روز چهارشنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۳، دیده‌بان حقوق بشر در گزارشی از افزایش بی‌سابقه اعدام‌ها در ایران و استفاده‌ی حکومتی از آن به‌عنوان ابزاری برای سرکوب اقلیت‌های قومی و مخالفان سیاسی خبر داد. این گزارش به‌ویژه بر روی استفاده از اعدام‌ها به عنوان ابزاری برای ایجاد ترس و وحشت در میان مخالفان و اقلیتها تأکید دارد. به‌گفته‌ی این سازمان، حکومت ایران از این سیاست برای نقض آشکار قوانین دادرسی و حقوق بشر استفاده می‌کند.
یکی از موارد بارز این گزارش، حکم اعدام صادره علیه وریشه مرادی، زندانی سیاسی و عضو «جامعه زنان آزاد شرق کردستان» است. این حکم در تاریخ ۲۰ آبان ۱۴۰۳ توسط شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست ابوالقاسم صلواتی صادر شد. طبق گزارش‌ها، مرادی در زمان بازداشت در سلول انفرادی نگهداری و تحت شکنجه قرار گرفته و از حق دفاع در جلسات دادگاه محروم بوده است. این در حالی است که در کیفرخواست اولیه علیه او، تنها حداکثر ۱۵ سال حبس درخواست شده بود.
دیده‌بان حقوق بشر همچنین به اعدام‌های اخیر در ایران که به‌ویژه علیه اقلیت‌های قومی و فعالان سیاسی صادر شده‌اند، اشاره کرده و اعلام کرد که این احکام به‌طور گسترده‌ای قوانین دادرسی بین‌المللی را نقض می‌کنند. در این میان، صدور حکم اعدام علیه پنج مرد کُرد به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» توسط دادگاه انقلاب ارومیه و صدور احکام مشابه علیه دیگر فعالان سیاسی نیز در همین راستا قرار دارند.
در همین زمینه
سرکوب سیاسی و نقض حقوق بشر در دادگاه‌های ایران
سازمان حقوق بشری در ادامه گزارش خود، به نکات کلیدی درخصوص روند قضائی در ایران اشاره کرده و تأکید کرد که دادگاه‌های انقلاب ایران، به‌ویژه در صدور احکام اعدام، به‌طور مکرر از اصول حقوق بشری و قانونی پیروی نمی‌کنند. ناهید نقش‌بندی، پژوهشگر امور ایران در دیده‌بان حقوق بشر، این روند را نشانگر سیاست سرکوب سیستماتیک و نقض حقوق اساسی شهروندان دانست. به گفته‌ی او، «دادگاه‌های انقلاب ابزار سرکوب سیستماتیک هستند که بدون توجه به اصول دادرسی عادلانه، حکم اعدام صادر می‌کنند.»
این سازمان همچنین از صدور حکم اعدام برای شش نفر در پرونده موسوم به «اکباتان» خبر داد. این احکام به‌ویژه در راستای ایجاد ترس و وحشت در میان مردم و مخالفان سیاسی در نظر گرفته شده‌اند. متهمان این پرونده به‌اتهام‌هایی چون «مشارکت در قتل» محکوم به اعدام شده‌اند. این حکم‌ها توسط شعبه ۱۳ دادگاه کیفری یک تهران در تاریخ ۲۳ آبان ۱۴۰۳ صادر شدند.
افزایش اعدام‌ها و نگرانی‌های بین‌المللی
افزایش اعدام‌ها در ایران همچنان ادامه دارد. دیده‌بان حقوق بشر به‌ویژه از نگرانی‌های مربوط به اعدام‌های شهروندان افغانستانی در ایران سخن گفته و گزارش کرده است که دست‌کم ۴۹ شهروند افغان در سال جاری در ایران اعدام شده‌اند. تنها در ماه گذشته میلادی، ۱۳ مورد از این اعدام‌ها صورت گرفته است. این افزایش اعدام‌ها در شرایطی است که مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در مورد حقوق بشر در ایران، نیز ابراز نگرانی کرده و تأکید کرده است که تعداد اعدام‌ها در ایران به‌طور قابل‌توجهی در چند ماه اخیر افزایش یافته است.
نتیجه‌گیری دیده‌بان حقوق بشر
این گزارش‌ها و اعتراضات جهانی در برابر نقض گسترده حقوق بشر در ایران، نگرانی‌های جدی را درباره وضعیت حقوق بشر در این کشور به‌وجود آورده است. به‌ویژه، استفاده‌ی سیستماتیک از اعدام به‌عنوان ابزاری برای سرکوب اقلیت‌های قومی، فعالان سیاسی، و مخالفان دولت، به‌طور آشکار قوانین بین‌المللی و حقوق بشر را نقض می‌کند. این اقدامات نه تنها باعث تشدید فشارهای اجتماعی و سیاسی در داخل کشور شده، بلکه موجب نگرانی‌های بین‌المللی در خصوص آینده حقوق بشر در ایران شده است.
