لبنان، کشوری که سال‌ها به‌واسطه دخالت‌های رژیم ایران و سنگ‌اندازی‌های حزب‌الله در بحران سیاسی و اقتصادی غوطه‌ور بوده است، اکنون با انتخاب ژوزف عون به‌عنوان رئیس‌جمهوری جدید، وارد مرحله‌ای تازه از تحولات سیاسی می‌شود. این انتخاب، که پس از بیش از دو سال خلأ ریاست جمهوری رخ داد، نشان‌دهنده تغییرات بنیادین در موازنه قدرت سیاسی لبنان و کاهش نفوذ حزب‌الله و رژیم ایران در این کشور است.
تضعیف حزب‌الله و کاهش نفوذ ایران
برای سال‌ها، حزب‌الله به‌عنوان ابزار نفوذ ایران در لبنان، نقش کلیدی در تصمیم‌گیری‌های سیاسی این کشور داشته است. اما شکست‌های اخیر حزب‌الله، و سرنگونی دیکتاتوری بشار اسد، این گروه را به‌شدت تضعیف کرده است. با کاهش نفوذ حزب‌الله، رژیم ایران نیز توانایی خود را برای کنترل سیاست داخلی لبنان از دست داده است. این تضعیف نه‌تنها حزب‌الله را در عرصه نظامی بلکه در عرصه سیاسی نیز به‌حاشیه رانده است.
در مقابل، نقش ارتش لبنان به‌عنوان یک نهاد بی‌طرف و ملی در برقراری ثبات و جلوگیری از تشدید تنش‌ها برجسته‌تر شده است. ژوزف عون، فرمانده ارتش، با مدیریت آتش‌بس میان اسرائیل و حزب‌الله و تاکید بر حفظ حاکمیت ملی لبنان، توانست حمایت گسترده‌ای را در داخل و خارج کشور جلب کند.
بحران طولانی‌مدت و پایان بن‌بست سیاسی
از زمان پایان دوران ریاست جمهوری میشل عون در اکتبر ۲۰۲۲، لبنان درگیر بحران سیاسی شدیدی بوده است. حزب‌الله تلاش داشت سلیمان فرنجیه، یکی از متحدان بشار اسد سرنگون شده، را به‌عنوان رئیس‌جمهوری جدید معرفی کند. اما مخالفت‌های گسترده در پارلمان لبنان، به‌ویژه از سوی گروه‌های مستقل و مخالف حزب‌الله، این تلاش‌ها را ناکام گذاشت.
در نهایت، سلیمان فرنجیه با درک فشارهای داخلی و خارجی، به نفع ژوزف عون از رقابت کناره‌گیری کرد. این تصمیم، همراه با حمایت جامعه بین‌المللی، راه را برای انتخاب ژوزف عون هموار کرد. آمریکا و عربستان سعودی، که از منتقدان سرسخت نفوذ رژیم ایران در لبنان هستند، نقش کلیدی در پیشبرد این انتخاب داشتند.
حمایت بین‌المللی و نقش منطقه‌ای
آموس هوخشتین، نماینده آمریکا در امور لبنان، یزید بن فرحان از عربستان سعودی و ژان-ایو لودریان، وزیر امور خارجه پیشین فرانسه، در روزهای اخیر با نمایندگان و شخصیت‌های سیاسی لبنان دیدارهای متعددی داشتند. این دیپلماسی فشرده، با هدف ایجاد اجماع سیاسی در لبنان و جلوگیری از تداوم خلأ قدرت، منجر به حمایت گسترده از ژوزف عون شد.
در همین زمینه
آخرین گزارشها در مورد آتش بس میان اسراییل و حزب‌الله لبنان
این حمایت‌ها نشان‌دهنده تغییری استراتژیک در سیاست‌های قدرت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی نسبت به لبنان است. آمریکا و عربستان سعودی به‌وضوح تمایل دارند تا نفوذ ایران در لبنان را محدود کنند و لبنان را به‌سوی ثبات سیاسی و اقتصادی سوق دهند. انتخاب ژوزف عون به‌عنوان فردی بی‌طرف و مورد اعتماد ارتش، گامی در این راستا تلقی می‌شود.
اصلاحات ضروری و چالش‌های پیش‌رو
کابینه جدید لبنان، که تحت ریاست جمهوری ژوزف عون تشکیل خواهد شد، با چالش‌های جدی مواجه است. اقتصاد لبنان، که در سال‌های اخیر به‌دلیل فساد سیستماتیک و جنگ‌های منطقه‌ای در آستانه فروپاشی قرار داشت، نیازمند اصلاحات گسترده و فوری است. علاوه بر این، بازسازی مناطق جنوبی لبنان که در جنگ‌های اخیر آسیب دیده‌اند، یکی از اولویت‌های کلیدی دولت جدید خواهد بود.
انتظار می‌رود جامعه بین‌المللی، به ویژه آمریکا، عربستان سعودی و اتحادیه اروپا، در اجرای این اصلاحات از دولت جدید حمایت کنند. اما موفقیت این تلاش‌ها به توانایی دولت در جلب اعتماد مردم و مقابله با فساد وابسته است.
چشم‌انداز آینده
انتخاب ژوزف عون به‌عنوان رئیس‌جمهوری جدید لبنان، نمادی از پایان یک دوره و آغاز دوره‌ای جدید در تاریخ سیاسی این کشور است. بی‌ریشه بودن حزب‌الله و تبدیل شدن به آلت دست رژیم ایران در تحولات اخیر بیش از همیشه ثابت شده است. از همین رو به گفته کارشناسان به‌خصوص بعد از سقوط بشار اسد در سوریه حزب‌الله به‌رغم تلاش رژیم ایران در تحولات آینده لبنان دیگر نقش محوری نخواهد داشت.
