جادههای ناایمن؛ چرا شهریور با بیش از ۱۶۰۹ کشته در جادهها به پایان میرسد؟
شهریور ۱۴۰۵ هنوز به پایان نرسیده، اما آمار جادههای ناایمن کشور رقمی هولناک را ثبت کرده است. پلیس راهور فراجا اعلام کرده بیش از ۱۶۰۹ نفر در تصادفات برونشهری جان باختهاند. این عدد بهطور میانگین به بیش از ۵۰ کشته در هر روز میرسد؛ رقمی که از تلفات بسیاری از حوادث بزرگ و شناختهشدهی کشور فراتر است. دیگر نمیتوان این فاجعه را فقط به «خطای انسانی» نسبت داد.
آماری که نمیتوان نادیده گرفت
بر اساس اعلام جانشین پلیس راهور فراجا، پاسدار احمد کرمیاسد، طی شهریورماه بیش از ۱۶۰۹ نفر از شهروندان در جادههای برونشهری جان باختهاند. این رقم بهطور میانگین به بیش از ۵۰ کشته در روز میرسد. با این حال، سهم جادههای ناایمن در این رقم کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
مقایسهی آماری با شهریور سال گذشته نشان میدهد رقم تلفات تغییر محسوسی نکرده است. در شهریور ۱۴۰۴ نیز آمار جانباختگان تقریباً همین محدوده را نشان میداد. این تکرار سالانه نشان میدهد اقدامات انجامشده برای کاهش تلفات جادهای، اثر ملموسی نداشته است.
مقام پلیس راهور در هفتههای پایانی شهریور نیز از شرایط جوی نامساعد در جادههای شمالی خبر داد. بارشهای اخیر و ریزش سنگ، باعث انسداد ساعتی آزادراه تهران-شمال شد. این موضوع نشان میدهد که مشکل جادههای ناایمن، حتی در محورهای پرتردد کشور نیز جدی است.
سهم جادههای ناایمن در این فاجعه
کارشناسان ترافیک بر این باورند که جادههای ناایمن، سهم قابلتوجهی در تصادفات مرگبار کشور دارند. بسیاری از محورهای برونشهری فاقد استانداردهای ایمنی لازم هستند. جادههای دوطرفه و باریک، نبود روشنایی مناسب و علائم فرسوده، خطر تصادف را افزایش میدهد.
نمونهی بارز این وضعیت را میتوان در حادثهی محور سنندج – همدان دید. برخورد یک تانکر سوخت با چند خودروی عبوری، جان یازده نفر را گرفت. این محور، مانند بسیاری از جادههای ناایمن مناطق حاشیهای، سالهاست به یکی از خطرناکترین راههای کشور تبدیل شده است.
بیشتر بخوانید
مرز خسروی قفل شد؛ عبور ۶۰۰ کامیون در روز به ۸۰ کامیون سقوط کرد
نبود سرمایهگذاری کافی در شبکهی راههای مدرن، و اختصاص بودجههای هنگفت به جنگافروزی مشکل را تشدید کرده است. فقدان جایگزینهای مناسب، مانند قطارهای بینشهری و پروازهای ارزان، مسافران را به همین جادههای ناایمن سوق میدهد. نتیجه، ترکیبی خطرناک از ترافیک سنگین و راههای نامناسب است.
خودروهای بیکیفیت؛ شریک دیگر فاجعه
رئیس پلیس راهور فراجا اخیراً بر نقش نقص فنی خودروها در تصادفات زنجیرهای تأکید کرده است. به گفتهی او، «فعالیت امدادگران غیرمجاز نیز وضعیت را وخیمتر میکند». این هشدار، بار دیگر پیوند میان جادههای ناایمن و خودروهای بیکیفیت را برجسته کرد.
گزارشهای تحلیلی اخیر نشان میدهد تصادفات جادهای، تنها نتیجهی خطای راننده نیست. خودروهای ناایمن، ضعف معاینهی فنی و نظارت ناکارآمد، در کنار هم این بحران را عمیقتر کردهاند. راهکارهایی مانند دوربینهای ثبت تخلف و تجهیزات تشخیص خوابآلودگی، هزینهی چندانی ندارند؛ با این حال، نبود پیگیری جدی مانع اجرای آنها شده است.
