رئیس کل بانک مرکزی ؛ دارایی‌های آزادشده همچنان فقط برای کالاهای اساسی و دارو قابل استفاده است
اظهارات عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، درباره آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار از منابع بلوکه‌شده ایران، در عین حال حاوی نکته‌ای قابل توجه بود؛ اینکه این منابع برخلاف تصور عمومی قرار نیست آزادانه در اختیار حکومت ایران قرار گیرد، بلکه همچنان صرفاً برای واردات کالاهای اساسی و دارو قابل استفاده خواهد بود.
همتی در تشریح نتایج مذاکرات میان ایران و آمریکا که با میانجی‌گری قطر و پاکستان انجام شده است، از آزادسازی مرحله‌ای منابع مسدودشده ایران خبر داد و گفت در گام نخست ۱۲ میلیارد دلار از این دارایی‌ها آزاد خواهد شد. با این حال او تأکید کرد که نحوه استفاده از این منابع بر اساس توافقی انجام می‌شود که پیشتر در سال ۱۴۰۲ و در دوران ریاست جمهوری ابراهیم رئیسی میان تهران و واشنگتن شکل گرفته بود.
بر اساس توضیحات رئیس کل بانک مرکزی، چارچوب مورد توافق همان سازوکاری است که منابع آزادشده را به تأمین کالاهای اساسی و دارو محدود می‌کند؛ موضوعی که نشان می‌دهد آزادسازی منابع به معنای دسترسی بدون محدودیت رژیم ایران به این دارایی‌ها نیست. پیشتر رئیس جمهور آمریکا تصریح کرده بود که از این دارایی ها صرفا برای واردات کالاهای اساسی از آمریکا استفاده خواهد شد.
در همین زمینه
سقوط رشد اقتصادی ایران شتاب گرفت
همتی تصریح کرد سالانه بین ۱۰ تا ۱۲ میلیارد دلار برای واردات کالاهای اساسی هزینه می‌شود و به همین دلیل منابع آزادشده در همین بخش مصرف خواهد شد. به گفته او، مزیت این سازوکار آن است که ارزهای دیگری که پیشتر برای واردات کالاهای اساسی اختصاص یافته بودند، آزاد می‌شوند و دولت می‌تواند از آنها برای سایر نیازهای ارزی استفاده کند.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که مقام‌های رژیم ایران سال‌ها از «آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده» به عنوان یک دستاورد اقتصادی یاد کرده‌اند، اما سخنان همتی نشان می‌دهد دست‌کم بخشی از این منابع همچنان تحت محدودیت‌های مشخص هزینه‌کرد قرار دارند و امکان استفاده مستقیم از آنها برای سایر مصارف بودجه‌ای، نظامی یا عمرانی وجود ندارد.
همتی همچنین از معافیت تحریمی صادرات نفت، فرآورده‌های نفتی و محصولات پتروشیمی ایران در دوره ۶۰ روزه مذاکرات خبر داد و آن را عاملی برای کاهش هزینه‌های مبادلات مالی و بهبود شرایط ارزی کشور دانست.
رئیس کل بانک مرکزی در بخش دیگری از سخنان خود به برخی گمانه‌زنی‌ها درباره الزام ایران به خرید کالا از آمریکا واکنش نشان داد و گفت در اسناد امضاشده چنین شرطی وجود ندارد. به گفته وی، منابع آزادشده محدود به خرید کالاهای اساسی و دارو هستند، اما الزامی برای تأمین این کالاها از بازار آمریکا پیش‌بینی نشده است.
اظهارات همتی از این جهت اهمیت دارد که برای نخستین بار یکی از مقام‌های ارشد اقتصادی رژیم به‌صراحت تأیید می‌کند چارچوب استفاده از منابع آزادشده، همان توافقی است که در دولت ابراهیم رئیسی شکل گرفته بود؛ توافقی که دسترسی ایران به این دارایی‌ها را به واردات اقلام بشردوستانه و کالاهای اساسی محدود می‌کرد.
