آیا دریاچه ارومیه تا خشکی کامل پیش می‌رود؟
جامعه‌ای که از منابع طبیعی و اکوسیستم خود حمایت و حفظ نکند، در واقع محیط زندگی خود را تخریب می‌کند. پایداری زندگی انسان در ارتباط تنگاتنگ با طبیعت و همه منابع آن است و هرگونه آسیب یا بازدارندگی عمدی برای طبیعت ناگزیر ضربه‌ای به زندگی انسان خواهد بود.
95 درصد دریاچه ارومیه خشک شده است
دریاچه ارومیه از شمال به جنوب ۱۴۰ کیلومتر و از شرق به غرب ۸۰ کیلومتر است، تا دو دهه اخیر با ۵۲۰۰ کیلومتر مربع وسعت، بزرگترین دریاچه آب شور جهان پس از دریای خزر بوده است. اما متاسفانه حدود ۹۵ درصد این دریاچه خشک و ناپدید شده است.
از سال ۱۹۷۸ یونسکو این دریاچه و اکوسیستم آن را در زمره آثار طبیعی و حفاظت شده جهان به ثبت رساند و از سال ۱۹۶۸ این دریاچه به همراه جزایر کبودان و کیون داغی به عنوان پارک ملی در زمره مناطق حفاظت شده اعلام شد.
جالب اینجاست که تاکنون فسیل ۴۷ گونه موجود زنده در محدوده دریاچه ارومیه به ثبت رسیده است. این بدان معناست که این نقطه همواره نقطه مهمی برای مهاجرت پرندگان و حیوانات بوده است. همچنین دریاچه ارومیه زیستگاه آبزی سخت پوستی به نام آرتیما است که منبع غذای بسیاری از پرندگان مهاجر به ویژه فلامینگوها است.
بیشتر بخوانید
دریاچه ارومیه هم خشک می‌شود؟
آرتمیا که به رنگ صورتی زیبایی است منبع تغذیه فلامینگوها با پرهای صورتی است. اما دریاچه ارومیه با تمام ویژگی‌های منحصر به فردش در اثر طمع و بی‌توجهی مسئولان با نابودی روبرو است و با سرعت بسیار بالایی در حال خشک شدن و تبدیل شدن به نمک‌زاری خشک است.
دولت تنها عامل فاجعه دریاچه ارومیه
احداث ۳۵ سد بر روی ۲۱ رودخانه تغذیه کننده دریاچه ارومیه نقش مهمی در خشک شدن این دریاچه داشته است. در حال حاضر با احداث سدهای مذکور نزدیک به ۵۰ میلیارد مترمکعب آب
از دریاچه ارومیه برداشت شده و حدود سه هزار کیلومتر مربع از این دریاچه خشک شده است.
مقامات دولت و وابستگان آنها با ساخت بی‌رویه سدها و چاه‌های عمیق و ایجاد جاده بر روی دریاچه و آلوده کردن آن به پساب‌های صنعتی، مرگ دریاچه را برنامه ریزی کردند.
امیرعباس جعفری مدیرکل مدیریت بحران استانداری آذربایجان غربی از خشک شدن ۹۵ درصد آب این دریاچه خبر داد و گفت: این امر در دو دهه اخیر بی‌سابقه بوده و هر سال به طور متوسط ۴۰ سانتی متر از ارتفاع این دریاچه کاهش یافته است.
جعفری، خشکسالی و تبخیر آب و توسعه بی‌رویه کشاورزی و استفاده نادرست از آب‌های ورودی به دریاچه برای کشت محصولاتی مانند سیب و هندوانه که به آب زیادی نیاز دارند را از مهم‌ترین عوامل خشک شدن دریاچه ارومیه دانست.
در سال‌های اخیر اظهارنظرهای سطحی و بدون درک عمیق درباره علل بوجود آمدن این وضعیت، طرح‌های ملی و استانی غیر علمی، سخنرانی‌ها و وعده‌ها و… برای حل بحران دریاچه ارومیه کم نبوده است، اما هیچ کدام بطور واقعی نه عملی شده‌اند و نه تضادی حل کرده‌اند.
سیاست‌های فریبکارانه مسئولین، تبلیغات و ناتوانی مدیریتی دولت باعث شده که هیچ اقدام عملی برای بهینه سازی دریاچه صورت نگیرد و در نتیجه دریاچه ارومیه در مسیر مرگ تدریجی قرار گیرد.
آنچه مسلم است این است که این دریاچه زیبا فاصله چندانی با مرگ حتمی ندارد. خشک شدن این دریاچه به دلیل اینکه دامداری، کشاورزی و گردشگری استان‌های اطراف را هم از بین می‌برد. علاوه بر اینکه یک فاجعه زیست محیطی تمام عیار خواهد بود، به یک بحران انسانی، اجتماعی و اقتصادی نیز منجر خواهدشد که تبعات آن در آینده بیشتر روشن خواهد شد.
ویرانی و تخریب محیط زیست توسط حکومت
تحت حکومت آخوندها، ایران از بسیاری از ظرفیت‌های انسانی و منابع طبیعی خود محروم شده است. متاسفانه روند تخریب اکوسیستم کشور به شکل دردناکی در ۴ دهه گذشته پیشرفت داشته است.
برخلاف برخی دیدگاه‌ها، موضوع اکوسیستم امری فرعی و جانبی نیست بلکه موضوعی اساسی و ضروری است و تخریب کنونی منابع طبیعی ایران غیرقابل توجیه و غیر قابل جبران است. اما آخوندها بر اساس دیدگاه‌های ایدئولوژیک، سیاسی و اقتصادی خود نشان داده‌اند که مخالف حفظ محیط زیست هستند.
وجود و تداوم این دولت و سیاست‌های ضد زیست محیطی آن به طور مستقیم با تخریب محیط زیست همراه بوده است. یکی از ابعاد چنین سیاست‌های غیرمسئولانه در این زمینه، وضعیت نابسامان رودخانه‌ها و دریاچه‌ها در سراسر کشور است.
در ایران امروز خلأ عظیمی از شبکه‌های مدرن آبرسانی و روش‌های مدیریتی نوین وجود دارد و آنچه اجرا می‌شود فاجعه بار است. در ایران استفاده تولیدی، صنعتی و شهری از منابع آبی کشور غیرعادی است و مدیریت آنها غیرمنطقی، نامناسب و غیرعاقلانه است و ناگزیر بحران اکولوژیکی آب را اجتناب ناپذیر کرده است. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که بی‌شک عامل اصلی این بحران سیاست‌های دولت و نهادهای دولتی بوده و هست.
در بسیاری از کشورها مدیریت صحیح منابع طبیعی تا حد زیادی بحران ناشی از عوامل طبیعی را مهار کرده است. بر اساس گزارش سازمان ملل، ایران یکی از کشورهایی است که منابع طبیعی و آبی خود را به سرعت از دست می‌دهد.
ح. بیضایی
