تحریم نفتی آمریکا علیه نظام ایران آغاز شد. هرچند گفته شده است که ۸ کشور به طور موقت از این تحریم‌ها معاف خواهند بود اما مجموع شرایط نشان می‌دهد که شرایط سخت برای نظام ایران تازه شروع شده است.
دو سال پرفشار
بلومبرگ ۱۱ آبان اعلام کرد که آمریکا احتمالا هشت کشور را از تحریم خرید نفت ایران معاف می‌کند. آنچنان که از خبرها بر می‌آید این معافیت شامل مشتریان آسیایی نفت ایران می‌شود. در این میان از کشورهایی چون ژاپن، کره‌جنوبی، هند، ترکیه، تایوان، چین و … اسم برده می‌شود اما آنچه وزیر خارجه آمریکا روز ۱۱ آبان بر آن تاکید کرد این بود که اتحادیه اروپا شامل این معافیت نخواهد شد. [اسپوتنیک ۱۱ آبان ۹۷]
پیشتر در ۲۹ مهر استیون منوچین، در مصاحبه‌ای با رویترز اعلام کرده بود: «خریداران نفت ایران باید بیشتر از رقم ۲۰ درصدی که در سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵ ملزم بودند، واردات نفت ایران را کاهش دهند تا بتوانند از معافیت‌های آمریکا برخوردار شوند.»
وزیر خزانه‌داری آمریکا با اشاره به زمان آغاز تحریم‌های نفتی و بانکی آمریکا علیه نظام ایران افزوده بود: «من انتظار ندارم در ماه نوامبر صادرات نفت ایران به صفر برسد اما انتظار دارم در نهایت به صفر برسد. حتی تا اکنون شاهد کاهش قابل ملاحظه ای در صادرات نفت ایران بوده ایم.»
منوچین که حدود دو هفته قبل از شروع مرحله دوم تحریم‌های آمریکا علیه نظام ایران سخن می‌گفت، تصریح کرد که از هم‌اکنون اثرات تحریم‌ها قابل مشاهده است و با اجرایی کردن آن شاهد اثرات بیشتری خواهیم بود.
وزیر خزانه‌داری آمریکا وعده داد که «طی دو سال آینده فشار اقتصادی زیادی به ایران وارد خواهد شد.» [اقتصادنیوز ۲۹ مهر ۹۷]
پول برای نیازهای بشردوستانه
پس از خروج رئیس جمهور آمریکا از برجام، تحریم‌هایی که به‌واسطه توافق‌نامه اتمی نظام ایران و ۶ قدرت جهانی، از طرف آمریکا لغو شده بود طی دو مرحله بازگشت. مرحله نخست آن در نیمه مرداد صورت گرفت که شامل فلزات، خرید دلار، بخش خودروسازی و … می‌شد. اما بخش مهمتر تحریم‌ها، تحریم‌های ۴ نوامبر به بعد است که از جمله در بر گیرنده‌ی تحریم‌های نفتی و بانکی می‌شود.
تمام کشورهایی که اسامی آنها در فهرست معافیت از تحریم خرید نفت قرار دارند در ماه‌های گذشته با کاهش یا قطع واردات نفت از ایران همراهی خود را با تحریم‌های آمریکا نشان داده بودند. [تحریم نفتی آمریکا علیه نظام ایران؛ پاسخ کشورها و شرکت‌ها]
اما این همه به آن معنی نیست که معافیت این کشورها به طور دائمی خواهد بود. بسیاری از کارشناسان معتقدند که این معافیت‌ها موقت می‌باشند. در تایید همین تحلیل خبرگزاری رویترز در ۷ آبان ضمن اشاره به «توافقات محدود» دولت آمریکا با برخی مشتریان نفت ایران برای معافیت موقت آنها از تحریم‌ها، افزود این شرایط تا زمانی ادامه پیدا می‌کند که روسیه و عربستان سعودی بتوانند در سال آینده میلادی نفت بیشتری وارد بازار کنند و جایگزین نفت ایران شوند.
