وقایع سیاسی و استراتژیک سال ۱۴۰۴ در ایران
در پایان سال ۱۴۰۴ نگاهی گذرا به وقایع سیاسی داخلی و خارجی حکومت ایران در سالی که گذشت میاندازیم:
وقایع فصل بهار سال ۱۴۰۴
۲ فروردین ۱۴۰۴: نامه رئیسجمهور ایالات متحده دونالد ترامپ به خامنهای با هدف آغاز مذاکرات جدید هستهای با ایران نوشته شد. ترامپ در مصاحبهای با شبکه فاکس بیزنس در تاریخ ۷ مارس ۲۰۲۵ از وجود این نامه خبر داد. خامنهای در پاسخ اظهار داشت که هدف ایالات متحده نه حل مسئله بلکه سلطهگری است. با این حال، در تاریخ ۲ فروردین، استیو ویتکاف مدعی شد ایران از طریق واسطهها پاسخ داده و با آغاز مذاکرات موافقت کرده است.
۶ فروردین ۱۴۰۴: کمیته ویژه رئیسجمهور حکومت ایران در دومین گزارش خود به کمیساریای عالی سازمان ملل، هرگونه مسئولیت حکومت در سرکوب قیام ۱۴۰۱ را نفی کرد.
در ۸ فروردین نیز رژیم ایران بنا به گفته یکی از مشاوران خامنهای، نامه دیگری برای ترامپ فرستاد.
۱۵ فروردین ۱۴۰۴: بالا گرفتن انتقاد اصلاحطلبان حکومتی از امتیازدهی پزشکیان به نهادهای امنیتی، بحث «تدارکاتچی بودن دولت» را به تیتر اول رسانهها تبدیل کرد.
فروردین ۱۴۰۴: اعتراضات معیشتی کارگران، بازنشستگان و معلمان به شکلی زنجیرهای و مستمر در اعتراض به وضعیت اقتصادی در سراسر کشور تداوم یافت.
۱۸ فروردین ۱۴۰۴: خزانهداری آمریکا با تحریم شبکه انتقال سلاح به حزبالله و حشدالشعبی، ضربه کاری به زنجیره پشتیبانی رژیم وارد کرد.
۱۸ فروردین ۱۴۰۴: استقرار ارتش لبنان در مرزها برای جلوگیری از قاچاق سلاح، مسیر تدارکاتی زمینی تهران به مدیترانه را با بنبست و شکست استراتژیک مواجه ساخت.
۲۵ فروردین ۱۴۰۴: حذف فرماندهان کلیدی گروههای شبهنظامی در عراق توسط حملات هدفمند، نفوذ منطقهای خامنهای و سیاست جنگهای نیابتی او را با چالشی جدی روبرو کرد.
۱ اردیبهشت ۱۴۰۴: فشار هماهنگ غرب بر دولت لبنان برای اجرای قطعنامه ۱۷۰۱ و خلع سلاح حزبالله، نشاندهنده آغاز دوران فرسایش نفوذ استراتژیک تهران در بیروت بود.
۶ اردیبهشت ۱۴۰۴: عراقچی با اشاره به روند نزولی روابط با تروئیکای اروپایی، پیشنهاد داد برای جلوگیری از بحران، مذاکرات هستهای فوراً از سر گرفته شود.
مذاکره در خارج و موج انفجاری جامعه در داخل در بهار سال ۱۴۰۴
۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۴: ایران و ایالات متحده مجموعهای از مذاکرات را با هدف دستیابی به توافق صلح هستهای آغاز کردندکه این روند پس از نامهای از سوی رئیسجمهور آمریکا دونالد ترامپ به خامنهای آغاز شد. پس از گذشت این مهلت بدون حصول توافق، اسرائیل به ایران حمله کرد.
در اردیبهشت و خرداد ایران در حالی به مذاکرات هستهای با آمریکا و اروپا ادامه داد که در داخل کشور اعتصابهای گسترده، از جمله اعتصاب سراسری کامیونداران، بازتاب بحران عمیق اقتصادی بود. همزمان، نهادهای حقوق بشری از ادامه موج اعدامها هشدار دادند و این روند را نشانهای از اعدام به عنوان یکی از ستونهای حکومت ایران برای کنترل اجتماعی دانستند.
۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۴: مجمع تشخیص مصلحت نظام پس از سالها معطلی، سرانجام با الحاق مشروط ایران به کنوانسیون بینالمللی پالرمو موافقت کرد.
اردیبهشت تا تیر ۱۴۰۴: گسترش اعتراضات کشاورزان به سیاستهای منابع طبیعی و کمآبی، نشاندهنده سرایت بحران از مراکز شهری به مناطق پیرامونی بود.
۶ خرداد ۱۴۰۴: محمدباقر قالیباف موفق شد برای ششمین سال متوالی بر صندلی ریاست مجلس تکیه زده و جایگاه خود را در مجلس تثبیت کند.
۶ خرداد ۱۴۰۴: وزیر خارجه دانمارک در صحن پارلمان این کشور، رسماً خواستار قرار گرفتن نام سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی اتحادیه اروپا شد.
۲۳ خرداد ۱۴۰۴: آغاز رسمی «جنگ ۱۲ روزه» با حملات حملات پیشدستانه اسرائیل به تاسیسات موشکی و هستهای ایران در پی شکست مذاکرات و زیرساختهای انرژی در بندرعباس و بوشهر.
۲۹ خرداد ۱۴۰۴: انهدام بخشی از سیستم پدافندی اس-۳۰۰ در اصفهان توسط پهپادهای انتحاری؛ همزمان نبرد سنگین گروههای نیابتی در مرز لبنان و سوریه شدت یافت.
۳۰ خرداد ۱۴۰۴: حسن روحانی در دیدار با برخی مراجع قم، از آنها خواست برای عقبنشینی خامنهای از مواضع اتمی و تنشهای جنگی اخیر اقدام کنند.
وقایع فصل تابستان سال ۱۴۰۴
۱ تیر ۱۴۰۴: ورود مستقیم آمریکا به جنگ و بمباران سایتهای هستهای نطنز، فردو و اصفهان توسط بمبافکنهای بی۲.
۴ تیر ۱۴۰۴: با میانجیگری مستقیم قطر و روسیه، آتشبس در جنگ ۱۲ روزه برقرار شد؛ این جنگ اقتصاد سال ۱۴۰۴ را به لبه پرتگاه فروپاشی کشاند.
۱۴ تیر ۱۴۰۴: مجلس طرح تشدید مجازات همکاری با اسرائیل را بررسی کرد؛ طرحی که منتقدان آن را ابزاری فاقد منطق حقوقی برای سرکوب شهروندان میدانند.
۲۱ تیر ۱۴۰۴: انتشار مصاحبه پزشکیان با تاکر کارلسون، موجی از حملات تند جبهه پایداری را به همراه داشت که خواهان استیضاح و عزل فوری او شدند.
۲۵ تیر ۱۴۰۴: تشدید فیلترینگ پس از جنگ ۱۲ روزه به بهانه امنیت ملی، محدودیتهای بیسابقهای برای شهروندان و فعالان کسبوکارهای آنلاین ایجاد کرد.
۲۸ تیر ۱۴۰۴: بازگشت کاظم صدیقی به تریبون نماز جمعه تهران علیرغم اتهامات سنگین فساد مالی و غصب اموال عمومی، خشم و اعتراض عمومی را برانگیخت.
۳۰ تیر ۱۴۰۴: لایحه دو فوریتی دولت برای مقابله با محتوای خبری خلاف واقع در فضای مجازی، توسط پزشکیان و وزیر دادگستری جهت تصویب به مجلس رفت.
۳۱ تیر ۱۴۰۴: روزنامه کیهان سخنان عراقچی در فاکسنیوز را محکوم کرد و گفتگوهای دیپلماتیک وی را به مثابه «التماس برای آتشبس» و ناشی از ضعف دانست.
