اگر سال ۱۴۰۰ در ایران را در حوزه‌های اقتصاد، عدالت اجتماعی و آزادی بررسی کنیم صرف نظر از زوایای مختلف، می‌توان موارد زیر را بصورت واقعیت‌های غیرقابل انکار و به روشنی دید.
سال ۱۴۰۰ سال سختی بیشتر، برای مردم عادی، سال چالش‌های بیشتر برای خامنه‌ای و آخوندها، و سال موفقیت و پیشرفت بسیار برای مقاومت ایران بود.
بیش از ۱۳۰۰۰ اعتراض در سال ۱۴۰۰ در سراسر ایران
در سال ۱۴۰۰ اعتراضات و ناآرامی‌های اجتماعی هم از نظر پراکندگی جغرافیایی و هم از نظر تنوع گروه‌های معترض گسترش زیادی داشتند.
خبرگزاری‌ها در داخل و خارج ایران در مجموع ۲۷۶۹ اعتراض صنفی-کارگری و ۷۶۰ اعتصاب را در طول سال گذشته ثبت کردند. پرستاران و پزشکان، کشاورزان و سرمایه گذاران بورس و یا سپرده گذاران مؤسسات مالی و اعتباری، و بازنشستگان از جمله معترضان بودند.
به طور خلاصه، بیش از ۱۳۰۰۰ تظاهرات در سال ۱۴۰۰، حکایت از افزایش سه برابری اعتراضات در سراسر ایران دارد. [ایران در تنگنای اقتصادی ناشی از یک حاکمیت ضد توسعه]
اگر چه خبر این اعتراضات به ویژه از طریق فضای مجازی به گوش مردم می‌رسد، اما رسانه‌های اصلی همانطور که انتظار می‌رفت نقش فریبکارانه‌ای در پوشش این اعتراضات مردمی داشتند. نگاهی به تیترهای اصلی و مطالب صفحات محلی روزنامه‌های دولتی و صفحات خبرگزاری‌های رسمی، گویای این واقعیت است که سعی در مخدوش کردن این واقعیت داشتند.
حق اعتراض و تجمع در اصل ۲۷ قانون اساسی
لازم به ذکر است که اصل ۲۷ قانون اساسی همین حکومت حق اعتراض و تجمع را به رسمیت شناخته است. در فصل سوم که به عنوان فصل حقوق ملت شناخته می‌شود به موضوع حق الناس پرداخته شده است.
اما برگزاری تجمعات در ایران همواره با خطرات امنیتی مختلفی از جمله درگیری با پلیس یا نیروهای امنیتی و لباس شخصی‌ها، بازداشت، زندان، شکنجه و حتی اعدام همراه بوده است.
اعتصابات، اعتراضات و تظاهرات کارگران صنایع مختلف
حدود ۸۰۰۰ مورد از اعتراضات سال ۱۴۰۰ مربوط به کارگران زحمتکش بود. اعتصاب کارگران صنایع نفت و پتروشیمی بعنوان نمونه یکی از آنها بود.
در آخرین روزهای بهار سال گذشته، کارگران قراردادی پروژه‌ها و پالایشگاه‌های نفت و گاز در اعتراض به استثمار نیروی کار، دستمزد پایین، شرایط سخت کار و تبعیض بین کارگران قراردادی و غیرقراردادی دست به اعتصاب زدند.
اعتصاب کارگران به سرعت به بیش از ۱۰۰ پروژه و پالایشگاه سرایت کرد و کارگران معترض برخی مراکز دست از کار کشیده و محل کار خود را ترک کردند.
معلمان و مربیان:
فرهنگیان حداقل ۱۹۰۰ اعتراض را به نام خود ثبت کردند. این اعتراضات شامل اعتصاب معلمان و فرهنگیان در استان‌ها و شهرهای مختلف بود. [تجمع معلمان در سراسر کشور بار دیگر صدای اعتراض را طنین انداز کرد]
معلمان علاوه بر خواسته‌های صنفی و معیشتی، مطالباتی مانند آزادی معلمان زندانی، حق آموزش رایگان و توقف کالایی شدن آموزش، حق آموزش به زبان مادری و غیرایدئولوژیک کردن سیستم آموزشی را نیز مطرح کردند.
اما در نیمه دوم سال گذشته، اعتراضات معلمان با سرکوب گسترده مواجه شد. سخنگوی شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی از احضار صدها معلم به نهادهای امنیتی و قضایی و بازداشت تعدادی از معلمین در جریان اعتراضات خبر داد.
بازنشستگان
از هر ده بازنشسته تأمین اجتماعی، شش نفر آنها حداقل دستمزد را دریافت می‌کنند و کمتر از خط فقر درآمد دارند. بخش بزرگی از این افراد پس از بازنشستگی مجبور به کارهای دیگر برای امرار معاش هستند.
