نیز می‌پردازد.
به این ترتیب، دو مسیر درآمدی پیش روی پزشک عمومی است: کار در مراکز درمانی با سهم‌بندی تعرفه، یا مطب‌داری با هزینه ثابت. گزارش‌ها هر دو مسیر را برای بخشی از این گروه ناکافی توصیف می‌کنند. به همین دلیل، برخی به شغل‌های بیرون از طبابت پناه برده‌اند.
آمار خروج از چرخه درمان
به گفته مسئولان صنفی، از جمله رئیس انجمن پزشکان عمومی ایران، حدود ۳۵ درصد پزشکان عمومی دیگر طبابت نمی‌کنند. لاری‌پور می‌گوید بیش از ۵۰ هزار پزشک عمومی تقریباً از چرخه طبابت خارج شده‌اند. او بیکاری را رو به افزایش و نگران‌کننده توصیف کرده است.
با این حال، به گفته او، نرخ بیکاری این گروه هنوز از بسیاری رشته‌ها پایین‌تر است. به گفته او، برخی از آنان به سمت مطب‌های گروهی، کلینیک‌ها و درمانگاه‌ها رفته‌اند. برخی دیگر به خدمات زیبایی روی آورده‌اند که تعرفه مشخصی ندارد.
بنابراین ترک طبابت در همه موارد به معنای ترک کامل حرفه پزشکی نیست. شماری از افراد در مراکز دیگر فعالیت می‌کنند و شماری وارد شغل‌هایی خارج از حوزه درمان شده‌اند. گزارش‌ها هنوز سهم هر گروه را از کل افراد خارج‌شده از طبابت به‌روشنی مشخص نکرده‌اند.
ابهام در آمارها
رقم ۳۵ درصد در بازتاب‌ها به دو نهاد نسبت داده شده است: انجمن پزشکان عمومی ایران و سازمان نظام پزشکی. این تفاوت نسبت‌دهی به منبع اولیه رقم برمی‌گردد. در گزارش‌های دیده‌شده، روش شمارش آن توضیح داده نشده است.
اگر ۵۰ هزار نفر معادل ۳۵ درصد باشد، شمار کل پزشکان عمومی حدود ۱۴۳ هزار نفر برآورد می‌شود. گزارش‌ها این مخرج را اعلام نکرده‌اند. معلوم نیست دو رقم بر یک مبنا محاسبه شده باشند. درباره درآمد نیز بازتاب‌ها یکسان نیستند. در یک بازتاب، رقم ۲۵ تا ۳۵ میلیون تومان به دستیاران تخصصی مربوط شده است.
لاری‌پور افزایش تعطیلی مطب‌ها، درمانگاه‌ها و کلینیک‌ها را عمدتاً ناشی از بالا رفتن هزینه‌ها و کاهش توجیه اقتصادی می‌داند. به گفته او، در شهرهای کوچک و مناطق اقماری، دسترسی مردم به پزشک عمومی و متخصص کم شده است.
بیماران در این مناطق ناچار می‌شوند برای درمان به شهرهای بزرگ‌تر سفر کنند. این سفرها می‌تواند هزینه و زمان بیشتری بر خانوارها تحمیل کند. مسئولان صنفی بر همین پیامد برای دسترسی مردم تأکید دارند.
رشته‌هایی مانند جراحی قلب، جراحی اطفال، بیهوشی، بیماری‌های عفونی و برخی رشته‌های داخلی نیز ظرفیت خالی دارند. بر پایه بازتاب‌ها، حدود ۱۵ تا ۲۰ هزار دستیار، بخش بزرگی از بار درمانی مراکز دولتی را بر دوش دارند و این فشار کاری بر آنان سنگین است.
هشدار درباره آینده پزشکان
لاری‌پور افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی را معنادار می‌داند. او هشدار داده ده سال دیگر ممکن است شمار زیادی پزشک بیکار داشته باشیم. این هشدار در کنار گزارش‌هایی از خروج پزشکان عمومی از طبابت مطرح شده است.
گزارش‌ها هم‌زمان از بیکاری برخی پزشکان و ظرفیت خالی در برخی تخصص‌ها خبر می‌دهند. سازمان نظام پزشکی نیز بر فشار هزینه‌های زندگی، از جمله اجاره مسکن، تأکید کرده است. بدین ترتیب، هزینه‌های زندگی و مطب‌داری هم‌زمان بر تصمیم این گروه اثر می‌گذارند.
ادامه این روند، به گفته مسئولان صنفی، می‌تواند دسترسی مردم به خدمات درمانی را با چالش مواجه کند. این چالش بیش از همه در شهرهای کوچک و مناطق اقماری گزارش شده است.
منابع
- ۱. از طبابت تا مسافرکشی؛ خروج پزشکان عمومی از چرخه درمان به دلیل درآمدهای پایین، شفقنا، ۱۹ مهر ۱۴۰۵
- ۲. گزارش روزنامه شرق از روی آوردن پزشکان به مسافرکشی، اپوک تایمز فارسی، ۱۹ مهر ۱۴۰۵
- ۳. روزنامه شرق: ۳۵ درصد پزشکان عمومی ایران دیگر طبابت نمی‌کنند، ملیون، ۱۹ مهر ۱۴۰۵