شکاف در جناحین حکومت در تابستان سال ۱۴۰۴
۳ مرداد ۱۴۰۴: تصویب لایحه جنجالی «صیانت از فضای مجازی ۲» در مجلس که باعث تشدید شکاف بین دولت پزشکیان و جریان تندرو حاکم بر پارلمان شد.
۵ مرداد ۱۴۰۴: مجلس لایحه جرمانگاری انتشار اخبار خلاف واقع را تصویب کرد و همزمان جبهه اصلاحات بسته پیشنهادی برای تغییرات بنیادین در سیاستها ارائه داد.
۸ مرداد ۱۴۰۴: دولت پزشکیان در پی اعتراضات گسترده و بیم از واکنشهای اجتماعی، لایحه جنجالی مقابله با اخبار خلاف واقع در فضای مجازی را مسترد کرد.
۱۱ مرداد ۱۴۰۴: اصلاحطلبان حکومتی از ترس فروپاشی در صورت تقابل نظامی با آمریکا و اسرائیل، ناامیدانه خواستار ترک مخاصمه و پایان تنشهای جنگی شدند.
۱۲ مرداد ۱۴۰۴: کاظم صدیقی، رئیس ستاد امر به معروف، پس از افشای اختلاس هزار میلیارد تومانی مربوط به باغ ازگل، با موافقت خامنهای از سمت خود کنارهگیری کرد.
۱۲ مرداد ۱۴۰۴: حملات پهپادی در مرز عراق و سوریه منجر به کشته شدن فرماندهان ارشد حشدالشعبی و اختلال در مدیریت میدانی بازوهای اجرایی ایران در منطقه شد.
۱۴ مرداد ۱۴۰۴: علی لاریجانی با حکم مسعود پزشکیان به سمت دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد تا پس از سالها دوباره به این جایگاه بازگردد.
۱۶ مرداد ۱۴۰۴: تلاش صد نفر از نمایندگان مجلس برای استیضاح عباس علیآبادی، وزیر نیرو، به دلیل ناتوانی در مدیریت بحران انرژی رسماً کلید خورد.
۲۱ مرداد ۱۴۰۴: سخنگوی نیروی انتظامی اعلام کرد که در جریان وقایع مربوط به جنگ ۱۲ روزه، حدود ۲۱ هزار نفر به عنوان مظنون بازداشت شدهاند.
جدال جناحی و تشدید تنش با غرب در تابستان سال ۱۴۰۴
۲۶ مرداد ۱۴۰۴: جبهه اصلاحات حکومتی در بیانیهای پساجنگ، خواستار اصلاحات ساختاری، محدود شدن نقش نظامی سپاه و توقف کامل غنیسازی اورانیوم شد.
۲۷ مرداد ۱۴۰۴: روزنامه کیهان در یادداشتی تند، بیانیه جدید جبهه اصلاحات حکومتی درباره تغییرات سیاسی و نظامی را سندی همسو با اهداف کودتا توصیف کرد.
۲۸ مرداد ۱۴۰۴: تبدیل قطعه ۴۱ بهشتزهرا (محل دفن اعدامشدگان سیاسی دهه ۶۰) به پارکینگ توسط شهرداری، با موجی از انتقادات فعالان مدنی روبرو شد.
۱ شهریور ۱۴۰۴: کشته شدن چندین فرمانده میدانی برجسته حزبالله لبنان در پی حملات هوایی اسرائیل، ضربه سنگین دیگری بر پیکره نیروهای تحت حمایت تهران وارد آورد.
۳ شهریور ۱۴۰۴: محسنی اژهای با تاختن به بیانیه جبهه اصلاحات حکومتی، امضاکنندگان آن را به غفلت و حرکت در مسیر خواستههای دشمنان نظام متهم کرد.
۳ شهریور ۱۴۰۴: رسانهها با اشاره به کسری بودجه ۸۰۰ تریلیونی، تأکید کردند که دولت دیگر توان تامین هزینههای هنگفت گروههای نیابتی را در بودجه عمومی ندارد.