در حاکمیت ولایت فقیه حمایت از باندهای غارتگر اقتصادی تحت عنوان حمایت از تولید داخل، اکنون به بهای جان مردم تمام میشود. آزمونهای ایمنی بهعنوان الزام قانونی هیچ جایی در محدودیت برای تولید ندارد، و با این دستگاه بحران خودروهای ناایمن در کنار جادههای ناایمن ادامه خواهد داشت.
سوءمدیریت و خلأ پاسخگویی حاکمیت
با وجود تکرار سالانهی این فاجعه، حاکمیت ملایان هنوز برنامهی مشخصی برای کاهش تلفات جادهای ارائه ندادهاند. کارشناسان معتقدند بخش مهمی از مسئولیت جادههای ناایمن، متوجه نهادهای غارتگر حکومتی است. جادهسازی و نگهداری راهها میان نهاد های وابسته به سپاه یا باندهای غارتگر تقسیم شده که اساسا پاسخگوی ضوابط و ایمنی جادهها نیستند.
بخش قابلتوجهی از تصادفات، به وضعیت نامناسب جادهها و همچنین نقص فنی خودروها مربوط میشود. با این حال، مسئولان همچنان برای فرار از پاسخگویی بیشتر بر «خطای انسانی» تمرکز دارند. این رویکرد، توجه لازم به سهم جادههای ناایمن و خودروهای بیاستاندارد را کمرنگ میکند.
افزایش ایمنی فعال و غیرفعال خودروها، حتی بدون کاهش تعداد تصادفات، میتواند شدت پیامدها را کم کند. اما افزایش ایمنی برای تولیدکنندگان هزینه دارد و از سود تولید کم میکند؛ لذا در حاکمیتی که جان مردم هیچ ارزشی ندارد این پارامتر موثر هم حذف و یا با شگردهای مختلف دور زده میشود و اجرا نمیشود.
پشت هر رقم، یک خانواده داغدار
هر یک از این ۱۶۰۹ نفر، عددی خشک در گزارشها نیست. هر کدام، پدر، مادر، فرزند یا همسر خانوادهای بودهاند. آمار روزانهی ۵۰ کشته در جادههای ناایمن کشور، یعنی هر روز دهها خانواده در سراسر کشور داغدار میشوند.
بسیاری از مصدومان این حوادث نیز تا پایان عمر با آسیبهای جسمی دستوپنجه نرم میکنند. این بار سنگین، هم بر دوش خانوادهها و هم بر نظام درمانی کشور سنگینی میکند. با این حال، این ابعاد انسانی فاجعه، کمتر در گزارشهای رسمی بازتاب مییابد.
تا زمانی که جادههای ناایمن اصلاح نشوند و خودروهای بیکیفیت از رده خارج نشوند، این چرخه ادامه خواهد داشت. آمار شهریور ۱۴۰۵، یادآوری تلخی است از هزینهی انسانی غفلت از ایمنی جادهها.
منابع
- ۱.«بیش از ۱۶۰۹ نفر در تصادفات جادههای برونشهری جان باختند» خبرگزاری مهر ۲۶ شهریور ۱۴۰۵
- ۲. «جانشین پلیس راهور فراجا: طی شهریور بیش از ۱۶۰۰ نفر در تصادفات جادههای برونشهری جان باختهاند» شفقنا ۲۶ شهریور ۱۴۰۵
- ۳. «۱۶۰۹ نفر؛ آمار جانباختگان تصادفات جادهای در شهریور سال قبل» ایسکانیوز ۲۶ شهریور ۱۴۰۵
- ۴. «ناوگان مرگ یا فرصت ایمنی؟» روزنامه شرق ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
- ۵. «تأکید رئیس پلیس راهور بر کیفیت خدمات امدادی و استفاده از امداد خودروهای مجاز» رکنا ۲۲ شهریور ۱۴۰۵
- ۶. «خودروی ناایمن را به بهانه حمایت از تولید داخل نمیپذیریم» صنعتماشین ۱۱ شهریور ۱۴۰۵
- ۷. «زنجیره بیپایان فجایع جادهای در ایران» کومله ۱۶ شهریور ۱۴۰۵
- ۸. «جانباختن روزانه ۵۰ نفر در تصادفات جادهای» آخرین خبر (به نقل از خبرگزاری فارس) ۲۶ شهریور ۱۴۰۵
