علت‌های سیل در استان گلستان، متعدد هستند با این حال آنچه خود حکومت‌گران نیز نمی‌توانند انکار کنند، علت‌های غیر طبیعی این وضعیت است؛ یعنی آنچه توسط شرکت‌های متعلق به سپاه و سایر نهادهای حکومت‌گر زمینه سازی شده است.
در شمال ایران چه اتفاقی افتاد؟
در شمال ایران چه اتفاقی افتاده است که بارندگی تبدیل به سیلی مرگبار می‌شود؟ آیا تغییر اقلیم مسبب این وضعیت است؟ یا باید علت را در جنگ‌زدایی، سدسازی و حتی کشیدن ریل راه‌آهن جستجو کرد. آنچه توجه ناظران را بیش از هرچیز جلب کرده است، وجود عوامل غیر طبیعی ست در وقوع سیلی که به‌ظاهر طبیعی به‌نظر می‌رسد.
محمدابراهیم بنی‌حبیب، این ادعا که «سیل‌های اخیر گلستان و مازندران ناشی از تغییر اقلیم بوده است» را رد کرد. به‌گفته این کارشناس حوزه مهندسی آب، «تغییر اقلیم عامل اصلی تشدید سیلاب‌های اخیر نیست.» پس علت در کجاست؟
این کارشناس تصریح می‌کند که «جنگل‌ها را از بین‌برده‌ایم و جنگل‌تراشی در شمال ایران رخ داده است.»
چرا جنگل‌تراشی مرگبار است؟
با طرح این گزاره بلافاصله این پرسش پیش می‌آید که جنگل‌تراشی چگونه می‌تواند منجر به سیلی مرگبار شود؟
بنی‌حبیب در این رابطه می‌گوید: «خاک جنگل سُست است و اگر درختان را بِبُریم و جنگل را تخریب کنیم، مقاومت خاک از بین می‌رود و به راحتی در دامنه‌های پر شیب لغزش پیدا می‌کند و وارد رودخانه‌ها می‌شود». به این ترتیب «غلظت رسوبات رودخانه‌ها بالا می‌رود»، «حجم سیلاب بیشتر می‌شود» «و عمق جریان و پهنه سیلاب» افزایش می‌یابد.
آنچه در چنین فرایندی رخ می‌دهد بسیار مرگبار است زیرا «غلظت رسوبات بالا باعث افزایش وزن مخصوص سیلاب و افزایش قدرت شناورسازی اجسام توسط این نوع سیلاب‌ها می‌شود، بنابراین این سیلاب قدرت آن را دارد که اجسام سنگین را به راحتی جابه‌جا کند.»
چنین ویژگی‌هایی البته تنها محدود به سیلی که شمال ایران را در نوردید نمی‌شود. به گفته این کارشناس «در سیل شیراز می‌بینیم که سیل کم عمق هم به راحتی خودروها و حتی انسان‌ها را شناور کرده و با خود حمل می‌کند، به این سیلاب‌ها، سیلاب‌های واریزه‌ای یا گِلی (Debris flow) گفته می‌شود.»
نمایندگان خامنه‌ای مدافعین جنگل‌تراشی
شاید بتوان این پرسش را مطرح کرد، که وقتی جنگل‌تراشی باعث وقوع سیل می‌شود، پس چرا ممانعتی از آن صورت نمی‌گیرد؟ واقعیت آن است که قطع درختان منافع کلانی برای باندهای حکومت‌گر دارد. آنچنان که بلافاصله پس از وقوع سیل در شمال کشور، در نزاع درونی نظام مشخص شد، نمایندگان خامنه‌ای در استان‌های گلستان، مازندران و گیلان یعنی آخوندها نورمفیدی، طبرسی و قربانی از مدافعین سرسخت قطع درخت‌ها بوده‌اند؛ [توییتر یاشار سلطانی ۲ فروردین ۹۸] امری که به روشنی نشان می‌دهد شرکت‌های متعلق به سپاه و سایر نهادهای حکومت‌گر، سودبرنده منافع قطع درختان شمال هستند.
در همین رابطه بنی‌حبیب تصریح می‌کند که «اگر می‌خواهیم سیلاب‌های این‌چنینی تشدید نشود؛ باید برداشت چوب از جنگل‌های گیلان، مازندران و گلستان را متوقف کنیم.»
به گفته این کارشناس حوزه مهندسی آب، اگر «خسارتی را که سیل امسال و سیل سال‌های ۱۳۸۰ و ۱۳۸۱ به مردم گلستان وارد کرد با درآمد ناشی از برداشت چوب در جنگل‌های شمال مقایسه کنیم، حتماً متوجه می‌شویم که رقم خسارت‌ها بیشتر بوده است. ضمن اینکه درآمد حاصل از فروش چوب به جیب شرکت‌های خاص رفته است اما خسارات سیل را باید مردم عادی پرداخت کنند.»
نقش یک راه‌آهن
با این وجود نمی‌توان تنها علت وقوع سیل را جنگل‌زادیی یا جنگل‌تراشی دانست. یکی از مقصران جدی در این میان راه‌آهن آق‌قلا است؛ راه‌آهنی که بدون رعایت حداقل ضرورت‌های زیست محیطی ساخته شده است. به طور معمول در کشیدن خطوط راه‌آهن، هنگامی که با آبراهی مواجه می‌شوند بر روی آن پل زده می‌شود تا مسیر آب مسدود نشود. اما «خط راه آهن آق‌قلا، پل نداشته و باعث شده سیل نتواند از محدوده آق‌قلا تخلیه شود، بنابراین سیل‌گیری آق‌قلا شدت یافته است.» [ایسنا ۷ فروردین ۹۸]
علت‌های بیشتر
با این همه، یعنی جنگل‌تراشی، و راه‌آهن آق‌قلا، تنها علل سیل استان گلستان نبوده‌اند. اسماعیل نجار، رئیس سازمان مدیریت بحران کشور درباره برخی از علت‌های وقوع سیل در گلستان گفت: «پر شدن سدهای «گلستان» و «وشمگیر»، لایروبی نکردن مصب رودخانه‌ها و محدود بودن خروجی آب به سمت دریا از جمله علت‌های وقوع سیل در مناطق مسکونی است.» [تسنیم ۹ فروردین ۹۸]
به این ترتیب بیش از پیش مشخص می‌شود که سیل از جمله در شمال ایران، بیش از آنکه معلول طبیعت باشد، از علت‌های غیر طبیعی برخوردار است. ضایعاتی که به‌طور مشخص توسط سپاه بر محیط زیست ایران تحمیل شده است، تنها یکی از آثار خود را در سیل مرگبار همین روزها آشکار می‌کند. موضوع آنقدر واضح است که حتی حکومت‌گران نیز نمی‌توانند آنرا به‌طور کامل انکار کنند؛ تنها می‌کوشند تا با مانورهای خبری و تحلیلی از بار آن در افکار عمومی بکاهند.
در همین زمینه:
سپاه و سایر نهادهای حکومتی، زمینه‌ساز سیل در شیراز؛ افکار عمومی نظام را وادار به اعتراف می‌کند
امکانات سپاه و بسیج و ارتش باید در اختیار مردم قرار بگیرند؛ تبدیل بلای سیل به خیر همبستگی
ایران را سراسر سیل گرفته است؛ تشکیل شوراهای مردمی، رمز عبور
سیل در شیراز و صف‌بندی دو جناح نظام برای پیدا کردن مقصر
سیل در گلستان و ورود سپاه به مناطق ویران شده؛ اشغال-ویرانگری و ویرانگری-اشغال