۴ شهریور ۱۴۰۴: رافائل گروسی از بازگشت نخستین گروه از بازرسان آژانس به ایران خبر داد و اعلام کرد گفتگوها برای ازسرگیری نظارتهای اتمی آغاز شده است.
۴ شهریور ۱۴۰۴: مقامات ارشد آمریکایی در بیروت به طور رسمی خواهان خلع سلاح حزبالله شدند و هرگونه کاهش تنش از سوی اسرائیل را مشروط به این اقدام دانستند.
۵ شهریور ۱۴۰۴: پارلمان اروپا با رای به تروریستی اعلام کردن کل بدنه سپاه، روابط دیپلماتیک و اقتصادی تهران با قاره سبز را وارد مرحلهای از بنبست و انزوای تاریخی کرد.
۶ شهریور ۱۴۰۴: تروئیکای اروپایی (آلمان، فرانسه و انگلیس) رسماً فرایند اسنپبک یا مکانیسم ماشه را به دلیل نقض تعهدات هستهای توسط ایران کلید زدند.
۲۵ شهریور ۱۴۰۴: دیدهبان حقوق بشر اعلام کرد که مقامات ایران هیچ تحقیقات بیطرفانهای درباره نقض فاحش حقوق بشر در جریان اعتراضات ۱۴۰۱ انجام ندادهاند.
وقایع فصل پاییز سال ۱۴۰۴
در ۳ مهر ۱۴۰۴: مجلس طرح «خروج فوری از انپیتی» را به مورد بررسی قرار داد.
۱۳ مهر ۱۴۰۴: برخلاف تأکید خامنهای بر وحدت قوا، مجلس فرآیند استیضاح چهار وزیر کلیدی دولت در بخشهای نیرو، راه، کشاورزی و کار را آغاز کرد.
۲۰ مهر ۱۴۰۴: ناطق نوری اشغال سفارت آمریکا را سرآغاز گرفتاریهای کشور نامید که این اظهارات منجر به حملات تند جناح تندرو علیه وی شد.
۲۱ مهر ۱۴۰۴: نشست شرمالشیخ بدون حضور ایران و نزدیکی اعراب به محور آمریکا-اسرائیل، نشاندهنده شکست سنگین سیاست خارجی نظام در جلوگیری از انزوای منطقهای بود.
۲۵ مهر ۱۴۰۴: گزارشها از ورود ۸۰ هزار مأمور تحت عنوان آمر به معروف برای اعمال فشار مضاعف بر زنان در زمینه حجاب اجباری حکایت داشت.
۱ آبان ۱۴۰۴: حزب توسعه ملی با هشدار نسبت به «وضعیت فرساینده» کشور، تنها راه خروج از انزوای استراتژیک را تنشزدایی با قدرتهای جهانی دانست.
۳ آبان ۱۴۰۴: کمیته بررسی رفع فیلترینگ در شورای عالی فضای مجازی، علیرغم مطالبات عمومی، مجدداً به بازگشایی تلگرام، یوتیوب و اینستاگرام رأی منفی داد.
۴ آبان ۱۴۰۴: آذر منصوری در مصاحبهای تند، عملکرد ضعیف پزشکیان و امتیازدهیهای گسترده او به جناح مقابل برای بقای دولت را به نقد کشید.
۹ آبان ۱۴۰۴: نماینده ویژه دولت ترامپ در امور عراق از حمایت قاطع واشینگتن از بغداد برای مقابله با دخالتهای حکومت ایران و گروههای شبهنظامی وابسته به آن خبر داد.
۱۶ آبان ۱۴۰۴: خزانهداری آمریکا شبکههای مالی و صرافیهای دخیل در انتقال دهها میلیون دلار پول نفت و انرژی به حزبالله لبنان را تحت تحریمهای جدید قرار داد.
ادامه جدال بر سر قدرت در پاییز سال ۱۴۰۴
۲۱ آبان ۱۴۰۴: انتصاب اسماعیل سقاباصفهانی به ریاست سازمان مدیریت راهبردی انرژی، موجی از واکنشهای انتقادی را در ساختار سیاسی و رسانهای ایجاد کرد.
