سیل در شیراز در حوالی ساعت ۱۱ صبح روان شد. پیشتر از ساعات بامداد ۵ فروردین بارش شدید باران آغاز شده بود. سیلاب شدید از جمله منطقه دروازه قرآن، میدان ابوکلام، هفتتنان و مسیرهای منتهی به این مناطق را فراگرفت. براساس برآوردهای اولیه دستکم ۱۸ نفر از شهروندان جان خود را بر اثر سیلاب ۵ فروردین از دست دادند و بیش از ۹۵ نفر مصدوم شدند. [تسنیم ۵ فروردین ۹۸]
اما این همهی آنچیزی نبود که در شیراز رخ داد؛ پیش از هرچیز در افکار عمومی بهخصوص در میان شهروندان شیرازی یک بهت عمومیت یافت؛ چرا و چگونه شیراز شاهد چنین سیلاب مرگباری بوده است؟!
سپاه «بیگناه» است!
مدتی پیش تسنیم، ناصر ترکش دوز، مدیر عامل شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس، از شرکتهای زیرمجموعه خامنهای و همکار سپاه را به یک مصاحبه تلویزیونی آورد. «شرکت» او که از جمله دستاندرکاران سد گتوند در خوزستان بود، در زمره متهمان نابودسازی بخشی از زیست بوم کشور قرار دارد. تسنیم او را به صحنه آورد تا با توضیحاتش از پروژههای سدسازی سپاه دفاع کند. ترکش دوز از جمله مدعی شد که سدسازیهای سپاه جلوی سیلابها را میگیرد، [تسنیم ۲۵ اسفند ۹۷]حال آنکه کارشناسان محیط زیست تاکید دارند که از جمله دلایل گسترش سیلابهای ویرانگر در کشور همین سدسازیهای سپاه است.
در هر نقطهای از کشور که محیط زیست با نابودی مواجه شده است؛ و در ادامهاش بلایای طبیعی بهعلل غیر طبیعی بلای جان مردم میشوند، خواهناخواه انگشت اشاره بهسمت سپاه است. فاجعهای که در شیراز رخ داد از این قاعده نمیتواند مستثنی باشد.
غیرطبیعی بودن سیل شیراز وقتی توجهات را بیشتر بر میانگیزد که ورود بلافاصله قوه قضاییه و قوه مقننه با سرعتی قابل توجه برای یافتن مقصر را مشاهده میکنیم. پیش از آنکه کسی در فکر نجات گرفتاران در سیل باشد، نمایندگان دو باند حاکم بر کشور به صفآرایی برخاستهاند، خاصه آنکه ابراهیم رئيسی در نخستین روزهای حضورش در قوهقضاییه باید موقعیت خودش را تثبیت کند.
قوهقضاییه جلوتر از امدادگران!
در رابطه با سیل در شیراز، رئیس کل دادگستری استان فارس به نمایندگی از قوهقضاییه یا به بیان دقیقتر به نمایندگی از طرف دارودسته خامنهای و سپاه وارد صحنه شد. او اعلام کرد که «حادثه امروز در دستور رسیدگی ویژه دستگاه قضائی قرار دارد»، و افزود: «پس از وقوع حادثه بلافاصله با دستور دادستان مرکز استان پرونده قضایی پیرامون بررسی علل و ابعاد حادثه در دادسرای شیراز تشکیل شده است.»
طرفه آنکه دستگاه قضاییه نظام حتی پیش از دستگاههای امدادی که میبایست به کمک سیلزدگان میرفتند، ارزیابی قضایی خودش را ارائه داد. علی القاصی در همین رابطه گفت: «آنچه در تحقیقات اولیه مشخص شده اینکه رودخانه منتهی به دروازه قرآن حسب اطلاعات واصله لایروبی نشده و مجرای عبور آب به طور کامل باز نبوده است و همین امر موجب راه افتادن سیلاب مرگبار حاصله از بارندگی در کوههای اطراف شده است.»
