نتیجه مذاکرات برجام با توجه به انفجار در نظنر و تخریب عمده آن، اعلام خبر غنی‌سازی ۶۰ درصدی اورانیوم از جانب ایران، نگرانی آمریکا و فرانسه پیرامون خبر غنی‌سازی ۶۰ درصدی و جنگ غیرمستقیم بین حکومت ایران و اسرائیل چه خواهد شد؟
در ۲۲ فروردین ۱۴۰۰ سایت نطنز با انفجاری مواجه شد. ایران متعاقبا اعلام کرد غنی‌سازی ۶۰ درصدی اورانیوم را شروع خواهد کرد، این در حالی بود که نشست سوم دور اخیر مذاکرات برجام قرار بود در روز چهارشنبه ۲۵ فروردین در وین برگزار شود اما یک روز به تعویق افتاد.
کرونا یا غنی‌سازی ۶۰ درصدی علت تاخیر مذاکرات؟
ابتلای یکی از اعضای طرف مذاکره در نشست وین به ویروس کرونا به عنوان دلیل تاخیر یک‌روزه مذاکرات اعلام شد، اما به نظر می‌رسد اعلام خبر غنی‌سازی ۶۰ درصدی علت اصلی این تاخیر باشد.
رایزنی جوزپ بورل؛ رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا با آنتونی بلینکن وزیر خارجه آمریکا پیرامون این مذاکرات، بر این نظر دامن زد. جن ساکی سخنگوی کاخ سفید نیز این اقدام را تحریک‌آمیز خواند.
اما در این بین آیا حکومت ایران قادر به غنی‌سازی ۶۰ درصدی می‌باشد در جایی که نظارت‌ها بر سایتهای هسته‌ای آن آفلاین شده و ارگان مستقلی نمی‌‌تواند آن را تایید کند و یا این فقط روکردن یک برگ، برای چانه‌زنی و تغییر نتیجه مذاکرات برجام است؟
صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی در پاسخ به این سوال می‌گوید «مقدمات اجرای غنی‌سازی ۶۰ درصد را انجام داده‌ایم» و اشاره‌ای به شروع و انجام آن نمی‌کند.
«جنگ مستقیم» و «جنگ غیرمستقیم»
بعد از روی کار آمدن بایدن و شروع مذاکرات برجامی دو اصطلاح «دیپلماسی مستقیم» و «دیپلماسی غیرمستقیم» بر سرزبان‌ها افتاده است، حال باید به این اصطلاحات، «جنگ مستقیم» و «جنگ غیرمستقیم» بین حکومت ایران و اسرائیل را نیز افزود.
ظریف اسرائیل را در صورت مسئول شناخته‌شدن در حمله به نطنز، تهدید به پاسخ متقابل کرده و در نامه به دبیر کل ملل متحد، حمله به نطنز را «جنایت جنگی» عنوان و به اقدامات اسرائیل علیه برنامه هسته‌ای ایران در چندین مورد پیش از این اشاره کرده است.
اما در نهایت برای اینکه نتیجه مذاکرات برجام به ضرر حکومت نشود اعلام داشته که «از هر گونه قضاوت نهایی» در خصوص حمله به نظنز خودداری می‌کند.
زاکانی رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس حکومت، علت انفجار را وجود ۱۳۶ کیلوگرم مواد منفجره در داخل یک مجموعه هسته‌ای تعمیراتی که از خارج برگشته بود اعلام کرد و افزود «چندین هزار» سانتریفیوژ و بخش عمده‌ای از امکانات غنی‌سازی آسیب دیده و از بین رفته است.
حمله به نطنز مانعی بر سر مذاکرات برجام
حمله به نطنز میتواند به عنوان مانعی در مذاکرات برجامی عمل کند چرا که شاید بتوان گفت برگ برنده حکومت ایران، یعنی افزایش غنی‌سازی بیش از حد مجاز را، سلب کرده و دست حکومت ایران در چانه‌زنی در مذاکرات برجامی خالی‌تر می‌شود.