۲۸ آبان ۱۴۰۴: محمد خاتمی با هشدار درباره تهدیدات بیسابقه علیه ایران، از شیوه حکمرانی فعلی و بازداشت فعالان مدنی و سیاسی به شدت انتقاد کرد.
۲۹ آبان ۱۴۰۴: تحریمهای گسترده واشینگتن علیه ۱۷ نهاد و کشتی مرتبط با صادرات نفت ایران، با هدف خشکاندن منابع مالی برنامههای اتمی و منطقهای اعمال شد.
۱ آذر ۱۴۰۴: تحریم شبکه صرافیهای نیروی قدس توسط آمریکا، دسترسی تهران به منابع ارزی نقد برای تامین حقوق و مزایای نیروهای تحت امرش در خارج را قطع کرد.
۴ آذر ۱۴۰۴: افشای استفاده حامیان محدودسازی اینترنت از «سیمکارتهای سفید» و بدون فیلتر، موجی از اعتراض به تبعیض در دسترسی به فضای مجازی را برانگیخت.
۶ آذر ۱۴۰۴: تاکید مستمر آمریکا و اسرائیل بر ضرورت خلع سلاح حزبالله و مهار شبهنظامیان عراقی، از فرسایش تدریجی برگهای برنده ایران در منطقه حکایت دارد.
۱۳ آذر ۱۴۰۴: رئیس قضاییه خامنهای در یزد با ناهنجاری خواندن وضعیت پوشش، تأکید کرد که با مسببان وضعیت فعلی حجاب بدون عقبنشینی برخورد خواهد شد.
۱۴ آذر ۱۴۰۴: درخواست علنی واشینگتن از بغداد برای برچیدن گروههای شبهنظامی وابسته به ایران، نشانه آشکار کاهش نفوذ تهران در مهمترین سنگر منطقهای حکومت ایران است.
۲۲ آذر ۱۴۰۴: رسانهها از تدوین طرح جدیدی در مجلس با عنوان «صیانت از صوت و تصویر فراگیر» برای اعمال محدودیتهای سختگیرانهتر در فضای مجازی خبر دادند.
۳۰ آذر ۱۴۰۴: قالیباف با اشاره به بحران ارز و گرانیها، تهدید کرد که اگر دولت کابینه را ترمیم نکند، مجلس فرآیند استیضاح وزرا را آغاز خواهد کرد.
وقایع فصل زمستان سال ۱۴۰۴
۷ دی ۱۴۰۴: شروع اعتراضات سراسری «دیماه» با محوریت جوانان و زنان در تهران؛ شعارها مستقیماً راس هرم قدرت را نشانه گرفتند.
۸ دی ۱۴۰۴: رئیس کل بانک مرکزی در اوج بحران ارزی استعفا داد؛ اقدامی که تلاشی برای مهار فشارها بود اما تأثیری بر اصلاحات ساختاری نداشت.
۸ دی ۱۴۰۴: انتصاب مجدد همتی به بانک مرکزی توسط پزشکیان، به عنوان دهنکجی به مجلس تلقی شد و روابط دو قوه را به مرز انفجار رساند.
۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ که خامنهای دهها هزار نفر از ایرانیان معترض را همراه با قطع اینترنت قتل عام کرد.
۱۱ دی ۱۴۰۴: شورای حقوق بشر سازمان ملل طی برگزاری یک نشست اضطراری، با تصویب قطعنامهای سرکوب شدید معترضان در ایران را به شدت محکوم کرد. این قطعنامه با ۲۵ رای مثبت، ۷ رای منفی از سوی چین، کوبا، هند، عراق، پاکستان، ویتنام، اندونزی و ۱۴ رای ممتنع به تصویب رسید.
۲۸ دی ۱۴۰۴: حمله سایبری بیسابقه به صدا و سیما و فراخوان برای سرنگونی کامل نظام در بحبوحه خلاء قدرت.
