شورش بزرگ زندان‌های ایران در سال۲۰۲۰. سال گذشته سال شگفتی برای زندان‌های ایران بود. همزمان با شدت یافتن بیماری کرونا در ایران و بی‌عملی حکومت در مقابل آن، موجی از وحشت جامعه را فراگرفت. مشخص بود که زندانیان، بیدفاع ترین کسان درمقابل این بیماری هستند. مقامات قضایی و زندان‌ها کاملا زندانیان را درمقابل همه‌گیری کرونا رها کرده بودند. از این روز از اواخر اسفند ۹۸ و همزمان با شدت یافتن پاندمی کرونا، شورش در زندان‌های ایران آغاز شد:
۱. زندان پارسیلون خرم آباد
بعدازظهر روز پنجشنبه ۲۹اسفند۹۸ تعداد ۲۵۰نفر از زندانیان دست به شورش زدند. زندانیان، نگهبانان را خلع‌سلاح کرده، درب زندان را شکسته و فرار کردند. در درگیری با نگهبانان، یک درجه‌دار کشته و ۸سرباز مجروح شدند. زندانبانان و نیروهایی که برای کمک آنها برای سرکوب زندانیان، رفته بودند، زندانیان را از پشت به رگبار بستند و شماری را به قتل رسانده، تعدادی را هم مجروح کردند. تعداد ۱۳۰زندانی موفق به فرار شدند. زندانیان با یک مینی‌بوس از محل فرار کردند. آنها یک خودروی شاسی بلند را در فرودگاه به آتش کشیده و جاده را بستند. رژیم بعد از فرار زندانیان، در خرم آباد حکومت نظامی برقرار کرد .و تعدادی از مردم شهر را دستگیر کرد. زندانیان با پای برهنه در حال فرار بودند. مردم شهر کفش‌هایشان را به زندانیان دادند. و آنها را با ماشینهای خودشان، از شهر خارج کردند تا مانع دستگیری زندانیان بشوند. عده‌ای از بیرون زندان به داخل بند۳ رفته و به زندانیان در فرار، کمک کردند.
۲. زندان الیگودرز
شب جمعه اول فروردین۹۹ زندانیان دست به شورش زدند. آنها تعدادی از مأموران زندان را خلع‌سلاح کردند. رژیم که تجربه شورش در زندان پارسیلون خرم آباد را داشت، از واحدهای سپاه برای سرکوب زندانیان استفاده کرد. درگیری زندانیان و مأموران رژیم به بیرون زندان کشیده شد و چندین ساعت به طول انجامید. تعدادی از زندانیان در این درگیری کشته و تعدادی مجروح شدند.
۳. زندان مرکزی تبریز
بعدازظهر روز پنجشنبه ۷فروردین۹۹ زندانیان بندهای۷ و ۹ دست به شورش زدند. آنها در بند۹ دو سرباز را خلع‌سلاح و اقدام به تیراندازی کردند. زندانیان با جمع‌کردن پتو و تشک‌ها در انتهای سالن و حیاط زندان، آتش بزرگی بوجود آوردند. در داخل بند۷ درگیری بین زندانیان و مأموران امنیتی زندان، شکل گرفت. مأموران اقدام به شلیک گاز اشک‌آور کردند. گارد ویژه استان آذربایجان شرقی، در داخل زندان و بیرون زندان مستقر شد. یگان ویژه کل اطراف زندان را پوشاند. در روی پل کابلی که در کنار زندان است، تک‌تیراندازهای رژیم مستقر شدند تا هر زندانی که فرار کرد را بزنند. تعدادی از زندانیان موفق به فرار شدند. حکومت ۱۵نفر از زندانیان را همان روز، دستگیر کرد. زندانیان چند روز بعد در اعتراض به خبر تحریک‌آمیز صداوسیمای رژیم که گفته بود به جزء زندانیان پرخطر همه مرخصی رفته‌اند، فریاد می‌زدند «ما بی‌خطریم و در زندانیم».
