کودک همسری یا ازدواج زودهنگام به هر ازدواجی گفته می شود که حداقل یکی از طرفین آن کمتر از ۱۸ سال داشته باشد. ازدواج اجباری به ازدواج هایی گفته می شود که در آن یک و یا هر دو طرف رضایت کامل و آزادانه خود را نسبت به وصلت ابراز نکرده باشند.
ازدواج کودکان با توجه به اینکه یکی از طرفین آزادانه و آگاهانه موافقت نکرده است، نوعی ازدواج اجباری محسوب می شود.
ازدواج کودک، زودهنگام و اجباری یک نقض حقوق بشر و یک رویه مضر است که زنان و دختران را به طور نامتناسبی تحت تأثیر قرار می دهد و آنها را از زندگی عاری از هر گونه خشونت باز می دارد.
کودک همسری زندگی و آینده دختران و زنان را در ایران تهدید می‌کند، اراده شان برای تصمیم‌گیری درباره زندگی‌شان را ربوده و آموزش‌شان را مختل می‌کند. آنها را در برابر خشونت، تبعیض و سوء استفاده آسیب‌پذیرتر می‌کند و از مشارکت کامل آنها در حوزه های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی جلوگیری می‌کند.
درباره؛ کودک همسری بیشتر بخوانید
آمار وحشتناک ازدواج کودکان در ایران
داده‌های مرکز آمار ایران نشان می‌دهد در پنج سال گذشته بیش از ۱۳۱ هزار دختر زیر ۱۵ سال ازدواج کرده‌اند که از این تعداد بیش از ۷۵۰۰ نفر در تابستان گذشته بوده است.
به گزارش روز سه‌شنبه ۸ اسفند، پایگاه دولتی تجارت نیوز، مرکز آمار ایران اعلام کرد از سال ۱۳۹۶ به‌طور متوسط سالانه ۳۰ هزار دختر زیر ۱۵ سال ازدواج کرده اند. در این گزارش آمده است که ۱۲۳ پسر زیر ۱۵ سال نیز در پنج سال گذشته ازدواج کرده اند. پیش از این مرکز آمار ایران از افزایش ۱۰ و نیم درصدی نرخ ازدواج دختران ۱۰ تا ۱۴ ساله در سال ۱۳۹۹ نسبت به سال قبل خبر داده بود.
۷۹۱ فرزند متولد شده از مادران ۱۰ تا ۱۴ ساله در سال ۱۴۰۰
پیش از این ایسنا در گزارشی درباره ازدواج کودکان نوشته بود: بر اساس آمار اولیه تعداد تولد در سال ۱۴۰۰ در سال گذشته (بر اساس سن مادر در بدو تولد) که توسط سازمان ثبت احوال کشور منتشر شده است، در شش ماه و ۱۶ روز اول سال ۱۴۰۰، ۷۹۱ کودک از مادرانی با سن ۱۰ تا ۱۴ ساله متولد شده اند.
کودک همسری در ایران یک موضوع فرهنگی نیست. همانند بسیاری دیگر از کاستی ها و فجایع اجتماعی و اقتصادی رژیم آخوندها، ازدواج کودکان نتیجه حاکمیتی است که در آن حقوق بشر، کرامت انسانی، حقوق کودکان و آینده آنها در عمل جایی ندارد. حکومت ایران و مجلس وابسته به خامنه ای از ممنوع کردن یا جرم انگاری ازدواج های زودهنگام امتناع کرده اند. در مقابل کودک همسری در رسانه ها و نماز جمعه ها، مساجد و مؤسسات مذهبی مورد تشویق قرار می گیرد. [۸۰۰ کودک از مادران ۱۰تا ۱۴ سال (کودک همسری) متولد شدند!]
سال ۱۳۹۷ نمایندگان مجلس دهم در طرحی به نام «ممنوعیت ازدواج کودکان» سعی کردند حداقل سن ازدواج دختران را به ۱۶ سال و پسران را به ۱۸ سال افزایش دهند. اما این یک حرکت نمایشی بود و مورد تایید قرار نگرفت.
علیرغم محکومیت گسترده اجتماعی کودک همسری، آخوندها، نمایندگان به اصطلاح اصولگرا و سایر مقامات دولتی همچنان از تلاش برای افزایش حداقل سن ازدواج در ایران جلوگیری می کنند. طبق آمار دولتی هر ساله ده ها هزار دختر زیر ۱۵ سال توسط خانواده هایشان مجبور به ازدواج می شوند. البته این اعداد احتمالاً بسیار بیشتر است، زیرا بسیاری از خانواده‌ها ازدواج های زیر سن قانونی را ثبت نمی‌کنند.
دلایل کودک همسری در ایران
یکی از دلایل اصلی افزایش ازدواج های زیر سن قانونی، در درجه اول فقر افسارگسیخته در ایران است که نتیجه غارت ثروت ملی توسط حاکمیت است که به این پدیده زن ستیز کمک کرده است. در بحران اقتصادی کنونی، خانواده‌های فقیری که برای مراقبت از فرزندان با مشکل مواجه هستند، به ازدواج زود هنگام به عنوان یک گزینه نگاه می کنند.