در ۸ بهمن ۱۴۰۴، آمریکا تحریمهای جدید علیه مقامات سرکوبگر از جمله علی لاریجانی اعمال کرد و ترامپ از ایرانیها خواست رژیم را سرنگون کنند.
۹ بهمن ۱۴۰۴ اتحادیه اروپا به دنبال کشتار دهها هزار نفر از معترضان در خیزش ۱۴۰۴ ایران، سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار داد.
۱۲ بهمن ۱۴۰۴: دور جدید مذاکرات اضطراری در دوحه بین نمایندگان شورای انتقال قدرت و طرف آمریکایی برای جلوگیری از حمله نظامی احتمالی به ایران.
۷ اسفند ۱۴۰۴: توقف مذاکرات هستهای در ژنو به دلیل اصرار تیم ترامپ بر شرط «غنیسازی صفر» و بازگشت ذخایر اورانیوم.
از عملیات مقاومت ایران تا جنگ خارج در اسفند سال ۱۴۰۴
۴ اسفند ۱۴۰۴: ستاد فرماندهی مجاهدین در داخل کشور اعلام کرد از بامداد روز دوشنبه ۴ اسفند تا بعدازظهر دوشنبه در سلسلهای از درگیریها با نیروهای رژیم که از بیتالعنکبوت خامنهای در هنگام اذان صبح آغاز شد، بیش از ۱۰۰ مجاهد شهید یا دستگیر شدهاند.
۹ اسفند ۱۴۰۴: حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران و مرگ علی خامنهای، کشور وارد یک دوره سه روزه سکوت مطلق خبری و سپس آشوبهای پراکنده شد. در این روز همچنین عبدالرحیم موسوی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، محمد پاکپور فرمانده کل سپاه پاسداران، علی شمخانی دبیر شورای عالی دفاع، عزیز نصیرزاده وزیر دفاع و شماری دیگر از مقامات ارشد نظامی و اطلاعاتی حکومت ایران کشته شدند.
۹ اسفند ۱۴۰۴: اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت برای انتقال حاکمیت به مردم ایران و برپایی جمهوری دموکراتیک بر اساس برنامه ۱۰مادهیی خانم مریم رجوی
۱۰ اسفند ۱۴۰۴: تشکیل «شورای عالی رهبری موقت» برای جلوگیری از فروپاشی ساختار اداری و نظامی در میان دعواهای شدید جناحهای قدرت.
در ۱۲ اسفند ۱۴۰۴، حزبالله لبنان به تلافی مرگ خامنهای حملات موشکی به اسرائیل آغاز کرد و جنگ منطقهای گسترش یافت.
در ۱۷ اسفند ۱۴۰۴، مجتبی خامنهای به عنوان رهبر جدید معرفی شد و «شورای عالی رهبری موقت» منحل گردید.
۲۶ اسفند ۱۴۰۴: کشته شدن علی لاریجانی (دبیر شورای عالی امنیت ملی) و غلامرضا سلیمانی (رئیس بسیج) در حملات هوایی و سیداسماعیل خطیب وزیر اطلاعات رژیم
۲۷ اسفند ۱۴۰۴: تداوم حملات هوایی به مراکز استراتژیک و پادگانهای سپاه همزمان با زمزمههای تغییر رژیم.
جمع بندی تحولات یک ساله
مرور شتابان تحولات سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که ایران تحت حاکمیت آخوندها در این سال یکی از کانونهای اصلی خبرساز در تحولات جهانی بوده است. تجربه دو جنگ طی یک سال، تجربه یک قیام گسترده همراه با سرکوب خونین که مشروعیت رژیم را کاملا زایل کرد و کشته شدن خامنهای شخص اول مملکت از برجستهترین تحولات این سال بود.
به باور بسیاری از تحلیلگران جهانی با مجموعه تحولاتی که جامعه ایران در سال ۴۰۴ تجربه کرده است، نه تنها جامعه ایران به عقب باز نخواهد گشت بلکه سرنگونی و تباه شدن حاکمیت آخوندها به امری حتمی تبدیل شده است.
