در اوایل فروردین ۱۴۰۵ بار دیگر در داخل زندان‌های کشور شاهد اجرای احکامی بودیم که فعالان حقوق بشر آنها را «اعدام‌های سیاسی در سکوت خبری» نامیده‌اند. شاهد اعدام کسانی بودیم که جرمشان نه وابستگی به بیگانگان، بلکه عشق به آزادی میهن بود. آنها در میانه نبرد قدرت‌های بزرگ، راه سوم را برگزیدند و در برابر استبداد مذهبی سر خم نکردند. کسانی که در تاریک‌ترین لحظات تاریخ این میهن، میان دو آتش «جنگ خارجی» و «سرکوب داخلی»، ایستادگی را برگزیدند. آنها با نثار جان خود نشان دادند که آرمان رهایی، ریشه‌ای عمیق‌تر از هر بحران گذرا دارد و نامشان، همچون ستاره‌ای در شب تاریک میهن، راهنمای نسل‌های آینده خواهد بود.
ققنوس در میانه حریق
تاریخ هر سرزمین، بزنگاه‌هایی دارد که در آن، شکوه انسان در دشوارترین انتخاب‌ها تجلی می‌یابد. در هفته‌ای که گذشت، در حالی که آسمان منطقه زیر سایه سنگین جنگنده‌ها و طبل‌های جنگ میان قدرت‌های جهانی تیره گشته بود. در گوشهای از این خاک، خون دلاورانی بر زمین ریخت که نه از جبهه‌های نبرد نظامی، بلکه از قربانگاه آزادی برآمده بودند. آنان کسانی بودند که در بحبوحه تقابل قدرت‌ها، هویت اصیل خویش را گم نکردند. آنها در زمانی به پای چوبه دار شتافتند که گویی جهان، گوشهای خود را بر فریادهای حق‌طلبانه بسته بود تا تنها صدای انفجارها را بشنود. اما این جان‌فشانی، پیامی روشن در دل خود داشت: آزادی، نه کالایی برای معامله در میزهای دیپلماتیک است و نه قربانی مصلحت‌های نظامی. اما شکوه پایداری آن رادمردان در این موضوع که اجازه ندادند بحران‌های خارجی، سرپوشی بر مطالبات داخلی شود. آنها با فدا کردن جان خود، مرز میان «ایران‌دوستی» واقعی و «سیاست‌بازی‌های» رایج را ترسیم کردند.
اجرای احکام در زمان بحران و در سایه شعله‌های جنگ
تحلیلگران سیاسی و نهادهای حقوق بشری بر این باورند که تشدید اجرای احکام اعدام در زمان‌هایی که کشور در آستانه درگیری نظامی یا تنش شدید بین‌المللی قرار دارد، تصادفی نیست. این موضوع را می‌توان در سه موضوع مهم جستجو کرد:
۱. خاموش کردن اعتراضات داخلی در هیاهوی جنگ خارجی
زمانی که تمرکز رسانه‌های جهان و افکار عمومی بر جابجایی نیروهای نظامی، تهدیدات یا حملات موشکی متمرکز است، هزینه سیاسی سرکوب داخلی برای حکومت خونریز به حداقل می‌رسد. در واقع، «جنگ» به مثابه یک پوشش ضخیم عمل می‌کند که صدای چوبه دار در آن گم می‌شود.
۲. استراتژی پیروزی از طریق وحشت
این حکومت در سایه جنگ خارجی، بیش از هر زمان دیگری از شورش یا اعتراضات داخلی هراس دارد. اجرای این احکام در هفته گذشته، پیامی مستقیم به معترضین دارد: «حتی در سخت‌ترین شرایط جنگی، دست قدرت برای برخورد با مخالفان داخلی باز است». بنابراین در بستر جنگ، با اعدام آزادی‌خواهان تلاش می‌کند تا هرگونه صدای آزادی‌خواهی را خفه کند و جامعه را در وحشت فرو ببرد.