با این همه درآمدی که نصیب نظام ایران از فروش نفت می‌شود تنها می تواند برای اهداف بشردوستانه مورد استفاده قرار بگیرد. یک منبع به رویترز گفته است که «مکانیسمی بسیار سختگیرانه‌تر از تحریم‌های نفتی دوره باراک اوباما بر فروش نفت ایران وضع خواهد شد.» [یورونیوز ۷ آبان ۹۷]
تنهایی در بازار نفت
برخلاف آنچه نظام ایران تبلیغ می‌کرد تقریبا هیچ یک از تولید‌کنندگان نفت در کنار خلافت اسلامی! قرار نگرفتند. شرایط بازار جهانی نیز به کمک حاکمان تهران نیامد. انتظار نظام ایران نیز برای افزایش شتابان قیمت نفت برآورده نشد.
در ۱ نوامبر (۱۰ آبان) بهای نفت خام در معاملات بازار نفت همچنان روند نزولی خود را ادامه داد. روز پنجشنبه، نفت خام از نوع برنت به قیمت هر بشکه ٧٤ دلار و ٢٥ سنت معامله شد که ٧٨ سنت کمتر از روز گذشته بود و قیمت خرید نفت آمریکا برای تحویل آتی نیز با کاهش ٥٣ سنت به ٦٤ دلار و ٧٨ سنت تنزل کرد.
ناظران نفتی برای این روند نزولی دلایل متعددی را برشمردند؛ از جمله:
۱.افزایش عرضه نفت در بازار جهانی در آستانه اجرایی شدن تحریم نفتی نظام ایران
۲.پیش‌بینی رشد کمتر اقتصاد جهانی در ماه‌های آینده، که باعث ضعف تقاضا برای مواد اولیه و به خصوص نفت خواهد شد.
لازم به یادآوری‌ست که در هفته‌های اخیر روسیه تولید نفت خام را به سطح زمان شوروی سابق افزایش داده، تولید نفت خام آمریکا به ١١ میلیون بشکه در روز رسیده و بررسی عملکرد کشورهای عضو اوپک حاکی از آن است که این کشورها کاهش صادرات نفت ایران در ماه اکتبر را جبران کرده‌اند.
در مورد سطح تولید اوپک، بررسی انجام شده توسط رویترز نشان می‌دهد که در ماه سپتامبر، مجموع تولیدات کشورهای عضو به بالاترین سطح از سال ٢٠١٦ افزایش یافت که بخش عمده آن ناشی از افزایش تولید امارات متحده عربی و لیبی بود. [بی‌بی‌سی ۱۰ آبان ۹۷]
بی‌پولی
حتی اگر صادرات نفت نظام ایران در ماه‌های آتی به صفر نرسد، پیش‌بینی می‌شود که با شرایطی کمر شکن در پهنه‌ی اقتصادی مواجه خواهد بود. اگر نظام ایران موفق شود که صادرات روزانه نفت را بین نهصد هزار تا یک میلیون و سیصد هزار بشکه در روز ادامه دهد، «منابع دلاری بودجه سال آینده خورشیدی در خوشبینانه‌ترین حالت ۱۶.۱ میلیارد دلار و در شرایط بدبینانه‌تر ۱۱.۶ میلیارد دلار خواهند بود که ۳۰ تا ۵۰ درصد در مقایسه با امسال کاهش خواهند یافت.
در چنین شرایطی اگر دولت نخواهد کسری درآمد نفتی خود را از طریق استقراض از بانک مرکزی تامین کند، ناگزیر خواهد بود با افزایش نرخ رسمی دلار، کسری ریالی خود را جبران کند چرا که بانک مرکزی ایران تاکید کرده از عرضه ارز برای مدیریت نرخ آزاد ارز استفاده نخواهد کرد.» [بی‌بی‌سی ۱۲ آبان ۹۷]
به این ترتیب می‌توان نتیجه گرفت که شرایط سخت، تازه برای نظام ایران شروع شده است.
در همین زمینه:
چین نظام ایران را تحریم می‌کند؛ همراهی با تحریم‌های نفتی و بانکی آمریکا علیه نظام ایران
نفت در سراشیب تحریم‌ها؛ آیا خلافت اسلامی! می‌تواند تحریم‌های نفتی را دور بزند؟
کاهش صادرات نفت ایران؛ گزارش بلومبرگ از سقوط شتابنده‌ی صادرات نفت ایران
