گزارش اعتراضات اجتماعی در ایران
بررسی رویدادهای اعتراضی در ژوئیه ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که دست‌کم ۱۵۸ حرکت اعتراضی از سوی گروه‌های مختلف اجتماعی در نقاط مختلف ایران ثبت شده است. بخش عمده این اعتراضات حول محور مشکلات معیشتی، مطالبات مزدی، شرایط نامناسب کاری، تأخیر در پرداخت حقوق و مزایا، مشکلات بیمه‌ای و اعتراض به سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی شکل گرفته است.
بر اساس آمار ثبت‌شده، کارگران با ۶۰ مورد و بازنشستگان با ۴۵ مورد، بیشترین سهم اعتراضات این ماه را به خود اختصاص داده‌اند. پس از آن، سایر اقشار با ۳۹ مورد، دانشجویان با ۶ مورد، پرستاران و کادر درمان با ۵ مورد، نانوایان با ۲ مورد و کشاورزان با یک مورد در رتبه‌های بعدی قرار دارند.
در مجموع، تعداد اعتراضات ثبت‌شده در ژوئیه ۲۰۲۶ به شرح زیر است:
کارگران: ۶۰ مورد بازنشستگان: ۴۵ مورد دانشجویان: ۶ مورد پرستاران و کادر درمان: ۵ مورد نانوایان: ۲ مورد کشاورزان: ۱ مورد سایر اقشار: ۳۹ مورد
مجموع: ۱۵۸ مورد
اعتراضات کارگری؛ گسترده‌ترین بخش اعتراضات ژوئیه
کارگران با ثبت ۶۰ حرکت اعتراضی، بزرگ‌ترین گروه معترض در این ماه بودند. اعتراضات کارگری در واکنش به مجموعه‌ای از مشکلات اقتصادی و شغلی، از جمله وضعیت نامشخص استخدامی، پرداخت نشدن ماه‌ها حقوق و مزایا، مشکلات بیمه‌ای، اخراج و بیکاری، حذف اضافه‌کاری، اجرا نشدن کامل طرح طبقه‌بندی مشاغل، تعلیق نیروها، نبود امنیت شغلی و تبعیض میان نیروهای شرکتی قدیمی و جدید شکل گرفت.
بخش دیگری از مطالبات کارگران به مسائل مربوط به صندوق‌های بازنشستگی، از جمله ادغام نشدن صندوق بازنشستگی نفت با سایر صندوق‌ها و اعتراض به محدودیت سقف بازنشستگی مربوط بود. کارگران در بخش‌های مختلف صنعتی، نفت، پتروشیمی، معدن، فولاد، تولیدی و خدماتی با برگزاری تجمع، اعتصاب و راهپیمایی خواستار رسیدگی به مطالبات خود شدند.
در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی، کارگران روزمزد پالایشگاه فاز ۲ بیدبلند بهبهان، کارگران اخراجی پتروشیمی تخت جمشید به همراه خانواده‌های خود، کارکنان شرکت نفت و گاز در بخش‌های مختلف، کارکنان حوزه عملیاتی پارس یک در عسلویه و کارکنان سکوهای دریایی نفت و گاز پارس جنوبی از جمله گروه‌هایی بودند که دست به اعتراض زدند.
در بخش معدن و صنایع فولادی نیز کارگران معدن مس درخشان تخت گنبد شهرستان سیرجان، کارگران معدن طزره، کارگران شاغل و اخراجی گروه ملی فولاد اهواز، کارگران داربست‌بندان فولادسازی ابرکوه یزد و کارگران لوله‌سازی اهواز اعتراضات خود را نسبت به شرایط کاری و مطالبات معوقه بیان کردند.
در سایر صنایع نیز اعتراضات کارگری در میان کارکنان کارخانه پشم‌بافی ایران برک رشت، شرکت پویا نخ ایلام، شرکت ریخته‌گری ماشین‌سازی تبریز، شرکت موتوژن تبریز، شرکت چوب و کاغذ ایران (چوکا) در رضوانشهر، شرکت پتروآرمند لردگان در فلارد، راه‌آهن کرج و کارگران اخراجی شهرداری ایرانشهر گزارش شد.
