شبرنگ به تاریخ؛ چرا ناصرالدین شاه توانست خامنه‌ای نمی تواند؟
در زمان ناصرالدین شاه، در سال ۱۲۸۸ قمری تهران برای بار دوم دچار قحطی نان شد. در زمستان ۱۲۸۷ق بهای نان بالا رفت. به طوری که قیمت آن که در آن اوایل به یک من شش هفت شاهی بود، در پایان سال به یک قران رسید. مردم پایتخت این اشعار را ساخته و به صورت تصنیف می‌خواندند:
شاه کج کلا، رفته کربلا، گشته بی بلا!
نان شده گران، یک من یک قران، یک من یک قران
ما شدیم اسیر، از دست وزیر، از دست وزیر
منظور از وزیر میرزا عیسی (تفرشی) پسر میرزا موسی وزیر سابق تهران است. که بعد از پدر تازه به وزارت تهران و پیشکاری نایب السلطنه برقرار شده بود.
به زودی میرزا عیسی معزول و پاشاخان امین الملک به پیشکاری نایب السلطنه و وزرات تهران برقرار شد.
در زمستان ۱۲۸۸ قمری قیمت نان به یک من پنج قران که پانزده شانزده برابر قیمت عادی آن بود رسید. به طوری که مجبور شدند از روسها استمداد کنند. شاید برای دفعه اول پای آرد روسی که چون از حاجی طرخان (نام بندری در ساحل شمالی دریای خزر که امروز هشترخان یا استراخان نامیده می شود) حمل می کردند به آرد حاجی طرخان معروف گردید، به ایران باز شد.
در زمستان این سال برف و باران بی حسابی آمد و همین بارندگی زیاد در پاره‌یی از جاده‌ها راه بندان کرده و بیشتر مایه تلف نفوس گردید.
در بهار هم مرض حصبه و محترقه (تیفوس) خیلی از مردم را اعم از بی چیز و منعم و پولدار به دیار فنا فرستاد. به هر صورت در ماه سوم ۱۲۸۹ قمری بلوکات گرمسیر تهران رسید و قیمت نان بعد از یک ماهی به همان شش هفت شاهی قبل از سنوات خشکی و قحطی تنزل کرد (شرح زندگانی من از عبدالله مستوفی).
اولین آمار نفوس تهران
جمعیت تهران در اولین آمار رسمی دولت که عبدالغفار نجم الملک به سال ۱۲۸۶قمری آن را تهیه کرد،۱۴۷۲۵۶نفر بود که از این تعداد ۸۴۸۰ تن از آنان سرباز بودند. در این آمار شمار خانه‌های تهران ۹۵۸۰باب ذکر شده که در هر خانه به طور متوسط ۱۶ نفر زندگی می کردند.
در دومین آمار رسمی که نجم الملک در سال ۱۳۰۹ قمری منتشر کرد جمعیت تهران ۲۵۰هزار نفر، مجموع خانه‌ها ۱۸ هزار باب و وسعت شهر ۲۰ کیلومتر مربع ذکر شد. (جغرافیای تهران).
مقایسه دو تهران در زمان قحطی
اگرچه مقایسه تهران امروز با تهران ۱۵۵ سال پیش بسیار دشوار باشد اما شباهت‌های عجیبی بین این دو تهران هست.
در زمان ناصرالدین شاه هم مردم گرفتار آقازاده ها بودند اکنون هم همین طور است.
وقتی قحطی و بیماری با هم رسید شاه عنان مملکت را به دست نوچه هایش داد و رفت کربلا. همان طور که خامنه ای هم مردم را با کرونا و فقر و بیکاری بی پناه رها کرد.
تفاوت های زیادی هم بین شاه و شیخ دیده می شود.
ناصرالدین شاه بعد از نزدیک به یک سال توانست قحطی را مهار کند و قیمت ها را به سابق برگرداند اما در ایران شیخ هیچ قیمتی به گذشته بر نمی گردد.
در قحطی ناصرالدین شاه فرد وزیر مقصر از کار بر کنار می‌شد اما در زمان شیخ کسی ولو به بهای گرسنگی هزاران نفر توبیخ نمی شود و..
برگرفته از کتاب« زندگینامه تهران» اثر استاد عبدالعلی معصومی