همسر شدن فرزند در فرهنگی اتفاق می افتد که دختر به عنوان سربار خانواده شناخته می شود که باید هر چه زودتر به خانه شوهر برود و مسئولیت را به دیگری بسپارد. گفته می شود که مبلغی هم کمک نقدی دولتی برای زوجین وجود دارد که به عنوان یک مشوق اضافی عمل می‌کند. [آخرین نمونه جنایت در حق دختران و کودکان ایران]
همچنین گزارش‌های زیادی از سوی مقامات و رسانه‌ها مبنی بر دریافت پول از سوی والدین برای ازدواج دختران زیر سن قانونی، اغلب با مردان بسیار مسن تر، وجود دارد. انسیه خزعلی باصطلاح معاون رئیس جمهور در امور زنان که مخالف ازدواج زیر سن قانونی هم نیست، اخیراً گفته است که پول نقش مهمی دارد.
علاوه بر این، عوامل دیگری مانند اجازه دادگاه یا اعطای وام ازدواج از جمله عواملی است که کودک همسری را تسهیل می‌کند و نشان می‌دهد که ازدواج کودکان در ایران رسماً پذیرفته شده و تأیید می‌شود.
هشدار کارشناسان در ایران
دکتر سیمین کاظمی، جامعه شناس و عضو گروه جامعه شناسی پزشکی و سلامت انجمن جامعه شناسی ایران، معتقد است که بخشی از کودک همسری، معامله و توافقی است که بین والدین دختر و شوهر انجام می شود که به صورت قانونی و به طور رسمی ثبت نشده است. هیچ نظارتی بر آن نیست و تعداد ازدواج هایی که به این صورت انجام شده است، مشخص و ثبت نشده است.
کاظمی با بیان اینکه ازدواج فرزندان قطعاً پیامدهای منفی و جبران ناپذیری از نظر جسمی، روانی و اجتماعی بر سلامتی و خطرات در زایمان دارد، تصریح کرد: در شرایط فرهنگی که کودک همسری قابل قبول است، بلافاصله آنها برای بچه دار شدن تحت فشار قرار می گیرند. سال بعد از ازدواج این بارداری و زایمان زودرس سلامت مادر را به خطر می اندازد.
خودکشی و خودسوزی
خودسوزی و خودکشی قربانیان ازدواج های زود هنگام هرازگاهی در ایران خبرساز می شود. آسیب های جسمی و روحی ناشی از کودک همسری لطمات جبران ناپذیری را به زندگی این کودکان وارد می کند که از جمله آنها می توان به، مرگ و میر مادران جوان، افسردگی، اقدام به خودکشی، طلاق و ترک تحصیل اشاره کرد.
در ۳۰ دی سال ۱۴۰۰ دختری ۱۶ ساله که قربانی ازدواج زود هنگام نیز شده بود، خود را به آتش کشید. این نوجوان اهل شهرستان دلگان در استان سیستان و بلوچستان بود که خانواده‌اش او را مجبور به ازدواج با مردی ۴۰ ساله کرده بودند. [مشکلات زنان ایران در نظام ولایت فقیه؛ از شکاف جنسیتی تا کودک همسری]
این در حالی است که به اصطلاح «قتل های ناموسی» همچنان در ایران رخ می دهد و حداقل هفت کودک و زن در سال جاری در ایران به این شیوه به قتل رسیده اند. آنها عبارتند از: رومینا اشرفی (۱۳ ساله)، شکیبا بختیار (۱۶ ساله)، مبینا سوری (۱۶ ساله)، فائزه ملکی (۲۱ ساله)، ریحانه عامری (۲۲ ساله)، و فاطمه فرهی (۱۹ ساله).
چه باید کرد؟
صحبت از زندگی انسان است. انسانی که یک بار به دنیا آمده و فقط یک بار زندگی می کند. انسان از حقوق اساسی برخوردار است.
یکی از مهمترین حقوق بشر، حق ازدواج و تشکیل خانواده است. کسی که می خواهد ازدواج کند حق انتخاب دارد. باید به رضایت او احترام گذاشت و هیچکس نمی تواند او را مجبور به ازدواج بدون رضایت او کند. این دقیقاً همان چیزی است که در حکومت آخوندها اتفاق نمی افتد. در ذهن زن ستیز این آخوندها، زنان ابزار سرگرمی جنسی هستند و نه بیشتر.
علاوه بر واقعیت تلخی که در بالا ذکر شد، زنان ایران در مقاومت و مبارزه با حاکمیت زن ستیز حاکم نقش بزرگی داشته اند. حضور شگفت‌انگیز آنان در تظاهراتهای اخیر ضد رژیم، خبر ناپسندی برای خامنه ای و دیگر آخوندها است. چون زنان ایران به زودی این حکومت را با همه قوانین و محدودیت های زن ستیزانه اش به خاک خواهند سپرد.
ح. بیضایی
