محدودیت بانکی پنج صرافی رمزارزی؛ دسترسی کاربران به دارایی ریالی‌شان در خطر تأخیر
بانک مرکزی با ابلاغی جدید، دسترسی پنج صرافی رمزارزی از جمله نوبیتکس را محدود کرد. این تصمیم، خدمات برداشت غیرحضوری بانکی را از ساعت ۱۶ روز دوشنبه ۲۰ مهر ۱۴۰۵ هدف گرفته است. میلیون‌ها کاربر برای نقل‌وانتقال دارایی‌هایشان از پلتفرم‌های رمزارزی استفاده می‌کنند. اکنون این کاربران نگران دسترسی به وجوه ریالی و زمان تسویه برداشت‌ها هستند. پرسش این است: چرا به‌جای شفاف‌سازی و ایجاد ثبات در بازار، محدودیت‌ها بار دیگر مستقیماً متوجه دسترسی مردم به دارایی‌هایشان شده است؟
جزئیات ابلاغ بانک مرکزی به بانک‌ها
نامه بانک مرکزی به بانک‌ها، پنج پلتفرم را به‌صراحت نام برده است. این شرکت‌ها عبارت‌اند از راهکار فناوری نویان (نوبیتکس)، سنا ایمن مبادله (بیت‌پین)، نوآوران تجارت الکترونیک رمزینه (رمزینکس)، فناوری زنجیره بلوک ققنوس (ارزینجا) و سکوی تبادل فردا (تترلند). محدودیت مستقیماً بر واریز و برداشت ریالی اثر می‌گذارد.
کاربران تا پیش از ساعت ۱۶ روز دوشنبه می‌توانستند درخواست برداشت ثبت کنند، مشروط بر آنکه محدودیت زودتر اعمال نشود. مدت اعلام‌شده سه روز است، اما احتمال تمدید نیز مطرح شده است. نامه بانک مرکزی به مصوبات جلسات ۱۵ و ۱۹ مهر ۱۴۰۵ کارگروه اقدام مشترک رمزارزها اشاره می‌کند.
درباره مرجع تصمیم‌گیری، روایت‌ها یکسان نیست. یک گزارش از کمیته‌ای در مرکز ملی فضای مجازی خبر می‌دهد. گزارشی دیگر، کمیته‌ای ذیل کارگروه مصوب کمیسیون عالی تنظیم مقررات را نام می‌برد. مبانی حقوقی تصمیم و دامنه دقیق آن تاکنون به‌طور رسمی توضیح داده نشده است.
تأخیر در تسویه ریالی؛ نگرانی اصلی کاربران صرافی‌ها
نوبیتکس اعلام کرده است که محدودیت، مسیرهای بانکی و برداشت‌های ریالی را مستقیماً تحت تأثیر قرار می‌دهد. به گفته این صرافی، اختلال و تأخیر در پرداخت‌ها محتمل است. همچنین راهکار جایگزین قابل اتکایی برای پردازش حجم بالای درخواست‌ها وجود ندارد.
نوبیتکس تصریح کرده است که پایان دوره سه‌روزه، لزوماً به معنای تسویه کامل درخواست‌های معوق نیست. بیت‌پین نیز از تسویه‌های ریالی با تأخیر و از مسیرهایی کندتر از روال همیشگی خبر داده است. واریز ریالی، خریدوفروش و خدمات رمزارزی در این پلتفرم ادامه دارد.
بیشتر بخوانید
کشته شدن آخوند حکومتی یاسر طاهری، امام جماعت مسجد امام حسن عسکری ساری
صرافی‌های مشمول تأکید می‌کنند که موجودی رمزارزی کاربران تغییری نکرده است. با این حال، زمان دقیق دریافت وجه ریالی نامشخص مانده است. صرافی تبدیل نیز اعلام کرده است که نامش در فهرست نیست و خدماتش بدون وقفه ادامه دارد.
محدودیت‌های انباشته و نگاه کارشناسان
محدودیت اخیر نخستین اقدام در این بازار نیست. پیش‌تر نمودار قیمت تتر-تومان از پلتفرم‌ها حذف شد و سقف خرید روزانه هر کاربر روی ۲ هزار تتر بسته شد. معاملات شبانه نیز متوقف می‌شد و اکنون خدمات بانکی هم محدود شده است. به این ترتیب، دامنه محدودیت‌ها از ساعات معاملات به حساب‌های بانکی رسیده و کاربران را با ریسک نقدشوندگی روبه‌رو کرده است.
مهدی بنی‌اسدی، کارشناس اقتصادی، می‌گوید ترکیب محدودیت سه‌روزه بانکی، توقف شبانه معاملات و سقف خرید ۲ هزار تتری، ریسک دسترسی به پول را پررنگ کرده است. به باور کارشناسان، این مجموعه بیش از قیمت، نقدشوندگی واقعی بازار و امنیت سرمایه کاربران را هدف گرفته است.
او فروش تتر، برداشت رمزارزی و برداشت ریالی را سه فرایند فنی متفاوت می‌داند. به گفته او، انتقال دارایی به کیف پول شخصی وابستگی به صرافی را کم می‌کند، اما نگهداری کلید خصوصی را کاملاً بر عهده کاربر می‌گذارد.
نتیجه اینکه محدود کردن خدمات بانکی پنج صرافی رمزارزی، بدون شفاف‌سازی درباره مبانی حقوقی و اهداف این تصمیم، بار دیگر این پرسش را مطرح می‌کند که حاکمیت با چه حقی دسترسی مردم به دارایی‌های خودشان را مختل می‌کند؟ در شرایطی که فساد ساختاری، ناکارآمدی اقتصادی و هزینه‌های سنگین سیاست‌های حکومتی، زندگی مردم را به بحران کشانده، این محدودیت‌ها نگرانی از گسترش دخالت حکومت در دارایی‌های شهروندان را افزایش می‌دهد.
آیا رژیمی که منابع کشور را صرف سیاست‌های نظامی و هزینه‌های جنگ می‌کند، اکنون در پی اعمال کنترل بیشتر بر دارایی‌های مردم برای تأمین هزینه‌های خود است؟ نبود شفافیت درباره اطلاعات مورد مطالبه، مبنای تصمیم‌ها و مسئولیت نهادهای تصمیم‌گیر، این سوءظن را تقویت می‌کند که زیر عنوان نظارت و ساماندهی بازار، زمینه برای کنترل بیشتر منابع مالی مردم فراهم می‌شود.
منابع
- ۱. کدام پلتفرم‌های رمزارزی از سوی بانک مرکزی محدود شدند؟ زومیت ۲۰ مهر ۱۴۰۵
- ۲. بیت‌پین: رفع محدودیت را از مسیر تعامل پیگیری می‌کنیم زومیت ۲۰ مهر ۱۴۰۵
- ۳. به دستور بانک مرکزی، دسترسی 5 پلتفرم رمزارزی به خدمات بانکی قطع شد + جزئیات اکوایران ۲۰ مهر ۱۴۰۵
- ۴. برداشت ریالی در بیت‌پین با تأخیر مواجه شد؛ پیگیری برای رفع محدودیت‌های بانکی توسعه برند ۲۰ مهر ۱۴۰۵
