تصمیم گیرنده نهایی در رژیم کیست؟
هیات دیپلماتیک رژیم به ریاست پزشکیان در شرایطی وارد آمریکا شده که همزمان با فشارهای نظامی و اقتصادی، با بنبست دیپلماتیک و چالش پرونده هستهای نیز روبهرو است. از یکسو مقامهای رژیم در سخنرانیهای رسمی بر ادامه جنگ و نپذیرفتن فشار تأکید میکنند و از سوی دیگر، همزمان از طریق کانالهای دیپلماتیک و اظهارات مقامهای ارشد، پیامهایی درباره آمادگی برای توافق، محدود کردن برنامه هستهای و پایان درگیری ارسال میشود. اظهارات اخیر پزشکیان در مصاحبه با فاکسنیوز نمونه روشنی از این دوگانگی است.
پزشکیان در این مصاحبه، در پاسخ به پرسشی درباره احتمال دستیابی رژیم ایران به سلاح هستهای، این احتمال را قاطعانه رد کرد و به فتوای خامنهای استناد کرد.در حالی که در همان زمان مقاماتی در تهران بر ضرورت ساخت بمب اتم تاکید میکنند. اما در صحبتهای پزشکیان نکته مهم آن بود که او اعلام کرد تهران آماده است اورانیوم غنیشده خود را «رقیق» کند و برنامه هستهای ایران را در معرض راستیآزمایی قرار دهد. این موضع، در مقایسه با تأکیدهای قبلی تهران بر حفظ ظرفیت غنیسازی، یک پیام قابل توجه برای طرف آمریکایی محسوب میشود.البته مقامات آمریکایی همواره بر غنی سازی صفردرصد تاکید داشتند.
پزشکیان همچنین تلاش کرد مسیر توافق را به تفاهمنامه اسلامآباد بازگرداند. او گفت تهران همچنان آماده اجرای چارچوب توافقی است که پیشتر با دولت آمریکا امضا کرده بود. او تأکید کرد که «مشکلی» برای بازگشت به آن وجود ندارد. به این ترتیب، رئیسجمهور رژیم ایران در برابر دوربین یک شبکه آمریکایی، بهجای طرح شروط حداکثری، بر بازگشت به یک چارچوب مذاکرهشده قبلی تأکید کرد.
پزشکیان تنها یک روز پیش، در سخنرانی مجمع عمومی سازمان ملل، بر مقاومت در برابر فشارها تأکید کرده و گفته بود ایران تسلیم نخواهد شد. او در همان سخنرانی از آمادگی برای گفتوگو و دیپلماسی نیز سخن گفت، اما مذاکره را مشروط به نبود «زبان زور» دانست.
در مصاحبه فاکسنیوز نیز همین دوگانگی ادامه داشت. پزشکیان از یکسو گفت رژیم ایران به مقاومت در برابر فشارهای اقتصادی و نظامی ادامه خواهد داد. او در عین حال مشکلات اقتصادی را انکار نکرد. از سوی دیگر گفت تهران خواهان ادامه جنگ نیست و پایان آن را به تصمیم واشنگتن مرتبط کرد. او همچنین برای جلوگیری از برخوردهای بعدی، ایجاد کانالهای ارتباطی میان نیروهای دو طرف را پیشنهاد کرد.
همزمان، عباس عراقچی نیز از طریق میانجیها پیشنهادی را به آمریکا منتقل کرده که بنا بر گزارشها، در صورت برآورده شدن شروط تهران، میتواند به بازگشایی تنگه هرمز طی هفت روز و ازسرگیری مذاکرات منجر شود. این مجموعه اظهارات نشان میدهد که موضوع مذاکره و رسیدن به توافق بار دیگر به بخش مهمی از پیامهای رسمی تهران تبدیل شده است.
در همین زمینه
چرا دوگانگی؟
آنچه در مواضع اخیر مقامهای رژیم ایران برجسته است، همزیستی دو پیام ظاهراً متفاوت است: پیام مقاومت و ادامه ایستادگی در عرصه عمومی، و پیام آمادگی برای امتیازدهی و مذاکره در عرصه دیپلماتیک.
اظهارات پزشکیان درباره رقیقسازی اورانیوم ۶۰ درصد، پذیرش راستیآزمایی، بازگشت به تفاهمنامه اسلامآباد و تأکید بر پایان جنگ، در کنار سخنان او درباره ادامه مقاومت و آمادگی برای دفاع، این دوگانگی را آشکار میکند.
نکته قابل تأمل دیگر در مصاحبه پزشکیان با فاکس نیوز آن بود که وی تکرار کرد که توافق با آمریکا میتواند قبل از انتخابات اکتبر در ایالات متحده صورت بگیرد. این لفظ نوعی امتیاز دهی به ترامپ محسوب می شود که چندین بار گفته بود که توافق با تهران بلافاصله بعد از انتخابات میاندورهای آمریکا محسوب می شود. از طرفی با توجه به تهدیدات ترامپ مبنی بر محو کردن جمهوری اسلامی، این سخنان پزشکیان را باید پیام ضعف به طرف مقابل تحلیل کرد. یعنی میتوان این تغییر لحن را نشانهای دانست که فشارهای فزاینده، فضای مانور تهران را محدود کرده و رژیم ایران را به ارسال همزمان پیامهای بازدارندگی و مصالحه سوق داده است.
با این حال، هنوز نمیتوان از این مواضع نتیجه گرفت که رژیم ایران تصمیم نهایی برای تسلیم یا پایان جنگ گرفته است. تردیدی نیست که رژیم که تهدید اصلیاش را قیام و خیزش مردم می بیند، از جنگ بیش از صلح سود می برد. افزایش نشانههای آمادگی برای دادن امتیاز در کنار حفظ ادبیات جنگ طلبانه؛ بیانگر تلاش تهران برای خریدن زمان، کاهش فشارها و همزمان حفظ اهرمهای خود در مذاکرات است.
نکتهاینجاست که آیا جامعه انفجاری ایران از وقتکشیهای ذلتبار رژیم پیشی خواهد گرفت یا خیر؟