اما با این وجود قادر به تأمین مخارج زندگی خود نیستند. بازنشستگان تأمین اجتماعی در سال گذشته حداقل ۵۲ بار در شهرهای مختلف در اعتراض به سیاست‌های دولت به خیابان‌ها آمدند. یکسان سازی حقوق بازنشستگان، بیمه درمانی کامل و رایگان، توقف کالایی شدن خدمات دولتی و افزایش دریافتی به میزان حداقل خط فقر یک خانواده یعنی ۱۲ میلیون تومان از مهمترین خواسته‌های بازنشستگان معترض بود. [تجمع اعتراضی بازنشستگان سراسر کشور در ادامه خیزش معلمان]
بازپرداخت بدهی دولت به تأمین اجتماعی، مشارکت بازنشستگان در هیئت مدیره و هیئت امنای مراکز بازنشستگی و تأمین اجتماعی و واگذاری سهام شرکت‌های تأمین اجتماعی به بازنشستگان از دیگر مطالبات بود. [تجمع اعتراضی بازنشستگان تامین اجتماعی با شعار گرسنه و بیداریم]
بحران آب: قیام تشنه ها
در حال حاض بحران آب در ایران همه ساله گسترده‌تر و وخیم‌تر می‌شود. بر اساس گزارش سازمان‌های دولتی، در سال ۱۴۰۰ بیش از صد شهر با تنش آبی مواجه بودند.
در برخی شهرها تنش از مرز بحرانی عبور کرده و دولت حتی قادر به تأمین آب با تانکرهای آب نیست.
استان‌های سیستان و بلوچستان و خوزستان از جمله مناطقی بودند که سخت‌ترین شرایط را تحمل کردند. [نگاهی دوباره به علل خشک شدن خوزستان]
در خوزستان دولت به دلیل ناتوانی در تأمین آب، کشت برخی محصولات را ممنوع کرده و در نتیجه تعداد بیکاران افزایش یافته است.
در تابستان مردم تشنه در خوزستان شورش کردند. صدای حمایت از آنها در چند استان دیگر از جمله لرستان، کهگیلویه و بویراحمد و آذربایجان شنیده شد. ولی خامنه‌ای با شلیک به معترضان پاسخ داد و حداقل هشت نفر را کشت.
در اصفهان نیز کشاورزان و مردم خشمگین این شهر از خشک کردن زاینده رود توسط نهادهای وابسته به سپاه پاسداران و دولت دست به تجمع اعتراضی زدند ولی باز خامنه ای از ترس گسترش این اعتراضات با گلوله و گاز اشک‌آور جواب آنها را داد که در نتیجه بسیاری از مردم مجروح و حتی بینایی خود را از دست دادند.
اعتراض‌های مختلف، یک پیام
ماهیت اعتراضات سال ۱۴۰۰ نه تنها در افزایش و گستردگی آن، بلکه در ارتباط بین گروه‌های معترض و انعکاس خواسته‌های یک گروه در صدای گروه‌های دیگر برجسته بود.
مطالبات معلمان در اعتراضات کارگران به نمایش درآمد و صدای بازنشستگان در اعتراضات معلمان به گوش رسید.
سرکوب زنان در مطالبات و اعتراضات معلمان برجسته شد و زنان در جنبش‌های اعتراضی متعدد و برجسته شرکت کردند. حضور و نقش زنان در اعتراضات بازنشستگان، معلمان و پرستاران در سال‌های اخیر بیش از هر زمان دیگری برجسته شده است.
صدای معترضان خوزستانی در استان‌های همجوار و دور به گوش رسید و اعتراضات گسترده‌ای در همبستگی با قیام مردم تشنه این استان‌ها شکل گرفت.
سرکوب معترضان و کشاورزان اصفهان و تیراندازی به چشمان آنها در تجمعات معلمان در سراسر ایران بازتاب داشت. نمونه‌هایی از پیوند گروه‌های معترض یا جنبش‌های اجتماعی، اگرچه در ظاهر کوچک به نظر می‌رسند ولی نشان‌دهنده آغاز عصر جدیدی است.
روشن است که در سال ۱۴۰۱ پس از ۴۳ سال حکومت فاسد و چپاولگرانه آخوندها، به دلیل وضعیت انفجاری جامعه شاهد اعتراضات گسترده‌تر و قیام‌های بیشتری خواهیم بود.
باشد که گسترش این اعتراضات باعث تحقق آرزوی همه مردم برای ایرانی آزاد، دموکراتیک، سکولار در این سال شود.
ح. بیضایی