به نظر میرسید که طیف سپاه بهطور دستپاچهای میخواهد خود را از برابر انگشت اتهام افکار عمومی پنهان کند. در این موارد سادهترین کار پیدا کردن مقصرینی در بخش اجرایی نظام است. در همین رابطه رئیس کل دادگستری استان فارس افزود: «علیرغم اینکه سازمان هواشناسی از یک هفته قبل هشدارهای لازم در خصوص بارش شدید باران را اعلام کرده بود اما متولیان امر در حوزه شهرداری پیشبینی و اقدامات پیشگیرانه لازم در خصوص لایروبی رودخانه مجاور دروازه قرآن و مهار سیلاب ناشی از بارندگی را مد نظر قرار ندادهاند.»
این مقام ارشد قضایی نظام وعده داد که موضوع سیل در شیراز «توسط دستگاه قضایی رسیدگی و بعد از انجام اقدامات کارشناسی با مسئولین و متولیان خاطی قاطعانه برخورد خواهد شد.»
پاسخ به یک «شایعه»
اما همهی داستان در این نقطه بهپایان نمیرسد. در همان خبری که تسنیم از تهدیدات مقام ارشد قضایی نظام در فارس گزارش کرد، به پاسخگویی به یک «شایعه» نیز اقدام کرد. تسنیم به نقل از «روابط عمومی آب منطقهای استان فارس» در پاسخ به «شایعه شکسته شدن سد در استان فارس» نوشت: «هیچ کدام از سدهای استان دچار هیچ حادثهای نشده است.»
تنها کافی بود که خبر شکستن یک سد مورد تایید قرار بگیرد، آنگاه «بمب خبری» لایروبی نکردن رودخانه مجاور دروازه قرآن جای خود را به موضوعات دیگری میداد که پای سپاه را به طور مستقیم به صحنه میکشید.
برای تاکید بر اینکه مشکل ربطی به پروژههای سپاه ندارد، تسنیم از قول روابط عمومی آب منطقهای استان فارس افزود: «اکنون ساعت ۱۶ روز دوشنبه پنجم فروردینماه سدهای فارس حدود یکونیم میلیارد مترمکعب ظرفیت خالی دارند و میتوانند این مقدار سیلاب احتمالی را کنترل و ذخیره بکنند.» [تسنیم ۵ فروردین ۹۸]
خالی ماندن ظرفیت سدها در حالی که شهر شیراز را سیل فراگرفته است از یک سو نشان میدهد که سدها سرریز نشدهاند اما از سوی دیگر اثبات کننده این واقعیت است که بر خلاف ادعاهای ترکش دوز، سدهای سپاه ربطی به ممانعت از وقوع سیل ندارند.
وزیر اطلاعات فرستاده روحانیست
سیل در شیراز وقتی توجهات را بیشتر جلب میکند که با فرمان حسن روحانی به وزیر کشور و استاندار فارس مواجه میشویم، آنجایی که رئيس جمهور نظام از آنها میخواهد «سریعاً علل حادثه شیراز را که شماری از هموطنان در جریان آن جان باختند، بررسی و گزارش آن را به همراه علل و هرگونه کوتاهی یا مقصرین احتمالی سریعاً ارائه دهند.» [ایسنا ۵ فروردین ۹۸] روحانی همچنین وزیر اطلاعات را به شیراز فرستاد؛ ماموریتی که این پرسش را برمیانگیزد که پشت صحنه واقعی سیل شیراز چیست، که وزیر اطلاعات باید «رئیس جمهور» را نمایندگی کند؟
کشمکش میان دو جناح نظام با صفبندی در برابر هم؛ تشکیل پرونده یا مقصریابی؛ به روشنی حکایت از آن دارد که سیل در شیراز دارای دلایلی غیر طبیعی میباشد؛ واقعیتی که در روزهای آتی بخشهایی از آن رونمایی خواهد شد.







