در گزارشی تحلیلی، واشنگتن‌پست با بررسی بیش از ۹۰ویدیو و گفت‌وگو با کارشناسان و شاهدان عینی، جزئیات انفجار مهیب اخیر در بندرعباس را بازسازی کرده است. بر اساس این گزارش، منشأ حادثه آتش‌سوزی در مواد شیمیایی قابل اشتعال بوده که اغلب در تولید سوخت موشک کاربرد دارند.
به گفته مقام‌های ایرانی، این انفجار که روز شنبه در بندر رجایی، واقع در جنوب ایران، رخ داد، تاکنون دست‌کم ۷۰کشته و بیش از هزارزخمی برجای گذاشته است.
ویدیوهای دوربین‌های مداربسته که برای نخستین بار سه‌شنبه در شبکه‌های اجتماعی منتشر شدند، نشان می‌دهند که لحظاتی پس از ورود و خروج یک لیفتراک به درون کانتینری، شعله‌هایی از آن زبانه می‌کشند و با گسترش دود، آتش‌سوزی شعله‌ور می‌شود. حدود ۹۰ثانیه بعد، انفجار مهیبی رخ می‌دهد.
تحلیل کارشناسان درباره مواد منفجره
گرت کالت، سرتیپ بازنشسته ارتش بریتانیا و متخصص مواد منفجره، با استناد به این تصاویر اظهار داشت که در کانتینر احتمالاً ماده‌ای اکسیدکننده و فشرده وجود داشته است. این مواد در برابر گرما به‌شدت واکنش نشان داده و اکسیژن موردنیاز برای آتش‌سوزی را فراهم می‌کنند.
محمد جمالیان، عضو کمیسیون بهداشت مجلس و از اعضای هیأت اعزامی به بندرعباس، اعلام کرده بود که علت حادثه به سهل‌انگاری یک شرکت بازمی‌گردد؛ شرکتی که محموله‌های شیمیایی را به‌عنوان مواد کم‌خطر اظهار کرده بود.
آغاز حادثه از کجا بود؟
بر اساس گزارش‌ها، آتش‌سوزی از ساعت ۱۲:۰۴ ظهر در پایانه سینای بندر رجایی آغاز شد. دود زردرنگ ابتدا به نارنجی و سپس به خاکستری تغییر رنگ داد و در مدت کوتاهی، شعله‌های آتش وسعت گرفت.
یک کارشناس آمریکایی انفجارها اعلام کرده که این دود احتمالاً ناشی از نیترات بوده و پرکلرات‌ها نیز ممکن است در شدت انفجار نقش داشته باشند.
جورج هربرت، استاد مؤسسه مونتری، نیز با اشاره به رنگ شعله‌ها و دود، احتمال وجود پرکلرات سدیم یا آمونیوم را مطرح کرد؛ موادی که در تولید سوخت موشک‌ها و عملیات معدنی به‌کار می‌روند. ایران هم توان تولید داخلی این ترکیبات را دارد و هم آن‌ها را وارد می‌کند.
تأیید و گزارش‌های بیشتر
بررسی داده‌های گمرکی نشان می‌دهد که مواد شیمیایی پرخطر، از جمله کودهای نیتراتی، به‌طور منظم از این بندر عبور می‌کنند. نیویورک‌تایمز پیش‌تر گزارش داده بود که ماده اصلی این انفجار پرکلرات سدیم بوده؛ یکی از ترکیبات اصلی سوخت جامد موشک.
هم‌چنین فایننشال‌تایمز در گزارشی اعلام کرده بود که این ماده توسط دو کشتی از چین به ایران ارسال شده تا ذخایر موشکی ایران پس از حملات به اسرائیل دوباره پر شود.
شرکت امنیت دریایی بریتانیا، امبری نیز تأیید کرده که انفجار ناشی از نگهداری نادرست این ماده در بندر بوده است.
در همین زمینه
انفجار بندرعباس: فاجعه‌ای ناشی از قاچاق مخفیانه سپاه، نه یک حادثه طبیعی
پیامدها و خسارات
تصاویر ماهواره‌ای پس از فروکش کردن دود، دو گودال به قطر ۲۵ و ۳۲ متر را در محل انفجار نشان می‌دهند. به گفته کالت، این دو گودال نشان می‌دهند که دست‌کم دو کانتینر به‌صورت پی‌درپی منفجر شده‌اند.
بر پایه برآورد کارشناسان، قدرت انفجارها معادل ۵۰ تن تی‌ان‌تی بوده است. البته این عدد ممکن است تا ۳۰درصد حاشیه خطا داشته باشد، چراکه به عوامل مختلفی مانند نوع خاک و عمق گودال بستگی دارد.
اذعان تدریجی رژیم به حجم عظیم خسارت‌ها
سایت حکومتی بهار نیوز نوشت: انفجارِ کانتینر‌ها در اسکله رجایی، بیش از ۹۰درصد کارگران شرکت‌های دریایی را مفقود یا به خاکستر تبدیل کرد. «اسماعیل محمدزاده»، نماینده کارگران، به گواه ایلنا در زیر آوارِ سکو هنوز مفقود است.
این منبع افزود: تجربه حوادث دیگر نشان داده که مدیران ارشد این مجموعه‌ها نه‌تنها متحمل مجازات قضایی نشدند، بلکه با استفاده از پوشش‌های بیمه‌ای، خسارات مالی را جبران کرده و به‌رغم نقض پروتکل‌های ایمنی، فعالیت‌های تجاری خود را در سایه روابط ویژه از سر گرفتند. همان‌ها که حتی با وجود تحریم‌های بین‌المللی، هم‌چنان به مبادلات گسترده کالا ادامه می‌دهند!
رئیس کل دادگستری رژیم در استان هرمزگان نیز گفت بیش از دوهزار و ۱۰۰خودرو در انفجار بندرعباس آسیب دیده‌اند.
جمالیان عضو مجلس حکومتی درباره جزییات فاجعه انفجار بندرعباس گفت: در این حادثه ۱۳۷۵ مصدوم از ابتدا پذیرش شد. در مورد جان‌باختگان هنوز آمار قطعی نداریم… . ممکن است در تعداد نتوانیم در حال حاضر آمار درستی ارائه دهیم. ممکن است پیکرها پخش شده باشد… در مورد تعداد افرادی که هنوز شناسایی نشده‌اند، باید صبر کنیم تا پزشکی قانونی آمار دقیق آن را اعلام کند. الآن تنها معضلی که وجود دارد، بحث شناسایی اجساد است و باید با آزمایشات دی.ان.ای انجام شود تا افرادی هم که مفقود هستند، مشخص شوند.
وی افزود: از یک راننده در بیمارستان که سؤال کردم می‌گفت که دقیقاً جرقه را دیدم و وقتی پودری از آن بلند شد با ۵۰تن بار کامیون دنده عقب گرفتم و تقریباً ۳۰ثانیه بعد انفجار صورت گرفت و کامیون با ۵۰تن بار سه متر بالا می‌رود و پایین می‌آید اما این فرد می‌گفت که همکارش که دنده عقب نگرفته است جلوی چشم من از بین رفت.