۴. زندان مرکزی سقز
عصر روز جمعه ۸فروردین۹۹ زندانیان دست به شورش زدند. به جزء بند زنان و بند زندانیان سیاسی – عقیدتی ، کلیه زندانیان ۶بند دیگر زندان، فرار کردند. طبق اخبار دریافتی ۸۰زندانی فرار کردند. اول صدای انفجار بزرگی به گوش رسید . درب اصلی زندان باز شد و کلیه زندانیان از درب اصلی زندان خارج شدند. تعدادی از زندانیان بوسیله اتومبیل‌هایی که در محوطه مقابل زندان پارک شده بودند، از محل دور شدند. تمامی مسیرها منتهی به زندان توسط نیروهای امنیتی بسته شد. تعدادی زیادی از مردم و جوانان در مقابل درب زندان، تجمع کردند.
۵. زندان الوند همدان
بعدازظهر روز شنبه ۹فروردین۹۹ زندانیان دست به شورش زدند. آنها برای ایجاد امکان فرار اقدام به ایجاد آتش سوزی در زندان کردند. مأموران زندان و یگان‌های سپاه به روی زندانیان شلیک کردند و تعدادی کشته و تعدادی زخمی شدند. این زندان ۴۰۰۰زندانی داشت. خانواده‌های زندانیان برای مطلع‌شدن از وضعیت زندانیان، به مقابل زندان رفتند.
۶. زندان مهاباد
در اولین ساعات بامداد یکشنبه ۱۰فروردین۹۹، زندانیان اقدام به شورش کردند. آنها با شکستن درب زندان، اقدام به فرار کردند. نیروهای زندان به سمت زندانیان آتش گشودند. دستکم ۲زندانی بر اثر شلیک مامورین رژیم کشته و ۳نفر زخمی شدند. بیش از دهها تن از زندانیان موفق به فرار شدند. صدای شلیک از درون زندان به گوش می‌رسید. از داخل شهر صدای شلیک و آژیر ماشینهای پلیس و ضدشورش می‌آمد.
۷. زندان عادل آباد شیراز
یکشنبه شب ۱۰فروردین۹۹ زندانیان بند۱۰ قدیم دست به شورش زدند. زندانیان از طبقه۳ بند۱۱ نرده‌های زندان را بریده و از طریق پشت‌بام، فرار کردند. زندانیانی که فرار کردند حبس‌های سنگین، ابد و اعدام داشتند و در اقدامی هماهنگ به شورش دست زده و فرار کردند. زندانیان با هماهنگی قبلی با چند مأمور اقدام به فرار کردند. یکی از نفرات کلانتری۳۱ جنت گفت «۲۰۰زندانی فرار کردند و حدود ۷۰زندانی مجدد دستگیر شدند».
یکی از مأموران زندان در درگیری با زندانیان، به هلاکت رسید. یکی از مسئولین زندان هم زخمی شد. همزمان با فرار زندانیان، صدای آژیر سرتاسر خیابان‌ها را پوشانده بود. خانواده زندانیان، جهت کمک به زندانیان به سمت زندان رفتند. مأموران رژیم برای دستگیری زندانیان به زور و با تهدید وارد خانه‌های مردم شده و خانه‌ها را بازرسی کردند.
۵زندانی در اثر شلیک گلوله زندانبانان، کشته شدند، بیشتر از ۳۰زندانی زخمی و ۱۱زندانی هم در اثر اصابت گلوله‌های ساچمه‌ای بینایی خودشان را از دست دادند. درگیری‌ها در زندان تا ۴بامداد دوشنبه ۱۱فروردین۹۹ ادامه یافت. تعداد بسیار زیادی از نیروهای گارد ویژه، داخل کریدور مرکزی زندان مستقر شدند. رژیم ۳۰۰نفر از زندانیان را از بند سلامت و سایر بندهای این زندان به زندان پیربنو که محل نگهداری محکومین جرایم مواد مخدر و معتادین است، منتقل کرد.