این اعدام‌ها نشان می‌دهد که میدان نبرد تنها در مرز و جبهه جنگ نیست. بلکه سنگر اصلی آن در مقاومت یک خلق و مقاومت فرزندان رشیدش در سلول‌های انفرادی و بر فراز سکوهای اعدام است. آنها در جبهه‌ای می‌جنگند که در آن، دشمن نه یک ارتش بیگانه، بلکه «استبدادی وحشی و خونریز» است که از سایه جنگ برای بقای خود تغذیه می‌کند. اگرچه امروز نام این جان‌نثاران در فهرست اعدام‌شدگان قرار گرفته، اما نگاهی عمیق‌تر نشان می‌دهد که آنها «معماران آزادی» هستند. تفاوت بزرگ یک معمار با دیگران در این است که او حتی وقتی خودش حضور ندارد، طرح و نقشه‌ای را بر جای می‌گذارد که دیگران بر اساس آن بنا را می‌سازند. این معماران با ایستادگی خود در برابر این چنین احکام ناعادلانه‌ای، مرزهای حق و باطل را در نقشه سیاسی ایران ترسیم کردند تا آیندگان بدانند آزادی از کدام مسیر می‌گذرد. آنها لرزه بر اندام ساختاری انداختند که تنها با «ترس» بنا شده است. این معماران با نثار جان خود، «ترس» را از نقشه آینده حذف کردند. آری، ساختمان آزادی که آنها پی‌ریزی کرده‌اند، با هیچ طوفانی از سوی جنگ یا سرکوب فرو نخواهد ریخت.
معماران آینده، ترسیم نقشه رهایی در دل تاریکی
سخن آخر
نام آنان که در هفته گذشته بر چوبه‌های دار رفتند، نه به عنوان قربانیان یک دوران بحرانی، بلکه به عنوان طراحان و معماران اصلی ایران فردا در قلب تاریخ حک خواهد شد. آنها رفتند تا خانه‌ای بنا شود که در آن، هیچ انسانی به خاطر طلب حق، جانش را از دست ندهد. شعله‌ای که آنها برافروختند، در میانه‌ی هیچ جنگی خاموش نخواهد شد. آنها با عبور از آستانه مرگ، بر مفهوم «ترس» فائق آمدند و به یاد ما آوردند که آزادی، نه یک هدیه اعطایی، بلکه ثمره پایداری بر اصالت انسان است. میراث آنها دیگر تنها یک «نام» در میان اخبار نیست، بلکه به بخشی از وجدان بیدار یک ملت تبدیل شده است. این ایستادگی، نه پایانی بر یک سرنوشت، بلکه آغازی بر یک باور است. باوری که می‌گوید عدالت، نه یک آرزوی دور، بلکه بنایی است که خشت خشت آن با پایداری کسانی گذاشته می‌شود که از جان گذشتند. تاریخ شاید بر مصیبت‌ها بگرید، اما قهرمانانش را هرگز به فراموشی نخواهد سپرد. آنها در سکوت رفتند، اما پژواک نامشان، فرداهای روشن را صدا می‌زند. میراث واقعی این ایستادگی، نه در اشک‌های ریخته شده، که در اراده‌های پولادین برخواسته از آن نهفته است. آنان که بر چوبه‌های دار ایستادند، مرگ را به زانو درآوردند تا به ما بیاموزند که حق، خاموش‌شدنی نیست. تاریخ ممکن است بر پیکر مصیبت‌ها لرزه بر اندام کند، اما نام این فاتحان میادین را با قلمی از نور بر پیشانی زمان حک خواهد کرد. آنها در سکوت سحرگاه رفتند، اما پژواک فریادشان اکنون سد و سانسور زمان را شکسته و طلوع فرداهای روشن را از قلب تاریک‌ترین شب‌ها مژده می‌دهد.
صالح شهنی