بازنشستگان؛ دومین گروه بزرگ معترض
بازنشستگان تأمین اجتماعی، مخابرات و فولاد با ۴۵ حرکت اعتراضی، دومین گروه بزرگ معترض در ژوئیه ۲۰۲۶ بودند. محور اصلی اعتراضات آنان، اجرا نشدن صحیح متناسب‌سازی حقوق، پایین بودن سطح مزایا، پرداخت نشدن معوقات، حذف بیمه تکمیلی، قطع خدمات بیمه‌ای و مشکلات درمانی بود.
بیشتر بخوانید
بازنشستگان در تجمع‌ها و راهپیمایی‌های خود علاوه بر مطالبات صنفی، نسبت به برخی مسائل اجتماعی و حقوق بشری نیز اعتراض کردند و شعارهایی از جمله:
نه به اعدام، نه به اعدام تا لغو حکم اعدام، ایستاده‌ایم تا پایان علیه حکم اعدام، ایستاده‌ایم تا پایان زهرا طبری، آزاد باید گردد مسعود فرهیخته، آزاد باید گردد رضا امانی‌فر، آزاد باید گردد امیر وقاری، حمایتت می‌کنیم از اصفهان تا تهران، علیه حکم اعدام معترض زندانی، آزاد باید گردد معلم زندانی، آزاد باید گردد کارگر زندانی، آزاد باید گردد ایرانی به پا خیز، وقت نشستن نیست
سر دادند.
دانشجویان؛ اعتراض به شرایط آموزشی و رفاهی
در ژوئیه ۲۰۲۶، دست‌کم ۶ حرکت اعتراضی از سوی دانشجویان ثبت شد. محور اصلی این اعتراضات، مسائل آموزشی و رفاهی دانشگاه‌ها بود.
دانشجویان در اعتراض به حضوری شدن امتحانات پایان ترم و همچنین کیفیت پایین غذا در دانشگاه‌ها تجمع کردند و خواستار رسیدگی به مشکلات موجود در محیط‌های آموزشی و رفاهی شدند.
پرستاران و کادر درمان؛ اعتراض به تبعیض مزدی و شرایط دشوار کاری
پرستاران و کارکنان حوزه درمان در تهران، سنندج، شیراز و یزد در مجموع ۵ حرکت اعتراضی برگزار کردند.
اعتراضات این گروه عمدتاً به تبعیض در پرداخت‌ها، نحوه تعیین دستمزدها، پرداخت نشدن معوقات مزدی، اجرا نشدن برخی مزایای قانونی، شرایط نامناسب معیشتی، پایین بودن سطح حقوق، حجم بالای کار و کمبود نیروی انسانی مربوط بود.
پرستاران در تجمع‌های خود شعارهایی از جمله:
پرستار داد بزن، حقتو فریاد بزن اضافه‌کاری اجباری، نمی‌خواهیم، نمی‌خواهیم جنگ‌افروزی کافیه، سفره ما خالیه پرستار می‌میرد، ذلت نمی‌پذیرد
سر دادند.
نانوایان و کشاورزان؛ اعتراض به مشکلات معیشتی و منابع تولید
در ژوئیه ۲۰۲۶، دو حرکت اعتراضی از سوی نانوایان و یک حرکت اعتراضی از سوی کشاورزان ثبت شد.
نانوایان استان البرز در اعتراض به پایین بودن نرخ نان و میزان یارانه اختصاص‌یافته به این بخش تجمع کردند.
همچنین کشاورزان روستای بیت علیوی در شهرستان کرخه در اعتراض به قطع حقابه خود دست به تجمع زدند و خواستار رسیدگی به مشکلات مربوط به تأمین آب کشاورزی شدند.
سایر اقشار؛ گستره متنوعی از مطالبات اجتماعی
در بخش سایر اقشار، ۳۹ حرکت اعتراضی در زمینه‌های مختلف اجتماعی، حقوقی، اقتصادی و صنفی ثبت شد. این اعتراضات گروه‌های مختلفی از خانواده زندانیان، بیماران، شهروندان جویای کار، کارکنان دانشگاه‌ها، خریداران مسکن و خودرو و برخی گروه‌های محلی را دربر گرفت.
خانواده زندانیان سیاسی محکوم به اعدام و شماری از شهروندان در اصفهان در اعتراض به اجرای حکم اعدام ابوالفضل سپاهی بادجانی و امیرحسین صفری حسین‌آبادی در میدان علیخانی تجمع کردند. در جریان این تجمع، میان برخی معترضان و یگان ویژه درگیری رخ داد.
