قیمت‌گذاری نهاده‌های دامی؛ اعتراض دامداران به فاصله‌ی قیمت با واقعیت تولید
دامداران می‌گویند قیمت‌گذاری نهاده‌های دامی دیگر هیچ تناسبی با واقعیت‌های تولید ندارد. به باور آنان، فشار این ناهمخوانی هر روز بیشتر بر گرده‌ی تولیدکنندگان سنگینی می‌کند. این مطلب با تکیه بر آمار و اظهارات منتشرشده تا ۱۹ آبان ۱۴۰۵، ابعاد موضوع را بررسی می‌کند.
سبوس؛ فرآورده‌ای هم‌قیمت با ماده‌ی اولیه
گندم کیلویی ۴۸ تا ۵۰ هزار تومان خریداری می‌شود، اما سبوس آن با ۴۴ هزار تومان به دست دامدار می‌رسد. محصولی که بخش قابل‌توجهی از ارزشش از همان گندم تأمین شده، چگونه تقریباً هم‌قیمت ماده‌ی اولیه فروخته می‌شود؟ سبوس در جیره دام جایگاه ثابتی دارد؛ بنابراین هر جهش قیمت، مستقیم به هزینه‌ی تمام‌شده منتقل می‌شود. دامداران این وضعیت را با ساختار هزینه‌ی تولید ناسازگار می‌دانند.
اظهارات منتشرشده در روزهای اخیر نیز همین نگرانی را در میان فعالان این بخش تأیید می‌کند. مدیرعامل اتحادیه دامداران ایران می‌گوید حدود دو ماه پیش، جو کیلویی ۳۶ تا ۳۷ هزار تومان بود. آن زمان سبوس را کیلویی ۲۸ هزار تومان می‌خریدند. اکنون جو حدود ۵۰ هزار تومان و سبوس ۴۰ تا ۴۲ هزار تومان است. بر پایه‌ی میانگین این بازه‌ها، قیمت جو حدود ۳۷ درصد و قیمت سبوس حدود ۴۶ درصد بالا رفته است.
به گفته او، قرار بود قیمت سبوس حدود ۶۰ درصد قیمت جو باشد. بر این مبنا، سبوس باید ۲۷ تا ۲۸ هزار تومان قیمت داشته باشد، نه ۴۰ تا ۴۲ هزار تومان. خرید مدت‌دار نیز ماهانه حدود ۶ درصد و سالانه ۷۲ درصد بر بهای نهاده می‌افزاید. این فاصله، پرسش از سازوکار تعیین بهای سبوس را به یکی از محورهای اصلی اعتراض تبدیل کرده است.
تفاله چغندر؛ جهش قیمتی فراتر از ماده‌ی اولیه
اعتراض‌ها به تفاله چغندر از این هم جدی‌تر است. سال گذشته چغندر حدود ۷ هزار تومان خریداری می‌شد و تفاله‌ی آن حدود ۲۰ هزار تومان فروخته می‌شد. امسال قیمت چغندر به ۹ هزار و ۳۰۰ تومان رسیده است. با این حال، تفاله به حدود ۵۸ هزار تومان رسیده است. دامداران این روند را با منطق هزینه‌ای سازگار نمی‌دانند. جهش قیمت تفاله، حتی با لحاظ افزایش بهای چغندر، توضیح روشنی ندارد.
بر اساس این ارقام، قیمت چغندر حدود ۳۳ درصد افزایش یافته است. در همین مدت، قیمت تفاله حدود ۱۹۰ درصد جهش کرده است. نرخ خرید تضمینی هر کیلوگرم چغندر قند با عیار پایه ۱۶ درصد، ۹۳ هزار و ۷۰۰ ریال است. این رقم برابر ۹ هزار و ۳۷۰ تومان است. به ازای هر تن چغندر تحویلی، ۲۰ کیلوگرم تفاله‌ی خشک و ۲ کیلوگرم شکر نیز به کشاورز تعلق می‌گیرد.
بیشتر بخوانید
یادی از آبان۹۸؛ وقتی نیروهای امنیتی کنترل شیراز را از دست دادند!
دامداران و کشاورزان هشدار می‌دهند ادامه این روند چیزی جز نابودی تولید و فشار بیشتر بر مصرف‌کننده نخواهد داشت. از سوی دیگر، تا ۱۹ آبان ۱۴۰۵ در آذربایجان غربی بیش از یک میلیون تن چغندر قند خریداری شده است. مطالبات پرداخت‌شده چغندرکاران نیز به ۷ هزار و ۷۴۰ میلیارد تومان رسیده است.
دامداران زیر فشار هزینه‌ی تمام‌شده
مدیرعامل اتحادیه دامداران خراسان رضوی می‌گوید قیمت نهاده‌ها از دی‌ماه سال گذشته به ۳۵ تا ۳۶ هزار تومان رسیده است. در مقطعی قیمت‌ها حتی از ۴۰ هزار تومان هم فراتر رفته است. به گفته او، این نوسان‌ها برنامه‌ریزی برای تولید را دشوار کرده است. این بی‌ثباتی، پیش‌بینی هزینه تمام‌شده‌ی ماه‌های بعد را دشوار می‌کند. او معتقد است فاصله‌ی قیمت دام زنده و گوشت قصابی، مبنای درستی برای داوری درباره‌ی گرانی نیست.
گزارش‌های دیگر از رشد حدود ۵ برابری هزینه‌های تولید و نهاده‌های دامی حکایت دارد. آخرین نرخ رسمی شیر خام، ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ تعیین شد. این نرخ کیلویی ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان با چربی ۳.۲ درصد بود. پیشنهاد افزایش آن به ۶۹ یا ۷۰ هزار تومان برای تصمیم‌گیری ارسال شده است. همچنین گزارش شده است که شیر بطری با نرخ فعلی شیر خام، حدود ۱۶۰ هزار تومان فروخته می‌شود.
عملکرد سیاست‌گذار در این حوزه از نگاه منتقدان پرسش‌هایی را پیش کشیده است. چرا نسبت قرارشده سبوس به جو، یعنی حدود ۶۰ درصد، رعایت نشده است؟ چرا قیمت تفاله با بهای چغندر هم‌سو نیست؟ و در این بین کشاورزان و دامداران زحمتکش برای امرار معاش و ادامه فعالیت باید چه کار کنند؟! در حالی که حاکمیت صرفا در پی غارت و عقب انداختن پرداخت معوقات است!!!
منابع
- ۱. خرید بیش از یک میلیون تن چغندرقند در آذربایجان‌غربی، خبرگزاری صدا و سیما، ۱۹ آبان ۱۴۰۵
- ۲. نرخ خرید چغندرقند در خراسان‌شمالی، خبرگزاری صدا و سیما، ۱۴ آبان ۱۴۰۵
- ۳. پشت پرده گرانی شیر و لبنیات چیست؟ / دامداران خواستار افزایش قیمت شیر خام شدند، اقتصادآنلاین ۱۱ آبان ۱۴۰۵
- ۴. نوسانات قیمت نهاده‌ها، زنجیره تولید گوشت قرمز را با چالش مواجه کرده است، مجله خبری نگارمگ ۱۷ آبان ۱۴۰۵
- ۵. تلاش برای اصلاح قیمت شیر خام، بررسی پیشنهاد جدید در ستاد تنظیم بازار، شهرآرانیوز ۱۷ آبان ۱۴۰۵
