۲۹فروردین سالروز تولد و نیز تیرباران بیژن جزنی است. بیژن جزنی یکی از چهره‌های اثر گذار و فراموشی ناپذیر تاریخ معاصر ایران در نبرد با استبداد سلطنتی است. امروز که بازار مکاره ارتجاع سلطنت و ارتجاع مذهبی دست در دست هم علیه آرمان رهایی مردم ایران تلاش می‌کنند، بیش از همیشه می‌توان جایگاه و ارزش کار قهرمانانی مانند بیژن جزنی و سازمان چریکهای فدایی و نیز همرزمان مجاهدشان را دریافت.
بیژن جزنی متولد ۲۹فروردین ۱۳۱۶ بود. او یک فعال و مبارز مارکسیست و از بنیانگذاران سازمان چریکهای فدایی خلق ایران بود.
بیژن جزنی در سال ۱۳۳۷ دیپلم گرفت. سال ۱۳۳۸ در رشته فلسفه دانشکده فلسفه و علوم تربیتی دانشگاه تهران پذیرفته شد. در سال‌های ۳۷ و ۳۸ و به‌دنبال اعتصاب رانندگان تاکسی تهران و اعتصاب کارگران خارک، جزنی به اتفاق برخی از دوستانش محفلی سیاسی تشکیل دادند.
پاییز ۱۳۳۳ بیژن جزنی بعداز چندبار بازداشت و آزادی، بار دیگر دستگیر و این بار به ۶ماه زندان محکوم شد. جزنی پس از آزادی در بهار ۱۳۳۴ فعالیت‌های خود را ادامه داد در همین سال‌ها بود که به‌همراه برخی هم‌فکرانش از جمله محمد چوپان‌زاده در تدارک تشکیل گروهی برآمد. در فروردین ۱۳۳۸ اوّلین نشریه گروه به صورت پلی‌کپی با دستگاه دست‌ساز منتشر شد. پاییز ۱۳۳۸ با لو رفتن گروه و دستگیری یکی از اعضای آن انتشار مرتب نشریه متوقف و تصمیم براین شد که به‌مناسبت‌های مختلف اعلامیه‌هایی صادر کنند. در سال ۱۳۳۹ با شروع کار جبهه ملی دوم بیژن جزنی هم به‌جبهه پیوست و فعالیت‌های سیاسی خود را در آن آغاز کرد.
بیژن جزنی چگونه به یک چریک تبدیل شد؟
پس از سرکوب جبهه ملی در سال ۱۳۴۲ جزنی و عده‌ای از دوستانش مدتی نشریه‌ای به‌نام «پیام دانشجو» منتشر می‌کردند. در بهار ۱۳۴۳ هیئت تحریریه‌ای برای پیام دانشجو انتخاب شد. اواخر سال ۱۳۴۳ و بهار ۱۳۴۴ از هر شماره پیام دانشجو در حدود ۵۰۰ نسخه چاپ می‌گردید.
جزنی در فاصله سال‌های ۱۳۳۹ تا ۱۳۴۲ بارها به زندان افتاد. در سال ۱۳۴۲ به‌عنوان شاگرد اول رشته فلسفه فارغ‌التحصیل شد. همین سال بود که با توجه به اتخاذ خطّ مشی جدیدی که گروه به آن رسیده بود، فعالیت‌ها در قالب یک سازمان سیاسی- نظامی وارد فاز نوینی شد و بیژن جزنی به‌همراه ۳تن دیگر از هم‌فکرانش به عنوان کادر مرکزی آن انتخاب شدند.
در اوایل پاییز ۱۳۴۲، سازمان دانشجویان جبهه ملی که پس از درگیری‌های میدان بهارستان (۱۵شهریور ۱۳۴۲) از سیاست رهبری جبهه ملی ناامید شده بود، درصدد برآمدند تا به یاری برخی از رهبران و مسؤولان جبهه ملی، رهبری جدیدی برای این جبهه برگزینند و از انحلال آن جلوگیری کنند. این تلاش‌ها به تشکیل جبهه ملّی سوم در سال ۱۳۴۴ انجامید.
در همین زمینه
تپه های اوین، گواه مبارزه یک خلق و مرگ دو دیکتاتور
بنیانگذاری سازمان چریکهای فدایی خلق
اعضای گروه جزنی، ظریفی در بهمن ۱۳۴۷ در دادگاه محاکمه شدند. جزنی ابتدا به حبس ابد و پس از فرجام‌خواهی به ۱۵سال حبس محکوم شد. او تا فروردین ۱۳۴۸ در زندان قصر بود اما به‌دنبال فرار نافرجام یارانش از زندان به قم تبعید شد.جزنی در آن‌جا بیشتر وقتش را به مطالعه و نقاشی می‌گذراند. او بسیاری از جزواتش را در زندان نوشت، جزوات و مطالبی که به وسیله همسرش از زندان خارج می‌شد. وی پس از عملیات نظامی سیاهکل، به اوین منتقل شد.
در همین دوره بود که با به هم پیوستن دو گروه «بیژن جزنی و حسن ضیاظریفی» و «مسعود احمدزاده و امیر پرویز پویان»، سازمان چریکهای فدایی خلق ایران شکل گرفت و با حمله به‌پاسگاه سیاهکل در ۱۹بهمن ۱۳۴۹ مبارزه مسلحانه علیه رژیم شاه را آغاز کرد.
در شبانگاه۲۹فروردین ۱۳۵۴، «بیژن جزنی» همراه با ۶نفر دیگر از چریکهای فدایی خلق به نام‌های حسن ضیاظریفی، احمد جلیلی افشار، مشعوف کلانتری، عزیز سرمدی، محمد چوپان‌زاده و عباس سورکی به‌همراه مصطفی جوان خوشدل و کاظم ذوالانوار دو عضو سازمان مجاهدین خلق در تپه‌های اطراف زندان اوین تیرباران شدند.
روزنامه‌ها فردای آن روز خبر کشته شدن جزنی و یارانش را با تیتر «۹ زندانی در حین فرار از زندان کشته شدند» پوشش دادند. این موضوع تا زمان انقلاب بهمن و دستگیری و محاکمه شکنجه‌گران ساواک مسکوت ماند. در دادگاهِ «آرش» -شکنجه‌گر ساواک – که پس از انقلاب صورت گرفت، وی تشریح کرد که بیژن و یارانش را به تپه‌های اوین برده و در آن‌جا به رگبار گلوله بستند. پیکر او در قطعه ۳۳ بهشت زهرا ردیف ۱۱۹ شماره ۴ به خاک سپرده شد.
بی تردید بیژن جزنی یکی از برجسته‌ترین انقلابیون معاصر ایران بوده است که نقشی تاثیر گذار در تحولات رادیکال ایران بازی کرده است.