پس از اجرای حکم اعدام ابوالفضل سپاهی بادجانی و امیرحسین صفری حسین‌آبادی، جمعی از فعالان صنفی و مدنی در مقابل اداره زندان‌های رشت تجمع کردند و نسبت به خطر اجرای احکام اعدام برای زندانیان سیاسی در زندان مرکزی رشت هشدار دادند. شرکت‌کنندگان در این تجمع تصاویری از زندانیان سیاسی منوچهر فلاح، پیمان فرح‌آور، کریم خجسته، یعقوب درخشان و زهرا شهباز طبری در دست داشتند.
همچنین خانواده زندانیان زیر حکم اعدام در مقابل زندان قزلحصار تجمع کردند و خواستار توقف اجرای احکام اعدام و لغو احکام صادرشده، به‌ویژه در پرونده‌های مرتبط با مواد مخدر، شدند.
در مهاباد نیز شماری از شهروندان در اعتراض به کشته شدن سیاوش الک توسط بسیجیان تجمع کردند.
بیماران خودایمنی در تهران نیز در اعتراض به افزایش شدید قیمت دارو و دشواری تأمین هزینه‌های درمانی تجمع برگزار کردند و نسبت به مشکلات دسترسی به داروهای مورد نیاز خود هشدار دادند.
در حوزه اشتغال، شهروندان جویای کار در هویزه و جوانان بیکار روستای خضیرات با برگزاری تجمع، خواستار رسیدگی به وضعیت اشتغال و فرصت‌های کاری شدند.
کارکنان دانشگاه‌های سراسر کشور در تهران نیز در اعتراض به وضعیت معیشتی، حقوقی و شرایط شغلی خود تجمع کردند. همچنین استادان اخراج‌شده دانشگاه فرهنگیان در تهران نسبت به اخراج و بازنشستگی اجباری اعتراض کردند.
اعتراضات مرتبط با مسکن، خودرو و تعهدات شرکت‌ها
بخشی از اعتراضات ژوئیه ۲۰۲۶ به مشکلات مربوط به مسکن، خودرو و تعهدات مالی شرکت‌ها اختصاص داشت.
متقاضیان مسکن ملی در اراک و زنجان، متقاضیان پروژه مسکن بنیاد بتن در یزد، حواله‌داران سه شرکت اعیان، الیان و ممتاز تبریز در تهران، حواله‌داران شرکت خودروسازی سایپا در تهران، خریداران خودرو از شرکت آرین پارس موتور، خریداران خودروی لاماری ایما، خریداران کرمان موتور، مالکان شهرک دانشوران در تبریز و پرسنل هوانیروز ارتش در کرمانشاه از جمله گروه‌هایی بودند که نسبت به مشکلات مربوط به تعهدات، تأخیر در تحویل، وضعیت پروژه‌ها یا حقوق مالکیتی خود اعتراض کردند.
دیگر تجمعات ثبت‌شده
در بخش دیگری از اعتراضات اجتماعی این ماه، ساکنان و اعضای شورای روستای سیاهدک از توابع زاهدان، ساکنان شهرک حسن‌آباد نوش‌آباد، والدین دانش‌آموزان در مشهد، کارکنان مراکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی حوزه بهداشت دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، داوطلبان آزمون استخدامی آموزش و پرورش در تهران، رانندگان ماشین‌آلات تنظیف شهرداری بهبهان و شماری از شهروندان کرمان نیز تجمع‌هایی برگزار کردند.
جمع‌بندی
مجموع داده‌های ثبت‌شده در ژوئیه ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که اعتراضات اجتماعی در ایران همچنان عمدتاً حول محور مسائل اقتصادی، معیشتی و صنفی متمرکز بوده است. کارگران و بازنشستگان با بیشترین تعداد تجمع‌ها، بخش اصلی اعتراضات این ماه را تشکیل دادند، اما دامنه اعتراض‌ها به گروه‌های دیگری مانند پرستاران، دانشجویان، بیماران، کشاورزان، متقاضیان مسکن و خودرو و خانواده‌های زندانیان نیز گسترش یافته است.
تنوع مطالبات مطرح‌شده نشان می‌دهد که اعتراضات این ماه تنها محدود به یک حوزه خاص نبوده و مجموعه‌ای از مشکلات اقتصادی، حقوقی، اجتماعی و خدماتی را دربر گرفته است؛ از دستمزد و اشتغال گرفته تا خدمات درمانی، آموزش، مسکن و مسائل مرتبط با حقوق شهروندی.
