کمبود داروهای اعصاب و روان؛ بیماران میان نایابی و گرانی
کمبود داروهای اعصاب و روان در ایران به وضعیتی رسیده که روان‌پزشکان آن را بی‌سابقه می‌دانند. رئیس انجمن علمی روان‌پزشکان ایران گفت: «هیچ‌وقت وضعیت داروهای اعصاب و روان تا این حد بد و کمبودها با این شدت نبوده است.»
دامنه کمبود در اقلام دارویی
به گفته‌ی رئیس انجمن علمی روان‌پزشکان ایران، کمبود به یک گروه دارویی محدود نیست. داروهای ضداضطراب، ضدافسردگی و ضدروان‌پریشی با کمبودی بسیار جدی روبه‌رو هستند. بخش قابل‌توجهی از داروهای ضروری، از جمله انواع طولانی‌اثر، اصلاً در بازار موجود نیست. او همچنین می‌گوید چشم‌انداز روشنی برای بهبود این وضعیت وجود ندارد.
ونلافاکسین، دولوکستین، سرترالین و میرتازاپین در فهرست اقلام کمیاب یا نایاب قرار دارند. بوسپیرون، فلووکسامین، نورتریپتیلین و کلومی‌پرامین نیز از ابتدای امسال کمیاب شده‌اند. کلومی‌پرامین برای وسواس مقاوم به درمان تجویز می‌شود. آنتی‌سایکوتیک‌های تزریقی طولانی‌اثر هم در همین فهرست جای دارند.
داروهای خارجی روان‌پزشکی مدت‌هاست در بازار نیستند. داروهای ایرانی هم به‌دلیل وابستگی به مواد اولیه وارداتی کمیاب شده‌اند. بر اساس گزارش‌ها، از فروردین امسال واردات مواد اولیه مختل شده است. بسیاری از تولیدکنندگان این گروه دارویی خط تولید را تعطیل کرده‌اند. مدیر فروش یکی از شرکت‌های تولیدکننده می‌گوید تولید اصلی‌ترین داروهای این حوزه دشوار شده است. ماده اولیه‌ی آن‌ها وارداتی است. به گفته‌ی رئیس انجمن، تولید این گروه برای شرکت‌ها سودآوری چندانی هم ندارد.
بیشتر بخوانید
قطع آنتن ۱۰ هزار گوشی، حکومت به بهانه تخلف در قوانین قصد اخاذی از مشتریان دارد
پیامد کمبود داروهای اعصاب و روان برای بیماران
رئیس انجمن علمی روان‌پزشکان ایران هشدار می‌دهد که با نبود دارو، بیماری‌های روان‌پزشکی عود می‌کنند. در نتیجه مراجعه به بیمارستان‌ها و مراکز روان‌پزشکی بیشتر می‌شود. تعداد زیادی از بیماران از این داروها استفاده می‌کنند. به گفته او، بسیاری از روان‌پزشکان پیش از نوشتن نسخه با داروخانه تماس می‌گیرند. آن‌ها نخست می‌پرسند کدام دارو در دسترس است و بعد نسخه می‌نویسند.
یک روان‌پزشک از استان البرز می‌گوید گاهی چند داروخانه هم نمی‌توانند اقلام یک نسخه را تأمین کنند. بعضی بیماران برای تکمیل نسخه به شهرهای همجوار می‌روند. برخی بیماران به‌دلیل نایاب‌شدن دارو میان دوزهای مصرف فاصله می‌اندازند. گروهی دیگر از بیماران برای صرفه‌جویی، دوز داروی خود را کاهش می‌دهند. این وضعیت خطر بازگشت بیماران به علائم حاد را تشدید کرده است. داروهای طولانی‌اثر از مهم‌ترین ابزارهای درمان جامع‌نگر است. بیمار به‌جای مصرف روزانه، ماهی یک‌بار آمپول تزریق می‌کند. کمبود داروهای اعصاب و روان اکنون این گزینه را هم از دسترس خارج کرده است.
به گفته‌ی یکی از روان‌پزشکان، کیفیت داروها نیز با تغییر یا افت کیفیت ماده‌ی اولیه کاهش یافته است. او اثر این کاهش را در علائم و روند بهبود بیمارانش می‌بیند. مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت از بیماران خواسته دوز دارو را خودسرانه کم یا زیاد نکنند. او می‌گوید سازمان غذا و دارو برای رفع کمبود تلاش می‌کند.
بار معیشتی و ابهام در تأمین
یک روان‌پزشک می‌گوید تا پنج یا شش سال پیش، ویزیت او گران‌تر از هزینه یک نسخه بود. اکنون بیماران باید چند برابر مبلغ ویزیت را صرف خرید دارو کنند. او می‌گوید قیمت داروها بسیار بالا رفته و خرید برخی از آن‌ها از توان بیماران خارج است. سازمان غذا و دارو با درنظرگرفتن افزایش چندبرابری هزینه‌های تولید، با گران‌تر شدن قیمت نهایی موافقت کرده است. با این حال، کمبود داروهای اعصاب و روان همچنان ادامه دارد.
رئیس سازمان غذا و دارو اعلام کرده در مهر جز نیازهای بیماران اعصاب و روان، تقریباً بقیه داروهای کشور تأمین شده‌اند. داروهای نیازمند شرایط ویژه‌ی حمل‌ونقل نیز به‌زودی وارد کشور می‌شوند. این دو روایت درباره‌ی داروهای اعصاب و روان هم‌خوانی ندارند. مقام رسمی بر کاهش کمبود در ماه مهر تأکید می‌کند. روان‌پزشکان از شدتی بی‌سابقه سخن می‌گویند.
گزارشی اقتصادی تأمین ارز دارو را حدود دو برابر سال ۱۴۰۳ ذکر می‌کند. بر اساس همان گزارش، تا ۱۴ مهر حدود ۲ میلیارد و ۹۹۳ میلیون دلار برای دارو و تجهیزات پزشکی تأمین شده است. با این وجود، کمبود و گرانی برخی اقلام ادامه دارد. تأخیر بیمه‌ها در پرداخت مطالبات داروخانه‌ها، محدودیت نقدینگی و.. از دلایل ای امرند می‌دانند. گزارش‌هایی هم از کمبود برخی داروهای اعصاب و روان به‌دلیل اختلال در واردات مواد اولیه از هند منتشر شده است. این در حالی است که حکومت ایراتن به برخی کشورهای و گروه‌های نیابتی مانند عراق، حزب‌الله و… دارو صادر می‌کند!
منابع
- ۱. چرا داروهای اعصاب و روان راحت پیدا نمی‌شوند؟ تازه‌ترین آمار از اختلالات روانی ایرانی‌ها، همشهری آنلاین، ۲۸ مهر ۱۴۰۵
- ۲. تازه‌ترین آمار از اختلالات روانی ایرانی‌ها، شیعه نیوز، ۲۸ مهر ۱۴۰۵
- ۳. آخرین وضعیت کمبود داروهای اعصاب و روان؛ هشدار انجمن علمی روان‌پزشکان ایران، اقتصاد۲۴، ۲۸ مهر ۱۴۰۵
- ۴. نگرانی از کمبود داروهای اعصاب و روان، خبر فوری، ۲۸ مهر ۱۴۰۵
- ۵. به‌جز داروهای اعصاب و روان، تقریبا همه داروها تامین شده‌اند، فرارو، ۲۶ مهر ۱۴۰۵
- ۶. از پیشتازی بورس و طلا تا همگرایی برای استمرار صادرات، اقتصاد معاصر، ۳۰ مهر ۱۴۰۵
