جهش قیمت خوراکی‌ها، شکاف دستمزد و هزینه زندگی کارگران را عمیق‌تر کرده است
تازه‌ترین آمارهای مرکز آمار ایران از ادامه فشار تورم بر خانوارها خبر می‌دهد. این فشار در بخش خوراکی‌ها شدت بیشتری دارد. افزایش قیمت کالاهای ضروری، هزینه زندگی را برای خانوارهای کم‌درآمد سنگین‌تر کرده است.
بر اساس گزارش رسانه حکومتی ایلنا، تورم نقطه‌به‌نقطه کل کشور در تیرماه ۱۴۰۵ به ۸۷.۹ درصد رسید. این رقم یعنی خانوارها برای خرید سبد مشابه کالا و خدمات، نسبت به تیرماه سال گذشته به‌طور متوسط نزدیک به ۸۸ درصد بیشتر هزینه کرده‌اند.
در این میان، بیشترین فشار تورم بر مواد غذایی وارد شده است. تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در تیرماه ۱۲۸.۱ درصد اعلام شده است.
تورم خوراکی‌ها؛ جهش قیمت کالاهای ضروری
آمارهای منتشرشده، تصویری نگران‌کننده از افزایش قیمت مواد غذایی ارائه می‌کند. قیمت روغن و چربی‌ها در تیرماه ۲۶۱.۵ درصد افزایش یافته است. لبنیات، شیر و تخم‌مرغ نیز رشد ۱۴۷.۱ درصدی قیمت را تجربه کرده‌اند. گوشت قرمز و سفید با افزایش ۱۴۵.۲ درصدی روبه‌رو شده است. قیمت نان و غلات نیز ۱۱۶.۷ درصد افزایش یافته است. میوه و خشکبار هم رشد ۱۱۵.۴ درصدی داشته‌اند.
این ارقام نشان می‌دهد تورم در بخش خوراکی‌ها تنها به کالاهای غیرضروری محدود نمانده است. بخش قابل توجهی از کالاهای اصلی سفره خانوار با افزایش شدید قیمت روبه‌رو شده‌اند. برای خانوارهای کم‌درآمد، کاهش مصرف یا حذف برخی کالاها می‌تواند به راهی برای کنترل هزینه‌ها تبدیل شود. با این حال، بخش مهمی از این اقلام، کالاهای پایه و ضروری هستند و حذف آن‌ها امکان‌پذیر نیست.
شکاف دستمزد و هزینه زندگی کارگران
هم‌زمان با افزایش تورم، فاصله میان دستمزد و هزینه‌های زندگی نیز افزایش یافته است. حداقل دستمزد سال ۱۴۰۵ با مزایا حدود ۲۲ میلیون تومان اعلام شده است.
در مقابل، برآوردهای مستقل، هزینه سبد معیشت حداقلی را حدود ۷۰ میلیون تومان در ماه اعلام می‌کنند. بر پایه این برآورد، یک کارگر حداقل‌بگیر با کسری بیش از ۴۰ میلیون تومان در ماه روبه‌رو است. این فاصله، فشار اقتصادی بر خانوارهای کارگری را افزایش داده است. درآمد ماهانه یک حداقل‌بگیر حتی برای پوشش بخش محدودی از هزینه‌های ضروری زندگی نیز با محدودیت جدی روبه‌رو شده است.
بیشتر بخوانید
در چنین شرایطی، افزایش قیمت خوراکی‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. خوراک بخش ثابتی از هزینه خانوار است و کاهش آن برای بسیاری از خانواده‌ها به معنای حذف کالاهای ضروری از سبد مصرفی خواهد بود.
آلبرت بغزیان، استاد اقتصاد دانشگاه تهران، نیز در گفت‌وگو با رسانه حکومتی ایلنا گفته است: «مردم همچنان افزایش هزینه‌های روزمره را احساس می‌کنند». او همچنین درباره افزایش احتمالی قیمت بنزین هشدار داده است. به گفته بغزیان، «افزایش قیمت بنزین می‌تواند هزینه حمل‌ونقل را بالا ببرد». این افزایش می‌تواند از مسیر هزینه‌های حمل‌ونقل، قیمت کالاها و خدمات را نیز تحت تأثیر قرار دهد. همچنین شکل‌گیری انتظارات تورمی می‌تواند موج تازه‌ای از افزایش قیمت‌ها ایجاد کند.
تورم و فشار مضاعف بر معیشت
ادامه تورم بالا، در شرایطی رخ می‌دهد که درآمد بسیاری از خانوارهای کارگری با سرعت افزایش هزینه‌ها هماهنگ نشده است. نتیجه، افزایش فاصله میان درآمد و هزینه‌های ضروری زندگی است. اعداد منتشرشده از قیمت خوراکی‌ها نیز نشان می‌دهد فشار اصلی بر کالاهایی وارد شده که مستقیماً با سفره خانوار ارتباط دارند.
وقتی هزینه یک سبد حداقلی زندگی چند برابر حداقل دستمزد است، مسئله دیگر تنها افزایش قیمت چند کالا نیست. مسئله، ناتوانی بخش بزرگی از مزدبگیران در تأمین هزینه‌های پایه زندگی است.
آمارهای تیرماه ۱۴۰۵ تصویری روشن از فشار تورم بر زندگی خانوارها ارائه می‌کند. تورم ۸۷.۹ درصدی در کنار تورم ۱۲۸.۱ درصدی خوراکی‌ها، فشار سنگینی بر مصرف‌کنندگان وارد کرده است. برای کارگران حداقل‌بگیر، این فشار شدیدتر است. فاصله میان دستمزد حدود ۲۲ میلیون تومانی و سبد معیشت حدود ۷۰ میلیون تومانی، شکافی بیش از ۴۰ میلیون تومان ایجاد کرده است.
در چنین شرایطی، افزایش احتمالی قیمت بنزین نیز می‌تواند هزینه‌های حمل‌ونقل و قیمت کالاها و خدمات را افزایش دهد. مسئله اصلی اکنون فقط گرانی یک یا چند قلم کالا نیست. تورم مزمن، مستقیماً قدرت خرید مزدبگیران را هدف گرفته و سفره خانوارهای کارگری را هر روز کوچک‌تر می‌کند.
منابع
- مرکز آمار ایران
- خبرگزاری ایلنا «تورم ۱۳۰ درصدی زنده ماندن» ۱۸ مردادماه ۱۴۰۵
- اظهارات آلبرت بغزیان، استاد اقتصاد دانشگاه تهران، به نقل از ایلنا ۱۸ مرداد ۱۴۰۵
