چرا فرانسه معترضان به اعدام در ایران را تحمل نکرد؟
«وقتی معترضان به اعدام و سرکوب، در قلب اروپا نیز با محدودیت و خشونت مواجه می‌شوند، این پرسش مطرح می‌شود که مرز میان شعار آزادی و عمل به آزادی کجاست؟»
روز ۳۰ خرداد، گروهی از ایرانیان و حامیان آزادی در پاریس گرد هم آمدند تا در یک تظاهرات مسالمت‌آمیز، صدای اعتراض خود را علیه اعدام‌های گسترده و سرکوب سیستماتیک در ایران به گوش جهانیان برسانند. آنان نه خواهان خشونت بودند و نه تهدیدی برای امنیت عمومی محسوب می‌شدند. خواسته آنان ساده و انسانی بود: دفاع از حق حیات و اعتراض به اعدام‌هایی که هر روز خانواده‌های بیشتری را در ایران داغدار می‌کند.
اما آنچه در این روز رخ داد، نه تنها موجب شگفتی بلکه موجب تأسف عمیق بسیاری از ایرانیان و مدافعان حقوق بشر شد. به جای حمایت از حق تجمع و آزادی بیان، نیروهای پلیس با تجمع‌کنندگان برخورد کردند؛ برخوردی که به مجروح شدن تعدادی از شرکت‌کنندگان، از جمله آسیب‌دیدگی‌های جسمی و بازداشت شماری از آنان انجامید.
در همین زمینه
اینجاست که پرسشی اساسی مطرح می‌شود: چگونه ممکن است کشوری که خود را وارث آرمان‌های انقلاب فرانسه، آزادی، برابری و برادری می‌داند، در برابر کسانی قرار گیرد که تنها برای دفاع از آزادی و حق زندگی انسان‌ها به خیابان آمده‌اند؟
موضوع صرفاً یک تجمع یا یک برخورد پلیسی نیست. مسئله، تناقضی است که وجدان عمومی را به چالش می‌کشد. از یک سو، حاکمیتی در ایران به دلیل سرکوب، زندان و اعدام مورد انتقاد گسترده نهادهای حقوق بشری قرار دارد و از سوی دیگر، در قلب اروپا، معترضانی که علیه همین اعدام‌ها صدا بلند کرده‌اند با محدودیت و برخورد مواجه می‌شوند. اگر اعتراض به اعدام جرم باشد، پس تفاوت میان سرکوب آشکار و سرکوبی که پشت واژه‌های زیبا پنهان شده است در چیست؟
فرانسه، کشوری که نامش با انقلاب، آزادی و حقوق بشر گره خورده است، نباید در برابر فشارها و خواسته‌های حکومتی که کارنامه‌اش با زندان و اعدام شناخته می‌شود سر فرود می‌آورد؛ زیرا اعتبار آزادی با معامله بر سر آزادی دیگران حفظ نمی‌شود. هرگاه آزادی در برابر مصلحت سیاسی عقب‌نشینی کند، نخستین قربانی آن حقیقت و آخرین قربانی آن شرافت دموکراسی است.
در همین روز، خانم مریم رجوی بار دیگر بر تعهد خود نسبت به آزادی مردم ایران تأکید کرد و گفت: «تعهد من پیمانی است ناگسستنی برای آزادی همه مردم ایران از هر ملیت، با هر مرام، هر عقیده و با هر دین و هر آیین. تعهد من دفاع از آزادی و شرف و استقلال ایران در برابر هرگونه دیکتاتوری و وابستگی است.»
مقاومت مردم ایران از جهان انتظار ندارند که به جای آنان مبارزه کند. آنان تنها می‌خواهند صدای اعتراضشان خاموش نشود و کسانی که برای دفاع از حقوق بشر و مخالفت با اعدام به میدان آمده‌اند، هدف سرکوب قرار نگیرند. اگر اروپا می‌خواهد همچنان مدعی دفاع از ارزش‌های انسانی باشد، باید نشان دهد که این ارزش‌ها محدود به سخنرانی‌ها و بیانیه‌های رسمی نیست و در عمل نیز از آن‌ها پاسداری می‌کند.
واقعیت این است که آزادی مرز جغرافیایی نمی‌شناسد. هنگامی که صدای آزادی‌خواهی در تهران سرکوب می‌شود و همان صدا در پاریس نیز با مانع روبه‌رو می‌گردد، قربانی مشترک در هر دو صحنه چیزی جز آزادی نیست.
تاریخ تنها سرکوبگران را قضاوت نمی‌کند؛ آنان که می‌توانستند در کنار آزادی بایستند اما سکوت کردند یا راه آزادی‌خواهان را بستند نیز در برابر وجدان بشریت مسئول خواهند بود. مردم ایران این روزها بیش از هر چیز به همبستگی جهانی نیاز دارند، نه به باتوم‌هایی که صدای اعتراض به اعدام و سرکوب را خاموش کنند. آزادی زمانی معنای واقعی خود را می‌یابد که برای همه باشد؛ نه فقط برای کسانی که سخنانشان خوشایند صاحبان قدرت است.
ی. یزدی
۳۱ خرداد ۱۴۰۵