۸. زندان پیربنو
صبح یکشنبه ۱۰فروردین۹۹ زندانیان دست به شورش زدند. این زندان، در ۲۵کیلومتری شیراز و خارج از شهر قرار دارد. بعلت اینکه این زندان همجوار روستای پیربنو است، مردم به این زندان نام پیربنو دادند. در این زندان محکومین جرایم مواد مخدر و معتادین نگهداری می‌شوند. چون این زندان بیرون شهر قرار دارد، امکان کمک مردم به این زندانیان، وجود نداشت و زندانیان هم نتوانستند فرار کنند.
۹. زندان سپیدار اهواز
دوشنبه شب ۱۱فروردین۹۹ زندانیان دست به شورش زدند. صدای فریاد و شلیک در خیابان‌های اطراف زندان به گوش می‌رسید. آتش‌سوزی در زندان از خیابان‌های اطراف زندان دیده می‌شد. تعدادی از زندانیان در حمله مأموران رژیم به زندان، کشته شدند. ۳مأمور رژیم هم به هلاکت رسیدند. ۱۲فروردین خانواده زندانیان در مقابل زندان تجمع کردند. آنها با شیون و داد و فریاد، خواهان وضعیت خانواده خود شدند.
۱۰. زندان شیبان اهواز
ظهر سه‌شنبه ۱۲فروردین۹۹ زندانیان دست به شورش زدند. سپاه و بسیج با شلیک گلوله و زدن گاز اشک‌آور به مقابله زندانیان درآمدند. از فاصله دور، دود از محوطه زندان، دیده و فریاد «الله اکبر» زندانیان شنیده می‌شد. مأموران رژیم تمامی راه‌های اطراف زندان را بستند. آنها تعدادی از زندانیان را کشته و تعدادی را مجروح کردند. خانواده زندانیان در جاده اهواز به شوشتر تجمع کردند. مأموران رژیم به خانواده زندانیان حمله و تعدادی را مجروح کردند. خانواده زندانیان مجدد در مقابل زندان تجمع کردند و خواستار آزادی زندانیان شدند. ۳۰آمبولانس با اسکورت خودروهای نظامی وارد زندان شد و زندانیان کشته و مجروح را به بیمارستان منتقل کرد.
۱۱. زندان تهران بزرگ (فشافویه)
زندانیان عادی تیپ یک، روز جمعه ۸فروردین۹۹، دست به اعتراض و شورش زدند. گارد زندان و یگان ویژه به بندها حمله و زندانیان را سرکوب کرد. سپس رژیم اقدام به بازرسی کل بند نمود.
۱۲. اعتصاب غذای زنان زندان مرکزی ارومیه
۲۵۰نفر زندانی بند زنان روز شنبه ۹فروردین۹۹ دست به اعتصاب غذا زده و وعده غذایی ظهر خود را نگرفتند و آن را روی زمین ریختند.
۱۳. زندان مرکزی یزد
صبح روز چهارشنبه ۱۳فروردین۹۹ بیش از ۱۰۰۰زندانی مربوط به بندهای ۶ و ۸ زندان در اعتراض به ندادن مرخصی به زندانیان، اجباری بودن نماز و مراسم مذهبی، در هواخوری زندان، تجمع و اعتراض کردند. گارد زندان به زندانیان حمله و ۵نفر را مجروح کردند. زندانیان هم در اعتراض به حمله گارد زندان، مقاومت کرده و پنجره‌های بند را شکستند.
به این ترتیب زندانیان سراسر ایران طی دو ماه اسفند و فروردین بیش از ۱۳ رشته شورش را در زندان‌ها به راه انداختند. زندانیان بی دفاع در مقابل پاسداران سراپا مسلح مقاومت کردند.کشتند وکشته شدند. اما از حق حیات خود و حق زندگی خود دفاع کردند. البته این پایان شورش واعتراض در زندان‌ها نبود. اما مقامات زندان وقضایی تلاش کردند با ایجاد رعب و وحشت مانع از گسترش این حرکت در همه زندان‌ها شوند.
در همین زمینه:
جمعبندی نقض‌حقوق بشر در ایران ولایت فقیه در سال ۲۰۲۰