ترجمان جملات ظریف نیز بدین معناست که با وجود حمله مجدد و مخرب به تاسیسات نطنز، حکومت ایران کماکان، آن‌چنان به برگشت به برجام و لغو تحریم‌ها نیاز دارد که حاضر است هر اقدامی از این سنخ را، در عمل نادیده بگیرد هر چند در تبلیغات در قالب تهدید سخن بگوید.
سخنان برافروخته ظریف تایید واضح این امر است وقتی که بعد از حمله به نظنز گفت: «یا اگر فکر کردند ایران را از پیگیری رفع تحریم‌ها… می‌توانند باز بدارند قمار بسیار بدی کردند»
به دنبال جدال‌های لفظی و عملی روزهای پیشین، روز سه‌شنبه ۲۳ فروردین کشتی اسرائیلی در نزدیکی بندر فجیره امارات مورد حمله قرار گرفت.
آنطور که به نظر می‌آید «جنگ غیرمستقیم» بین حکومت ولایت فقیه و اسرائیل در حال تبدیل‌شدن به «جنگ مستقیم» است.
دستور غنی‌سازی ۶۰ درصدی توسط خامنه‌ای
در بین مذاکرات و جدال‌ها، سخنان خامنه‌ای در ۴ اسفند ۱۳۹۹ مبنی بر احتمال غنی‌سازی ۶۰ درصدی برای «پیشران هسته‌ای یا مسائل دیگر» اکنون در دستور کار حکومت قرار گرفته است.
پیشتر در توضیح «مسائل دیگر» مورد اشاره‌ی خامنه‌ای، عنوان شده بود که ایران، اورانیوم ۶۰ درصدی را برای سوخت کشتی‌های با قدرت هسته‌ای نیاز دارد در حالی که حکومت ایران از کشتی‌های مورد اشاره حتی یک فروند در اختیار ندارد!
با این توصیفات غنی‌سازی ۶۰ درصدی نقض فاحش و بسیار جدی برجام [طبق برجام تنها تا ۳.۷ درصد غنی‌سازی مجاز بوده است] تلقی می‌شود که هم میتواند تروئیکای اروپایی را به جبهه آمریکا رهنمون کرده و در صورت پیشرفت بیشتر نقض برجام، یکی از سه کشور اروپایی را وادار به چکاندن مکانیزم ماشه کند و هم میتواند حملات بیشتر اسرائیل به تاسیسات هسته‌ای ولایت فقیه را در پی داشته باشد.
غنی‌سازی ۹۰ درصدی و نگرانی‌های جهانی
علاوه بر خبر غنی‌سازی ۶۰ درصدی، پیش از این و در ۱۸ دی ۱۳۹۹ صالحی؛ معاون روحانی و رئیس سازمان انرژی اتمی نظام سخن از احتمال غنی‌سازی ۹۰ درصدی به میان آورده بود. برای ساخت بمب هسته‌ای غنی‌سازی در حد ۹۰ درصد کافیست.
بنیامین نتانیاهو؛ نخست‌وزیر اسرائیل در ۲۲ فروردین و پس از حمله به نطنز اعلام کرد «هیچ اطمینانی نیست که وضعیت فردا مانند امروز باشد و فرصتی که امروز در دسترس است ممکن است در آینده فراهم نباشد».
نتانیاهو همچنین روز ۲۳ فروردین و پس از دیدار با لوید آستین وزیر دفاع آمریکا به صراحت اعلام کرد «هرگز اجازه نمی‌دهم ایران به توانایی هسته‌ای دست یابد.»
علاوه بر آن جیک سالیوان؛ مشاور امنیت ملی کاخ سفید به همتای اسرائیلی خود اطمینان داد که «ایران هرگز به بمب هسته‌ای دست نخواهد یافت».
حال با تمامی این تفاسیر؛ با مخالفت شدید اسرائیل با برگشت به برجام و حملات به سایتهای هسته‌ای، به نظر می‌رسد حکومت ایران در مذاکرات برجامی از خواسته‌های حداکثری خود کوتاه بیاید و به برجام ۲۰۲۱ تن دهد. برجامی که شاید تضمینی برای بقای عمر حکومت ولایت فقیه نباشد.
